Το μέλλον του ΝΑΤΟ, τα διάφορα προβλήματα και οι διευρυμένες επιλογές του ..
..
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Στη τελική φάση βρίσκονται οι προετοιμασίες για την κρίσιμη Σύνοδο Κορυφής της Ατλαντικής Συμμαχίας στις 14Ιουνίου στις Βρυξέλλες ,με τον ΓΓ Γενς Στόλντεμπεργκ να επισκέπτεται διάφορες πρωτεύουσες κρατών-μελών του ΝΑΤΟ ως και να προεδρεύει-συντονίζει τις εργασίες των υπουργών εξωτερικών και άμυνας των 30 κρατών-μελών του συμφώνου του Βορείου Ατλαντικού.Η Σύνοδος είναι κρίσιμη γιατί από τη Διακήρυξη/Τελικό Ανακοινωθέν θα διαφανεί προς τα που βαίνει το ΝΑΤΟ για τα επόμενα χρόνια στο φως καταλυτικών παγκόσμιων εξελίξεων , συμβατικών ως και μη συμβατικών απειλών , ενώ μετά από 72 χρόνια επιτυχούς ύπαρξης και (σε ψυχροπολεμικό και μεταψυχροπολεμικό κόσμο), πολλά νέα ζητήματα έρχονται να προστεθούν στην γνωστή ατζέντα της Συμμαχίας μετά την λήξη του ψυχρού πολέμου ως και δυο δεκαετιών ου συμπληρώνονται από τα τραγικά γεγονότα της μέγα-τρομοκρατικής επίθεσης της 11ης Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ.Πρώτο: Το ΝΑΤΟ κινείται πλέον σε παγκόσμιο επίπεδο, αφού η Συμμαχία έχει διευρύνει σε επαφές,σχέσεις,συνεργασίες σχεδόν σε όλες τις ηπείρους, καθώς και με αρκετούς περιφερειακούς/υποπεριφερειακούς διεθνείς οργανισμούς.Η Ατλαντική Συμμαχία έχοντας εμπειρίες από τις αποστολές -επιχειρήσεις σε Βοσνία- Ερζεγοβίνη- Κόσοβο-Αφγανιστάν-Ιράκ- αντιμετώπιση πειρατών στη Σομαλία/κόλπο Άντεν/κα ,Λιβύη κα ,έχει πλέον “επεκταθεί’ γεωγραφικά και όχι μόνο.. Διατηρεί σχέσεις με τον Αραβικό Σύνδεσμο. το ASEAN ,την Αφρικανική Ένωση , το ANZUS στην Ωκεανία, τα Ηνωμένα Έθνη ,και φυσική την Ευρωπαϊκή Ένωση.Δεν είναι τυχαίο ότι η Σουηδία, η Φινλανδία ,η Αυστρία ,αλλά και η Ελβετία ως και η Ιρλανδία συμμετέχουν σε Νατοϊκό- κεντρικές αποστολές(πχ σε Κόσοβο-στο Αφγανιστάν κα.) .Στον παγκόσμιο χάρτη βλέπουμε συνεργασίες της Συμμαχίας με κράτη όπως η Αυστραλία, η Νότια Κορέα,η Νέα Ζηλανδία,η Ιαπωνία,η Κολομβία,η Γκάνα, η Σενεγάλη,η Μογγολία, η Σιγκαπούρη κα,ενώ έχουν προωθηθεί(και υπάρχουν μελέτες του 2019-2020 για συν εργασιακές σχέσεις με την Ινδία,τη Νότια Αφρική, τη Βραζιλία , την Αργεντινή ,το Πακιστάν κα.Επιπλέον το ΝΑΤΟ έχει στους προσεχείς στόχους του-παρά τις έντονες και σκληροπυρηνικές Ρωσικές αντιδράσεις- να εντάξει στη Συμμαχία τη Γεωργία , την Ουκρανία και τη Μολδαβία.Στα δυτικά Βαλκάνια συνεργάζεται με τη Σερβία , τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη ενώ διατηρεί υπό την διοίκηση Καναδού και Δανού αντιστρατήγου εκπαιδευτική παρουσία στο Ιράκ. Τέλος συνδέεται από το 1994 μέσω του Μεσογειακού Διαλόγου με το Ισραήλ,την Αίγυπτο(παρά τις δυσκολίες),την Ιορδανία, το Μαρόκο,τη Τυνησία ,την Αλγερία και τη Μαυριτανία,και μέσω της “Πρωτοβουλίας της Κωνσταντινούπολης’ του 2004 με το Κατάρ,το Μπαχρέιν ,τα Εμιράτα και το Κουβέιτ.Συμπερασματικά έχει απλωθεί πολύ σε όλες τις ηπείρους ,πολιτικά- στρατιωτικοεκπαιδευτικά- ως και σε περιφερειακά-ειρηνευτικά θέματα/διαχείριση κρίσεων , αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών/COVID-19-πανδημίες-ανθρωπιστικές αποστολές κα.Δεύτερο : Το ΝΑΤΟ πέραν των συμβατικών κινδύνων και απειλών(Ρωσική απειλητική συμπεριφορά σε Βαλτική -Μαύρη Θάλασσα-Αζοφική-ανατολική Μεσόγειο /Κινεζική διείσδυση σε Ευρώπη και άλλες ηπείρους , βάσει της “Ατζέντα 2030″ επικεντρώνεται σε θέματα Αρκτικής ασφάλειας, αντιμετώπισης σαρωτικών κλιματικών αλλαγών , προωθημένης ναυτικής παρουσίας σε περιοχές-κλειδιά και στρατηγικού πλαισίου Στενά(πχ Νότια Σινική Θάλασσα) στην αντιμετώπιση κυβερνοαπειλών ,ως και μη- γραμμικών- υβριδικών απειλών , στην αποτροπή επικίνδυνων και επιθετικών ενεργειών (προερχομένων από τρομοκρατικά δίκτυα, μη-κρατικούς παράγοντες), στην παρακολούθηση ως και διαχείριση περιπτώσεων υδάτινων πόρων , στο μελλοντικό ρόλο του διαστήματος στις επιχειρήσεις της συμμαχίας,στην κάθετη και οριζόντια αντιμετώπιση της εχθρικής προπαγάνδας, της παραπληροφόρησης ως και και στην λεγόμενη ‘ενίσχυση της γνωστικής διπλωματίας” . Δεν είναι τυχαίο,ότι έχουν συσταθεί πολλές Νατοϊκές “δεξαμενές σκέψεις” ως και Κέντρα Αριστείας σε πολλά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ που επικεντρώνονται σε σύγχρονα θέματα όπως μελλοντικά εξοπλιστικά προγράμματα, υγειονομικές πληροφορίες,αντιπυραυλική άμυνα,ενεργειακή ασφάλεια, καταπολέμηση εχθρικής προπαγάνδας, μη-επανδρωμένα αεροσκάφη και υποβρύχια, τεχνητή νοημοσύνη , το μέλλον της πυρηνικής αποτροπής κα.
Συμπερασματικά Το ΝΑΤΟ σήμερα έχει ανοιχτεί σε διάφορους χώρους και με διευρυμένη πολυθεματολογία που κανένας δεν μπορούσε να φανταστεί στην ψυχροπολεμική εποχή (1949-1989/1991) ,αλλά ούτε και στα πρώτα 10-12 χρόνια μετά το τέλος των Σοβιέτ, τους πολέμους στη Μεσοποταμία, την αντιμετώπιση ισχυρότατων τρομοκρατικών δικτύων κα.Τρίτο : Αν και πάντοτε υπάρχουν γραφειοκρατικά ‘προβλήματα” η Aτλαντική Συμμαχία έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο στους τομείς των πολυεθνικών διακλαδικών μονάδων-διοικήσεων-αποστολών και όχι μόνο.Απαντά στις αλλαγές της φύσης της διπλωματίας , ως και του πολέμου. Η επιτυχημένη εμπλοκή του ΝΑΤΟ στην αντιμετώπιση της πανδημίας/υγειονομικής κρίσης της COVID-19 απέδειξε ότι έχει διευρυνθεί πολύ το φάσμα των απειλών και κινδύνων. Η σύσταση-προ χρόνων-της άμεσης και ιδιαίτερα επαγγελματικοποιημένης δύναμης αντίδρασης του ΝΑΤΟ /VJTF έχει συνδράμει θετικά στην ετοιμότητα της Συμμαχίας,η οποία ήν λογικό να επιδεικνύει ιδιαίτερη προσοχή στις περιοχές της Βαλτικής, Αζοφικής,Μαύρης Θάλασσας κα. Για διάφορα επιμέρους θέματα το ΝΑΤΟ είναι σε συνεχή συνεργασία με τις Αμερικανικές Διοικήσεις Ευρώπης και Κεντρική (EUCOM-CENTCOM), καθώς και την Διοίκηση Δόγματος και Εκπαίδευσης των ΗΠΑ (TRADΟC), που εδρεύει στο Φορτ Μονρόε της Βιρτζίνια.Συμπερασματικά Το ΝΑΤΟ είναι σε μία διαρκή φάση μετεξέλιξης σε θέματα επιχειρησιακά,πληροφοριών ,διοικητικής μέριμνας, ανθρωπίνου δυναμικού κα. Έμφαση δίδεται σε μικρότερες, ευέλικτες, αναπτύξιμες,εξειδικευμένες, εξελιγμένες ,διακλαδικές δυνάμεις ως και σε ανάλυση των εμπειριών/LESSONS LEARNED από την παρουσία και τις εμπλοκές της Συμμαχίας σε σύγχρονους πολέμους.(πχ σε ορεινό αγώνα-συγκρότηση επιλεκτικών ναυτικών δυνάμεων ,ενοποίηση Ειδικών Δυνάμεων ,πληροφορικό πόλεμο κλπ,
Τέταρτο : Ασφαλώς υπάρχουν προβλήματα και προκλήσεις για την Συμμαχία.Προ δύο χρόνων ο Μακρόν έκανε ατυχώς λόγο για “εγκεφαλικά νεκρό” ΝΑΤΟ.Προφανώς ήταν εκτός τόπου και χρόνου , ενώ ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει την Συμμαχία ως ανεπαρκή και ότι δεν ανταποκρίνονται διάφορα κράτη-μέλη στις οικονομικές υποχρεώσεις τους . Αυτές οι θέσεις τώρα περιθωριοποιήθηκαν και ήσαν εντελώς αβάσιμες.Το ίδιο αφορά και όλους εκείνους που επεδίωκαν να υποκατασταθεί(!) το ΝΑΤΟ από κάποιες χώρες της Μεσογείου με επικεφαλής την Γαλλία και φθάνοντας μέχρι την Αίγυπτο και τα Εμιράτα!!Αυτές όλες οι θέσεις κριθήκαν ως ανεπαρκείς και αποσταθεροποιητικές για τον Ευρωατλαντισμό..(τις οποίες οι επικεφαλής της Συμμαχίας απέρριψαν )
Πάντως η στάση της Άγκυρας απέναντι στους Αμερικανούς για τους Ρωσικούς S400 προβληματίζει έντονα διασυμμαχικούς κύκλους που “διαβλέπουν μία παρατεταμένη προσπάθεια της Μόσχας να ‘έχει λόγο σε θέματα της Ατλαντικής Συμμαχίας και να προκαλεί εσωτερικές εντάσεις”
Συμπερασματικά η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ είναι καθοριστική για το μέλλον της Ευρωατλαντικής αλληλεγγύης και διατλαντικής συνδεσμολογίας ,ενώ για την Ελλάδα θα παρουσιαστούν υπολογίσιμες ‘ευκαιρίες” που θα πρέπει να τις “εκμεταλλευτούμε”(για περαιτέρω αναβάθμιση του ρόλου και της παρουσίας μας) βάσει των παραγράφων της Διακήρυξης που θα εκδοθεί με το πέρας της Συνόδου στην Βελγική πρωτεύουσα.Δεν φθάνει η παροχή διευκολύνσεων και διαθεσιμότητα της Σούδας και της Αλεξανδρούπολης. Είναι απαραίτητο να προχωρήσουμε πολύ παραπέρα….
