*Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία στο Αφγανιστών των ορεινών όγκων , του διαχρονικού πολεμολογικού παρελθόντος και της συντριβής πανίσχυρων αυτοκρατοριών , δημιουργεί νέα δεδομένα για τη νοτιοασιατική και κεντροασιατική ασφάλεια, τις περιφερειακές και παγκόσμιες διεθνείς σχέσεις, ενώ τα όσα έλαβαν χώρα τα τελευταία είκοσι χρόνια θα τροφοδοτήσουν πολλά νέα βιβλία, μελέτες, εγχειρίδια, διαλέξεις, συμπεράσματα και LESSONS LEARNED για στρατιωτικούς,διπλωμάτες,αναλυτές,στελέχη ανθρωπιστικών οργανώσεων ,κοινωνίες πολιτών, ανθρωπογεωγράφους κα.Ο υπογράφων θεωρεί ότι πρέπει να φωτιστούν και επισημανθούν ορισμένες πτυχές του Αφγανικού , γιατί η προσεχής κατάσταση στην Καμπούλ, ο ρόλος των εξωτερικών δυνάμεων , οι γεωλογικές παράμετροι της χώρας, ο επιθετικός Κινεζικός παράγοντας κα, θα αποτελούν για άλλη μία φορά θέματα συζητήσεων ,εκτιμήσεων και αναλύσεων.
Πρώτο : Οι Ταλιμπάν από το 1994 ήταν και είναι δημιούργημα της πανίσχυρης Πακιστανικής μυστικής υπηρεσίας ISI και του αρχηγείου των Πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων.Αν δεν κατανοηθεί αυτή η πτυχή , τότε δεν πρόκειται να έχεις μία πλήρη εικόνα των όσων έγιναν και των όσων θα γίνουν. Διαχρονικά οι Ταλιμπάν ήσαν ένα ισχυρό εσωτερικό κίνημα που συνδεόταν και υπηρετούσε τις φιλόδοξες θέσεις του Ισλαμαμπάντ. Οι Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και οι μουτζαχεντίν στο Κασμίρ , είναι ενεργά ανταρτικά κινήματα που χρησιμοποιούνται από τις πολιτικές και στρατιωτικές προσωπικότητες του Πακιστάν.Είναι δημιουργήματα των κορυφαίων Πακιστανών στρατηγών Χαμίτ Γκουλ , Νασάν Ράνα , Αχμέτ Πασά και ως ένα βαθμό του στρατηγού Ασφάκ Περβέζ Καγιανί.
Εφόσον το Πακιστάν θεωρείται από τα κράτη με ισχυρή Μουσουλμανική βάση , υπολογίσιμο στρατό και 160 βόμβες πυρηνικό δυναμικό , η ‘σύμπηξή’ του με το Κατάρ,το Αζερμπαϊτζάν και την Τουρκία σημαίνει πάρα πολλά και είναι αναγκαίο να ληφθεί πολύ σοβαρά υπόψη η τελευταία εξέλιξη. Πακιστάν και Ταλιμπάν σημαίνει Κανταχάρ-Κουέτα και Πεσαβάρ-Τζαλαλαμπάντ. με μεθοριακές και άλλες προσβάσεις στην γνωστή αποικιοκρατική -διαχωριστική ως και Βρετανικής έμπνευσης Γραμμή Ντουράντ.
Δεύτερο : Ο Μπαίντεν σε ορισμένα πράγματα έχει δίκιο. Οι Αμερικανοί το φθινόπωρο του 2001 βάσει του δόγματος του αείμνηστου υπουργού άμυνας Ντόναλντ Ράμσφελντ πήγανε στο Χίντου Κους για να πλήξουν την ηγετική ομάδα του εξτρεμιστικού τζιχαντικού δικτυου της Αλ Κάεντα , και να μην επιτρέψουν να συνεχίσει το Αφγανιστάν να είναι εκκολαπτήριο τρομοκρατών. Λαμβάνοντας υπόψη της εκτέλεση του αρχηγού της Αλ Κάιντα στο Αμπονταμπάντ του Πακιστάν το 2011, και δεδομένου ότι επί 20 χρόνια δεν υπήρξαν άλλες μεγατρομοκρατικές επιθέσεις στο Αμερικανικό έδαφος , ουσιαστικά πέτυχαν. Η Αλ Κάεντα μπορεί να έχει επιβιώσει, σε διάφορες γωνιές του πλανήτη μας(πχ στην Σομαλική έρημο ή στο Πακιστανικό Ουαζιριστάν κα) αλλά πολλά και επιφανή στελέχη της ή έχασαν την ζωή τους ή βρίσκονται ως τελευταίοι τρόφιμοι της φυλακής του Γκουαντάναμο στην Αμερικανική βάση του ναυτικού στην Κούβα.
Το Αμερικανικό λάθος είναι το παραπέρα. Δεν μπορείς να οικοδομήσεις Αφγανικό κράτος, αφού κάτι τέτοιο δεν υπάρχει. Ασφαλώς γεωγραφικά υπάρχει, αλλά για τα δεδομένα της Κεντρικής Ασίας δεν μπορείς να ενώσεις Ουζμπέκους-Τατζίκους,Χατζάρους, Παστού κα. Και φυσικά δεν μπορείς να δημιουργήσεις κάποιας μορφής κράτους ή ενιαίες ένοπλες δυνάμεις.Άλλο το νότιο Βιετνάμ , άλλο το Κόσοβο,και τελείως διαφορετικό το Αφγανιστάν. Αυτό θα πρέπει να το δούνε ευρύτερα. Οι Αμερικανοί μπορούσαν και μπορούν να κάνουν πολλά για το Αφγανιστάν.Δεν μπορούν όμως να μετατρέψουν το Αφγανιστάν σε κάτι διαφορετικό. Από τις μεγάλες αποτυχίες τους ήταν το 2002,όταν έδωσαν στους Ιταλούς να συντάξουν συνταγματικά και νομικά κείμενα για ένα δυτικό μοντέλο του Αφγανιστάν.(σε δεκάδες διαλέξεις μου σε πολλές χώρες τα είχα θίξει). Οι Αμερικανοί προσπάθησαν να εκπαιδεύσουν στρατό που δεν ανταποκρίνονταν στην Αφγανική πραγματικότητα. Άλλο Κολομβία,άλλο Κόσοβο ,άλλο Φιλιππίνες και άλλο Ιράκ και Αφγανιστάν.
Τρίτο : Στις διαπραγματεύσεις του Κατάρ και ειδικά στα κείμενα του Φεβρουαρίου του 2020 οι Αμερικανοί και οι Ταλιμπάν συμφώνησαν σε σειρά πραγμάτων και βημάτων.Απλά οι Αμερικανοί ήθελαν και άλλο χρόνο ,για αυτό μιλούσαν ότι σε 3 μήνες οι Ταλιμπάν θα είναι περιφερειακά της Καμπούλ.Όμως οι εξελίξεις έτρεχαν πιο γρήγορα από τα συμφωνηθέντα. Μένει να δούμε αν οι Ταλιμπάν θα επιμείνουν στον σκοταδισμό του παρελθόντος ή θα κάνουν κάποια βήματα προς τα μπροστά.(όπως αναφέρουν τα κείμενα του Φεβρουαρίου του 2020) Όποιος είχε διαβάσει τα κείμενα της Ντόχα δεν θα ξαφνιάζονταν. Οι 4 σελίδες της περίληψης των συμφωνιών τα λένε όλα. Ο αιφνιδιασμός σχετικά με τα συμβάντα ήταν το σοκ. Αν προσεκτικά κάποιος διάβαζε τα όσα είχαν επισημάνει οι Μπάιντεν, Μπλίνκεν , Όστιν, ως και ο αρχηγός του διακλαδικού επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ στρατηγός Μάικ Μίλει θα είχε αντιληφθεί τα επερχόμενα…..
* Ο υπογράφων έχει επισκεφθεί δύο φορές το Αφγανιστάν το 2004 και το 2007, όπου έδωσε σειρά διαλέξεων σε Αμερικανικό Νατοϊκό ακροατήριο, αλλά και σε Πακιστανούς ανώτατους αξιωματικούς στα πλαίσια των προγραμμάτων AFPAK καθώς και του προγράμματος “PAKISTAN as a non-NATO major ally’
