Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος -Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ενώ η επέλαση των Ταλιμπάν στις 34 επαρχίες τα είχε σαρώσει όλα ,ο πρώην Αφγανός πρόεδρος Γκανί είχε πολύ λίγους συμμάχους και ήταν εντελώς απομονωμένος. Η μικροδιαχείριση στην καθημερινότητα, , η αδυναμία ανάληψης πρωτοβουλιών , η ανυπαρξία ψυχραιμίας και ο φόβος των Ταλιμπάν είχαν οδηγήσει τη κυβέρνησή του τους τελευταίους μήνες να στερείται επιλογών , ευελιξίας και αποφασιστικότητας. Η αδράνεια, αλλά και η παντελής έλλειψη ουσιαστικών σχεδίων είχε προκαλέσει καθίζηση σε όλες τις λειτουργίες μιας ξεπερασμένης και σε μεγάλο βαθμό διεφθαρμένης κυβέρνησης. Η ομάδα δημοσίων σχέσεων του Αφγανού προέδρου ήταν εκτός πραγματικότητας και αποσυνδέονταν όλο και περισσότερο από την επερχόμενη καταστροφή στη χώρα.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του υπογράφοντα τις τελευταίες 48 ώρες πριν την εισβολή των Ταλιμπάν στην Καμπούλ, οι σύμβουλοι και ο ίδιος ο Γκάνι ασχολούνταν(!) με την έναρξη της λειτουργίας του ηλεκτρονικού υπουργικού συμβουλίου , με μια τελετή για την έναρξη της ηλεκτρονικής καταβολής των μισθών στους κρατικούς υπαλλήλους , με την έγκριση διαφόρων ομιχλωδών έργων ασφάλειας, υγείας και υποδομής, συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού και της κατασκευής του φράγματος Khanabad στη βόρεια πόλη Κουντούζ ,ενώ ο πρόεδρος και η σύζυγός του Ρούλα συναντούσαν την ομάδα των Ολυμπιακών Αγώνων του Αφγανιστάν και συζητούσαν για την ομιλία του για τους εορτασμούς της διεθνούς ημέρας της νεολαίας !! Και οι Ταλιμπάν ήταν ήδη στις γειτονικές με την Καμπούλ επαρχίες Πακτίκα-Λόγκαρ-Γκαζνί .
Οι απολογισμοί των τελευταίων ημερών του Γκανί στην Καμπούλ (βάσει πληροφοριών μου από πολύ βαθιές πηγές ) θύμιζαν τις έσχατες δραματικές ημέρες του τελευταίου Σάχη Ρεζά Παχλεβί στην Τεχεράνη του 1979. Κλεισμένος σε ένα μικρόκοσμο που δημιούργησε ο ίδιος, ο Γκανί ήταν εκτός επαφής με την πραγματικότητα και τελείως αναποφάσιστος. Η μυστική φυγή του από το Αφγανιστάν στις 15 Αυγούστου καθώς οι Ταλιμπάν εισέρχονταν από τρεις κατευθύνσεις στην Καμπούλ, χωρίς μάλιστα να ενημερώσει ούτε τον υπουργό Άμυνας και να μην αφήσει πίσω καμία μεταβατική ρύθμιση, προκάλεσαν αηδία.
Στο Αφγανιστάν, διαχρονικά δεν άλλαζαν οι καταστάσεις μόνο λόγω των πολεμικών παραμέτρων ή της στρατιωτικής δύναμης της εκάστοτε αντιπολίτευσης, αλλά κυρίως λόγω της αδυναμίας της εκάστοτε κυβέρνησης, που είχε απολέσει την νομιμότητα και την εξωτερική υποστήριξη.Και οι Αμερικανοί πλέον-όπως μου έλεγε Αφγανός αξιωματικός που ήταν σύνδεσμος στο ΝΑΤΟ- είχαν σιχαθεί τον Γκάνι και τους δικούς του κόλακες και πραιτοριανούς..
Αυτό συνέβη προ ημερών και ξαφνιάστηκαν όλοι.. Η στρατηγική των Ταλιμπάν φάνηκε να είναι καλά μελετημένη: Πρώτα επιτέθηκαν στις αδύναμες αγροτικές περιοχές, μετά επικεντρώθηκαν στις παραμεθόριες πόλεις (οπότε η κεντρική κυβέρνηση απώλεσε έσοδα που είχαν σοβαρό αντίκτυπο ) μετά χρησιμοποίησαν έναν συνδυασμό απειλών και υποσχέσεων προς περιφερειακούς κυβερνώντες και έπαρχους με αποτέλεσμα να βιώσουμε τις αναίμακτες παραδόσεις των επαρχιών. Στο τέλος, η χώρα έπεσε σαν ένας χάρτινος πύργος. Αυτό όμως δεν ήταν αναπόφευκτο.
Μπορεί οι οικονομικοί πόροι των Αφγανικών ενόπλων δυνάμεων(ΑΝΑ) να είχαν μειωθεί τελευταία και η πραγματικότητα σε αριθμούς στρατιωτικών και αστυνομικών να ήταν διαφορετική από ότι στα χαρτιά, όμως ο στρατός του Αφγανιστάν ήταν ακόμη αριθμητικά μεγαλύτερος και καλύτερα εξοπλισμένος από τους Ταλιμπάν. Ο ANA τελικά παρά τα όσα συνέβησαν , είχε εμπειρίες και πολεμούσε τους Ταλιμπάν από το 2014, όταν τελείωσε η αρχική αποστολή της ISAF/ΝΑΤΟ και μετέπεσε στην εκπαιδευτική αποστολή της RESOLUTE SUPPORT MISSION. Ωστόσο, η χώρα είχε αποδυναμωθεί λόγω της κυβερνητικής απραξίας, της απύθμενης κρατικής διαφθοράς, ως και της προσπάθειας της κλεπτοκρατικής ελίτ με την ακόρεστη επιθυμία να εκμεταλλεύονται την μερίδα του λέοντος από τους κρατικούς οικονομικούς πόρους.Δεν αντελήφθησαν στην Καμπούλ ότι ο λύκος ήταν στην πόρτα και ήταν πραγματικός ,και φυσικά δεν υπήρχε επαρκής χρόνος αντίδρασης.
Όταν ήρθε το τέλος τους- σε αντίθεση με την πρώην Σοβιετική Ένωση που είχε επικεντρωθεί επί τρία χρόνια προετοιμάζοντας την τότε Αφγανική κυβέρνηση να αντισταθεί στους μουτζαχεντίν- μετά την αποχώρηση επί εποχής Γκορμπατσώφ των στρατευμάτων της το 1989- οι ΗΠΑ τα τελευταία χρόνια ενίσχυαν τον εχθρό τους και αποδυνάμωναν τον σύμμαχό τους. Και ενώ οι ΗΠΑ εργάζονταν επί της ειρηνευτικής στρατηγικής για ένα νέο Αφγανιστάν , οι Ταλιμπάν προετοιμάζονταν για νέο γύρο πόλεμου. Η έλλειψη προγραμματισμού έκτακτης ανάγκης από τις ΗΠΑ και άλλες δυτικές δυνάμεις – δηλαδή ενός σχεδίου Β, αν οι Ταλιμπάν επέλεγαν να πολεμήσουν παρά να συνομιλήσουν – ήταν εμφανής.. Μόνο τώρα προσπαθούν να βρουν πώς θα αντιμετωπίσουν τις νέες de facto κυριαρχούσες δυνάμεις στην Καμπούλ. Μια “εξαγορά’ των Ταλιμπάν, δεν είχε συμπεριληφθεί στον «σχεδιασμό σεναρίου» τους. Το αν θα διαρκέσει το δεύτερο Εμιράτο των Ταλιμπάν είναι άλλο θέμα
Προς το παρόν, η κατάσταση φαίνεται εξαιρετικά ασταθής. Το blitzkrieg του Ταλιμπάν μπορεί να επέφερε ταχεία νίκη, αλλά το ανταρτικό κίνημα πρέπει τώρα να κυβερνήσει έναν πληθυσμό 38-40 εκατομμυρίων και μάλιστα στη διάρκεια ενός έτους ξηρασίας , με ενεργό την πανδημία, με την οικονομία να είναι σε ελεύθερη πτώση και το ταμείο να είναι άδειο. Σε πολλά μέρη, και κυρίως στην Καμπούλ μένει να δούμε. Εκεί, οι Ταλιμπάν δεν βρήκαν τους ηττημένους ανθρώπους μιας πόλης που είχε καταστραφεί από τον πόλεμο, όπως όταν κατέλαβαν την Αφγανική πρωτεύουσα από τους αντιμαχόμενους μουτζαχεντίν του Χατζιμπουλάχ Αμίν το 1996, αλλά έναν λαό που τώρα είναι πιο μορφωμένος, πιο συνδεδεμένος με άλλα τμήματα του Αφγανιστάν και με τον έξω κόσμο, ενώ έχει πλέον επαφή με την ελευθερία λόγου και έκφρασης.
Προς το παρόν, όμως, η συμφωνία του διαμεσολαβητή Ζαλμάι Χαλιλζάντ στη Ντόχα ως και η απόφαση του Μπάιντεν να συνδέσει την αποχώρηση των ΗΠΑ με την 20η επέτειο από την 11η Σεπτεμβρίου έδωσε στους Ταλιμπάν ένα χρονοδιάγραμμα δράσης. Τότε, η πτώση των Ταλιμπάν ήταν πιο γρήγορη από ότι μπορούσε να φανταστεί κάποιος.. Αυτό σημαίνει ότι φέτος στις 11 Σεπτεμβρίου 2021, όχι μόνο οι Ταλιμπάν αλλά και οι διάφορες βίαιες τζιχαντιστικές ομάδες ανά τον κόσμο, θα μπορούν να πανηγυρίσουν για την επιστροφή τους στην εξουσία ως και για μία -ας πούμε υποχώρηση-υπερδύναμης από το “κοιμητήριο των αυτοκρατοριών’.
Το τέλος της Καμπούλ. Τελευταίες ώρες πριν την είσοδο των Ταλιμπάν. Γιατί η καθίζηση.
