Ανάλυση .
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Μετά από μια ταχύτατη προέλαση των Ταλιμπάν και την κατάληψη πόλεων και εδαφών που ελέγχονταν επί χρόνια από την τελευταία κυβέρνηση Γκανί , στις 15 Αυγούστου οι Ταλιμπάν κατέλαβαν την Καμπούλ ,ενώ έχουν ήδη αρχίσει οι συζητήσεις στο Κογκρέσο σχετικά με τις επιπτώσεις της απόσυρσης των Αμερικανικών και συμμαχικών δυνάμεων από την ορεινή και αφιλόξενη χώρα.
Η επιχείρηση Allied Refugees (OAR) άρχισε στις 17 Ιουλίου 2021, με σκοπό μέσω πτήσεων να συνδράμει στην μετεγκατάσταση Αφγανών υπηκόων και των οικογενειών τους ,που πληρούν τις προϋποθέσεις για την παροχή καθεστώτος της Ειδικής Μεταναστευτικής Βίζας (SIVs). Στις 12 Αυγούστου 2021, ενόψει της δραματικής επιδείνωσης της κατάστασης εσωτερικής ασφάλειας στο Αφγανιστάν, ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας στρατηγός εα Λόντ Όστιν και ο υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν ενημέρωσαν τον Γκανί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αρχίσουν να μειώνουν κάθετα την παρουσία τους στην Καμπούλ ενώ θα επιταχύνουν την διαδικασία για την ειδική θεώρηση μετανάστευσης (SIV) . Η ταχεία κατάρρευση της Αφγανικής στρατιωτικής δύναμης και η επακόλουθη κατάληψη της Καμπούλ από τους Ταλιμπάν, για πολλούς παρατηρητές, υπογράμμισε ότι τα σχέδια για την εκκένωση του προσωπικού των ΗΠΑ και των Αφγανών εταίρων έπρεπε να επιταχυνθούν.
Σε υποστήριξη των εκκενώσεων οι Αμερικανοί προχώρησαν στην αποστολή τριών ενισχυμένων ταγμάτων πεζικού , και δύο αντιστοίχων των πεζοναυτών που θα αναπτύσσονταν στο διεθνές αεροδρόμιο Hamid Karzai. Επίσης μία δύναμη 1.000 περίπου ατόμων εστάλη ως εφεδρεία στο Κατάρ, και άλλη μία στο Κουβέιτ(δηλαδή σε δύο συμμάχους των ΗΠΑ , τις οποίες έντονα εμπιστεύονται). Δύο από τα τάγματα τάγματα της 82ης αερομεταφερόμενης μεραρχίας από την Βόρεια Καρολίνα θα αναπτύσσονταν απ ευθείας στο Αφγανιστάν.
Οι αναλυτές του Πενταγώνου επεσήμαναν ότι από τις 17 Αυγούστου 2021, ότι περίπου 4.000 στρατιώτες είχαν φτάσει στην Καμπούλ ως μέρος της αύξησης της υποστήριξης για τις επιχειρήσεις αποχώρησης-εκκένωσης από τη Καμπούλ. Όπως σε όλες τις περιπτώσεις, οι Αμερικανοί στρατιώτες είχαν και έχουν το νόμιμο δικαίωμα της αυτοάμυνας σε περίπτωση επίθεσης. Και οι Ταλιμπάν όλα αυτά τα χρόνια τους Αμερικανούς(και μόνο) υπολόγιζαν και φοβόντουσαν.
Πρώτο : Η καθίζηση της Αφγανικής Δύναμης Εθνικής Άμυνας και Ασφάλειας (ANDSF), καθώς και της κυβέρνηση Γκανί ,έθεσε σε αμφιβολία πολλά από τα επιμέρους στοιχεία και επιλογές σχετικά με τις εσωτερικές και περιφερειακές εξελίξεις στο Αφγανιστάν , ως και πως διαμορφώθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Ποιες ήσαν οι στρατιωτικές επιλογές των ΗΠΑ; Η κυβέρνηση Τραμπ κατέληξε με τους Ταλιμπάν σε μία συμφωνία αποχώρησης τον Φεβρουάριο του 2020 στη Ντόχα του Κατάρ ,που μεταξύ άλλων μέσα σε 4 σελίδες αναφέρει ότι οι Αμερικανικές δυνάμεις καλούνται να αποχωρήσουν από το Αφγανιστάν έως τις 31 Μαΐου 2021, με αντάλλαγμα ορισμένες αντιτρομοκρατικές διαβεβαιώσεις του ανταρτικού κινήματος.(εξαρτάται από πολλούς παράγοντες αν θα υλοποιηθούν)
Η κυβέρνηση Μπάιντεν επέλεξε να καθυστερήσει την ημερομηνία αποχώρησης με χρονικό ορίζοντα την 31 Αυγούστου 2021. Ορισμένοι αναλυτές ισχυρίζονται ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν θα μπορούσε να αγνοήσει τη συμφωνία και να διατηρήσει ένα μικρό στρατιωτικό αποτύπωμα/δύναμη στο Αφγανιστάν ,που να περιλαμβάνει μερικές χιλιάδες στρατιώτες με σκοπό να διευκολύνει και ωθήσει προς την επίτευξη μια καλύτερης ειρηνευτικής συμφωνίας. Σύμφωνα με αυτήν την άποψη, το κόστος διατήρησης μιας τέτοιας δύναμης 5000 ανδρών θα ήταν ελάχιστο συγκριτικά με τους κινδύνους για την ασφάλεια που σχετίζονται με την τωρινή κατάρρευση του Αφγανιστάν.
Αντίθετα, ο Πρόεδρος Μπάιντεν υποστήριξε ότι η διατήρηση μιας τέτοιας παρουσίας θα ήταν ανέφικτη. γιατί ο μικρός αριθμός των στρατευμάτων δεν θα ήταν επαρκής για να αποτρέψει τις δυνάμεις των Ταλιμπάν στις 34 επαρχίες οπότε τελικά θα απαιτούνταν ένα δεύτερο SURGE δηλαδή όπως εκείνο του Ομπάμα που σημαίνει μία ποσοτική και ποιοτική αύξηση ως και μια κλιμάκωση στρατιωτικών δυνάμεων και δυνατοτήτων στο Αφγανιστάν.
Άλλοι πάλι υποστήριζαν ότι ακόμη και αν υποθέσουμε ότι θα μπορούσε να είναι εφικτή μία μικρή και σχετικά υπολογίσιμη στρατιωτική παρουσία, δεν αξίζει να διακινδυνεύσουμε επιπρόσθετους πόρους και ζωές στρατιωτών των ΗΠΑ.
Δεύτερο : Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τις προσπάθειες συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας;
Μια βασική πτυχή της εκστρατείας των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στο Αφγανιστάν μετά τα καίρια πλήγματα που επέφεραν στην Αλ Κάεντα στο Αφγανιστάν και σε άλλες περιοχές τα πρώτα 7-8 χρόνια , ήταν η εκπαίδευση και ο εξοπλισμός μιας βιώσιμης ANDSF. Ωστόσο αναλυτές είχαν εντοπίσει τις μακροχρόνιες ελλείψεις και αδυναμίες σε πολλούς επιμέρους τομείς της ANDSF, και αμφισβητούσαν την αποτελεσματικότητα των προσπαθειών των ΗΠΑ για την αναβάθμιση της ικανότητας των Αφγανών. συμμάχων.. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, τα πρόσφατα γεγονότα στο Αφγανιστάν υποδηλώνουν ότι τέτοιες προσπάθειες ως και σχέδια οικοδόμησης ξένων στρατών είναι προβληματικές, και ότι οι ΗΠΑ πρέπει να είναι προσεκτικές όταν προσπαθούν να δημιουργήσουν ξένους στρατούς, και μάλιστα εν μέσω ασύμμετρων και μη-γραμμικών πολεμικών επιχειρήσεων.
Τρίτο :Ποια ήταν η στρατηγική εξόδου των ΗΠΑ από το χαοτικό Αφγανιστάν.
Υπήρχαν τουλάχιστον δύο τάσεις αναφορικά με τη στρατηγική εξόδου των ΗΠΑ. Σε στρατηγικό επίπεδο, ορισμένοι αναλυτές υποστήριζαν ότι η κατάρρευση της ANDSF ήταν αναπόφευκτη, δεδομένου ότι με την πάροδο του χρόνου οι ΗΠΑ είχαν δημιουργήσει μια Αφγανική δομή ασφαλείας που εξαρτιόνταν σε όλα από τους Αμερικανούς , ενώ την επόπτευαν διεφθαρμένες, ακατάλληλες και διαχρονικά αποτυχημένες ηγεσίες.
Άλλοι ισχυρίζονταν ότι οι ΗΠΑ ουδέποτε έλαβαν πλήρως υπόψη την πραγματική λήξη του πολέμου (αν υπάρχει) και δεν είχαν θέσει χρονικό ορίζοντα λήξης της εμπλοκής τους στο Χίντου Κους . Σε επιχειρησιακό επίπεδο, ορισμένοι παρατηρητές αμφισβητούν τη στιβαρότητα του σχεδίου αποχώρησης των Αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν. και εκτιμούν ότι πολλά επιμέρους σχέδια θα εξελίσσονται με την Αμερικανική Αεροπορία και τις Ειδικές Δυνάμεις να πρωτοστατούν στις επικείμενες ενέργειες που θα δούμε σύντομα.
Τέταρτο :Ποιες νέες απειλές μπορεί να προκύψουν ως αποτέλεσμα αυτής της απόσυρσης;
Ο αρχικός αντικειμενικός σκοπός του πολέμου στο Αφγανιστάν μετά τις 11 Σεπτεμβρίου 2001, ήταν η διασφάλιση ότι η Αλ Κάεντα δεν θα μπορούσε ποτέ ξανά να επιτεθεί εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών ή των συμμάχων τους και ως εκ τούτου οι Ταλιμπάν θα έπρεπε να υποστούν καταιγιστικά πλήγματα. Είκοσι χρόνια μετά οι Ταλιμπάν ελέγχουν μεγαλύτερο τμήμα του Αφγανιστάν από ότι κατείχαν πριν από την επέμβαση των ΗΠΑ το φθινόπωρο του 2001. Ορισμένοι αναλυτές (συμπεριλαμβανομένου και του υπογράφοντα) ανησυχούν ότι ο εξοπλισμός των δυνάμεων της ANDSF που παρέχονταν αφειδώς όλα αυτά τα χρόνια από τους Αμερικανούς και τώρα έχει πέσει στα χέρια των Ταλιμπάν , ως και οι χιλιάδες κρατούμενοι της Αφγανικής κυβέρνησης-μερικοί από τους οποίους συνδέονται με την Αλ Κάεντα και το Ισλαμικό Κράτος–, και αφέθηκαν ελεύθεροι – είναι εκθετικά απειλή σε δυναμική εξέλιξη,άρα δεν αποκλείονται νέα χτυπήματα σε δυτικούς στόχους σε λίγο καιρό. Επίσης μπορεί η επικράτηση εκ νέου των Ταλιμπάν να ισχυροποιήσει και δώσει ώθηση σε άλλα δίκτυα τρομοκρατών, ως και σε ανταρτικά κινήματα το έναυσμα νέων φονικών επιθέσεων σε πολλά σημεία του παγκόσμιου χάρτη.
