Η Ελλάδα προέβη στην αγορά των υπερσύγχρονων φρεγατών Belhara, στα πλαίσια της ιστορικής στρατηγικής αμυντικής συμφωνίας που υπέγραψαν οι κ.κ Μητσοτάκης και Μακρόν. Με την συμφωνία αυτή επιτυγχάνεται η ποιοτική και επιχειρησιακή αναβάθμιση του Πολεμικού Ναυτικού μας. Επίσης ενισχύεται η αποτρεπτική ικανότητα των ΕΔ.
Η συμφωνία της χώρας μας κρίνεται ως εξαιρετική, καθόσον ενισχύει το Πολεμικό Ναυτικό μας σε μια περίοδο εντάσεων και διεκδικήσεων στην περιοχή της ΝΑ Μεσογείου.
Ο κ. Πρωθυπουργός δήλωσε ότι ‘’βούληση της Ελληνικής κυβέρνησης είναι να εξοπλιστεί ο ελληνικός στόλος με σύγχρονες γαλλικές φρεγάτες, έχει κίνητρο εθνικό καθώς θωρακίζει την πατρίδα μας, έχει όμως και κίνητρο ευρωπαϊκό αφού ενισχύει την κοινή μας αμυντική βιομηχανία’’.
Ο κ. Μακρόν δήλωσε για τη συνεργασία με την χώρα μας ότι “η Ελλάδα είναι στην πρώτη γραμμή σε μια περιοχή που πλήττεται, και όπου έχει υψηλό ενεργειακό γεωπολιτικό ρόλο’’.
Η κίνηση της Ελλάδας για την προμήθεια των φρεγατών ήταν επιβεβλημένη ,ώστε να αναβαθμιστεί επιχειρησιακά το Πολεμικό Ναυτικό μας και να αντιτάξει την ισχύ του στο Πολεμικό Ναυτικό της Τουρκίας που επίσης προβαίνει σε κινήσεις ενίσχυσης του. Κρίνω σκόπιμο να παραθέσω ορισμένα στοιχεία ώστε να έχουμε την εικόνα και πως αυτή θα διαμορφωθεί.
Η Τουρκία στα πλαίσια της αναβάθμισης του Πολεμικού Ναυτικού της έχει σε εξέλιξη τα παρακάτω προγράμματα :
α. Την ναυπήγηση δύο σκαφών αμφίβιων επιχειρήσεων. Το σκάφος TCG Anadolu L-408) έχει καθελκυστεί και αναμένεται η παράδοσή του το 2021 και το δεύτερο σκάφος, ξεκινά τη ναυπήγησή του το 2021.
β. Την ναυπήγηση 4 νέων φρεγατών TF-2000 (750 εκατ. ευρώ ), σε πρώτη φάση. Την διάθεση 1 δισ. $ (750 εκατ ευρώ) για το πρόγραμμα εγχώριας σχεδίασης, ανάπτυξης και παραγωγής νέων φρεγατών. (Συνολικό κόστος προγράμματος 2,5 δισ. Ευρώ).
γ. Πρόγραμμα κορβετών: 1,80 δισ. ευρώ, 4 κλάσης Istif. (G-Milgem).
δ. Την ναυπήγηση ενός αποβατικού δεξαμενοπλοίου τύπου LPD (Landing Platform Dock- 750 εκατ. Ευρώ). Έχουν ήδη παραδοθεί δύο κλάσης Bayraktar.
Η περιοχή της ΝΑ Μεσογείου είναι ένα σταυροδρόμι πολιτισμών, ενεργειακών πόρων και εμπορικών οδών. Με δεδομένο την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή η χώρα μας ενισχύεται σημαντικά με την επιτευχθείσα συμφωνία.
Η Μεσόγειος κατέχει εξέχουσα θέση σε διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο των χωρών, που λόγω γεωγραφικής θέσης δείχνουν έμπρακτα το τεράστιο ενδιαφέρον για την περιοχή σε θέματα ασφάλειας, ενεργειακών πόρων, και εμπορικών συμφερόντων.
Το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρούμε το έντονο ενδιαφέρον της Γαλλίας για την ΝΑ Μεσόγειο .
Η Γαλλία τα τελευταία χρόνια με μεθοδικότητα προωθεί τα συμφέροντά της με σκοπό να αναβαθμίσει τον ρόλο της στην ΝΑ Μεσόγειο.
Ο κ. Μακρόν δήλωσε πρόσφατα ότι η ΕΕ πρέπει να είναι σε θέση να αντιμετωπίζει προκλήσεις και απειλές που αφορούν την ευρύτερη περιοχή μας και την δημιουργία συμμαχιών. Στην ουσία έδειξε για μία ακόμη φορά το ενδιαφέρον της Γαλλίας για την Ανατολική Μεσόγειο.
Στα πλαίσια της επαναφοράς της Γαλλίας στην ευρύτερη περιοχή, ανακοίνωσε ότι τον επόμενο μήνα θα διοργανωθεί νέα Σύνοδος για το θέμα της Λιβύης με ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, ώστε να περάσει την θέση της χώρας του ότι θα παρακολουθεί από τούδε και στο εξής στενά τις εξελίξεις στην Μεσόγειο.
Η Μεσόγειος και ιδιαίτερα η Ανατολική ιστορικά αποτελούσε περιοχή ενδιαφέροντος για τις χώρες της ευρύτερης περιοχής, καθώς επίσης για τις χώρες εκείνες οι οποίες δεν γειτνιάζουν στην περιοχή, αλλά έχουν συμφέροντα και ο σκοπός τους είναι η ενεργός συμμετοχή στα γεωπολιτικά δρώμενα.
Η περιοχή της ΝΑ Μεσογείου έχει προσεγγίσει τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον της Γαλλίας και όχι μόνον, οι ΗΠΑ πάντα έχουν στραμμένο το ενδιαφέρον τους, με δεδομένο το γεωστρατηγικό γίγνεσθαι στην περιοχή .
Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει μια περιοχή ζωτικής σημασίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δύση, είναι τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δια μέσω της Ελλάδας και της Κύπρου, και τα σύνορα του ΝΑΤΟ δια μέσω της Ελλάδας και της Τουρκίας, Η παρουσία του Ισραήλ, ενός μοναδικού συμμάχου των ΗΠΑ, προσθέτει στη γεωπολιτική σημασία της περιοχής.
Ατενίζοντας το μέλλον οι ΗΠΑ, είναι δεδομένο ότι θα έχουν στραμμένη την προσοχή τους στην Ανατολική Μεσόγειο με κίνητρο τους πόρους και τις υψηλές δυνατότητες της περιοχής.
Επιπρόσθετα η Ρωσία όσο και η Τουρκία έχουν την ευρύτερη περιοχή στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τους όχι μόνο για τα ενεργειακά ζητήματα, αλλά και για θέματα ασφάλειας και κυριαρχίας.
Αποτελεί δε περιοχή συμφερόντων για τοπικές , περιφερειακές, και παγκόσμιες δυνάμεις που επιθυμούν να ελέγξουν τις πηγές ενέργειας καθώς και τους αγωγούς μεταφοράς. Αποτελούν δε θέματα ιδιαίτερης ζωτικού ενδιαφέροντος για την παγκόσμια αγορά.
Στην Ανατολική Μεσόγειο, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ρωσία και Κίνα ανταγωνίζονται τόσο για πόρους όσο και για στρατιωτική, τεχνολογική, οικονομική και πολιτική επιρροή. Η αντιμετώπιση των αυξανόμενων δραστηριοτήτων της Κίνας στην Ανατολική Μεσόγειο θα αποτελέσει ένα σημαντικό στοιχείο στη στρατηγική της Αμερικής.
Η Τουρκία αντιτίθεται στα συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή και η στρατηγική σχέση της με το Ισραήλ δεν υφίσταται την παρούσα χρονική περίοδο. Αντίθετα, έχει αναπτύξει μια ιδιαίτερη σχέση με το Ιράν και τη Ρωσία ενώ οι σχέσεις της με την Ελλάδα και την Αίγυπτο είναι τεταμένες. Εν τω μεταξύ, έχουν προκύψει άτυπες προσεγγίσεις συμφερόντων μεταξύ της Ελλάδας, της Κύπρου, του Ισραήλ και της Αιγύπτου, και οι οποίες φαίνεται να έχουν την υποστήριξη των ΗΠΑ.
Πρόσφατα, η Ελλάδα έχει επενδύσει έντονα στο ΝΑΤΟ και στις διμερείς σχέσεις της με τις ΗΠΑ.
Η ύπαρξη ενεργειακών πηγών και των κοιτασμάτων φυσικού αερίου ενισχύει την γεωπολιτική θέση και αξία της περιοχής και πιθανόν να την μετατρέψει σε περιφέρεια έντονων γεωπολιτικών διενέξεων και συγκρούσεων μεταξύ πολλών κρατών της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι διενέξεις σχετικά με τα χερσαία και τα ναυτικά σύνορα είναι περίπλοκες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Τουρκία, η οποία δεν αναγνωρίζει τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας και Αιγύπτου, ενώ σημαίνοντα ρόλο στην σκακιέρα των εντάσεων διαδραματίζει και το Κυπριακό ζήτημα.
Συμπεράσματα
α. Το ενδιαφέρον για την περιοχή λόγω της μεγάλης εμπορικής και στρατιωτικής αξίας είναι έντονο και θα συνεχίσει να προσελκύει ενδιαφερόμενους όχι μόνο από τις περιφερειακές αλλά και τις παγκόσμιες δυνάμεις.
β. Η διαμάχη για τα εδαφικά όρια και της εξερεύνησης φυσικού αερίου, απαιτεί στην λεκάνη της Μεσογείου την ύπαρξη ναυτικής υπεροχής που πιθανόν στο μέλλον να επιφέρει αλλαγή ισορροπιών.
γ. Η κίνηση της αγοράς των φρεγατών από την Ελλάδα είναι καταλυτικής σημασίας, δίνοντας τα εχέγγυα της ποιοτικής αναβάθμισης του Πολεμικού Ναυτικού μας. Επιπρόσθετα ενισχύει σε μεγάλο βαθμό την διατήρηση ισορροπιών στην περιοχή και δίνει απάντηση στην γειτονική χώρα ότι το Ναυτικό μας θα διατηρήσει την δύναμη ισχύος, ενισχύοντας ποιοτικά την επιχειρησιακή του ετοιμότητα.
δ. Η περιοχή στην Ανατολική Μεσόγειο είναι καίριας και στρατηγικής σημασίας για την ΕΕ, οι εντάσεις και η αστάθεια στην περιοχή είναι αντικείμενο που απαιτεί σωστή διαχείριση και ενότητα μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ καθόσον η Ελλάδα και η Κύπρος είναι τα σύνορα της ΕΕ.
ε. Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί εστία κινδύνων ασφαλείας και προκλήσεων, οι οποίες επηρεάζουν τις σχέσεις τόσο των περιφερειακών όσο και των παγκόσμιων δυνάμεων δημιουργώντας κλίμα ανταγωνισμού, αβεβαιότητας και αστάθειας.
Ύπτιος ε.α Δεληγιάννης Κων/νος
MA – University of Plymouth στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική κ Διεθνή Ασφάλεια
Πρώην Επιτελής ΝΑΤΟ στο CC-LAND
Μαδρίτη και Αντιπρόσωπος στην
CEPC( Civil Emergency Planning Committee )
Και ερευνητικών προγραμμάτων (ΙDIRA-Ιinteroperability of Data and Procedures in Large Scale Multinational Disaster Response Actions ) στην ΕΕ
