.
Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η ιστορία επαναλαμβάνεται για μία ακόμα φορά.Όπως η καταρρέουσα το1989-1990 αλήστου μνήμης Σοβιετική Ένωση έχασε λόγω της επί χρόνια προβληματικής εμπλοκής στο Αφρικανικό Κέρας -στη Σομαλία-Αιθιοπία – αλλά και στο Αφγανιστάν ,και ειδικότερα τη στρατηγικής σημασίας αεροναυτική βάση της Μπέρμπερα στον ευρύτερο κόλπο του Άντεν αλλά και τις επί δέκα χρονιά στρατιωτικές βάσεις της σε Κανταχάρ, Χεράτ, Τζαλαλαμπάντ και Μπαγκράμ στο Αφγανιστάν, τώρα σχεδόν τα ίδια συμβαίνουν επί διαδόχου Ρωσικής Ομοσπονδίας με την επικείμενη αποχώρηση των Ρωσικών βάσεων από τη Λαττάκεια και την Ταρσούς που έχουν ιστορία παρουσίας 53 χρόνων!!.Επιπλόν ανάλογα των εξελίξων στο νότιο Κάυκασο η Μόσχα δεν αποκλείεται να κληθεί να αποχωρήσει και από την πί δεκαετίες μεγάλη βάση της στην Αρμενία(102η μεραρχία), αφού το Ερεβάν “φλερτάρει” με τη Δύση..και το ΝΑΤΟ.
Το καθεστώς Άσαντ στη Συρία έχει γίνει θύμα των ολοένα και πιο απελπισμένων προσπαθειών της Μόσχας στην Ουκρανία και η κατάρρευσή του είναι ένα στρατηγικό και επιχειρησιακό πλήγμα που υπονομεύει την θεωρία της Ρωσίας ως τάχα ανερχόμενης δύναμης , της μαχόμενης Ουκρανίας ως καταδικασμένης και του Βλαντιμίρ Πούτιν ως “μεγάλου στρατηγικού εγκέφαλου.”(!) Οι Ρωσικές δυνάμεις πολεμούσαν για τον Άσαντ τουλάχιστον από τα τέλη του 2015 (αφίχθη το Ρωσικό αεροπορικό άγημα) και η Μόσχα αποφάσισε να παρέμβει στον ανηλεή Συριακό εμφύλιο πόλεμο για λογαριασμό ενός διεφθαρμένου οικογενειακού καθεστώτος του Μπάαθ που το υποστήριζε με τεράστια στρατιωτική βοήθεια από τη δεκαετία του 1950,δηλαδή από τη πρώτη στιγμή εγκαθίδρυσης του στυγνού καθεστώτος του Χαφέζ αλ Ασαντ.
Ο Πούτιν προσπάθησε επίσης να διατηρήσει την πρόσβαση στο λιμάνι του Tαρτούς όπου βρίσκεται η μοναδική στρατιωτική βάση της Ρωσίας εκτός της πρώην Σοβιετικής Ένωσης. Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, η άμεση στρατιωτική εμπλοκή της Ρωσίας συνίστατο κυρίως σε αεροπορικές επιδρομές εναντίον αντιπάλων του Συριακού καθεστώτος. Η Μόσχα έστειλε επίσης έναν περιορισμένο αριθμό τεθωρακισμένων δυνάμεων, μονάδων αεράμυνας και πεζικού στη χώρα του εμπόλεμου, αλλά αυτά ως επί το πλείστον προστάτευαν απλώς τα μέσα της πολεμικής αεροπορίας. Πιο σημαντική ήταν η ανάπτυξη χιλιάδων ενόπλων ανδρών που απασχολούνταν σε Ρωσικές ιδιωτικές στρατιωτικές εταιρείες όπως ο Όμιλος Wagner. Διεξήγαγαν επιχειρήσεις επίθεσης με Συριακές μονάδες και συνέβαλαν στην επιτυχία του Άσαντ στα τέλη της δεκαετίας του 2010.
Τους μήνες αφότου η Ρωσία ξεκίνησε την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η Μόσχα άρχισε να μετατοπίζει μερικά από τα τακτικά στρατεύματα και τους ιδιωτικούς μισθοφόρους της από τη Συρία στον απροσδόκητα δύσκολο πόλεμο χιλιάδες χλμ προς τα βόρεια. Ο Πούτιν μπορεί να το θεώρησε ως μια κίνηση χαμηλού κινδύνου που θα τον βοηθούσε να υπερνικήσει την Ουκρανική αντίσταση. Αντίθετα, βοήθησε να σφραγιστεί η μοίρα του Άσαντ. Καθώς η Συριακή εξέγερση κέρδισε ρυθμό τις τελευταίες εβδομάδες, η Ρωσία φέρεται να έστειλε ορισμένους από τους μισθοφόρους της πίσω για να στηρίξουν το καθεστώς. Ήταν πολύ λίγο, πολύ αργά.
Οι στρατιωτικές επιπτώσεις για τη Ρωσία είναι δραματικές. Η απώλεια της ναυτικής βάσης του Ταρτούς θα μειώσει απότομα τη στρατιωτική ισχύ της Μόσχας στην περιοχή. Μόνο μια χούφτα πολεμικά πλοία ήταν σταθμευμένα στη βάση, αλλά η Ρωσία από το 2017 είχε αναπτύξει την ικανότητα της εγκατάστασης να επισκευάζει, να προμηθεύει και να συντηρεί πλοία. Επιτρέποντας στα πολεμικά πλοία να λειτουργούν για μεγαλύτερες περιόδους μακρύτερα από τα λιμάνια τους, η Ρωσία ήταν έτοιμη να αμφισβητήσει την κυριαρχία του ΝΑΤΟ στη Μεσόγειο μέσω πλοίων πυραύλων κρουζ και αεράμυνας – και ακόμη και να επεκτείνει την επιρροή της σε όλη τη Βόρεια Αφρική και το Κέρας της Αφρικής.
Οι στρατηγικές επιπτώσεις είναι πιθανό να φτάσουν ακόμη πιο μακριά. Η κυρίαρχη αφήγηση του στρατηγικού ανταγωνισμού μεταξύ της Μόσχας και της Δύσης φέτος ήταν αυτή της ρωσικής ανόδου. Στο επίκεντρο αυτής της αφήγησης βρίσκονται τα αργά αλλά σταθερά κέρδη της Ρωσίας στα πεδία μάχης της Ουκρανίας στο Ντόνετσκ Ενώ το Κρεμλίνο έχει θυσιάσει ακλόνητα δεκάδες χιλιάδες στρατεύματα το μήνα για σταδιακή πρόοδο, υπάρχουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη διάρκεια της δέσμευσης των ΗΠΑ στο Κίεβο και μακροχρόνιες αμφιβολίες για την ικανότητα της Ευρώπης να καλύψει το κενό αν η νέα κυβέρνηση Τρμπ αποσύρει την υποστήριξή της στην Ουκρανία.
Άλλα γεγονότα και υβριδικές ενέργειες βοήθησαν να δημιουργηθεί μια εικόνα της φιλελεύθερης δημοκρατίας σε υποχώρηση και του Ρωσικού αυταρχισμού σε άνοδο: Πχ προσπάθειες στη Γεωργία να εκτροχιάσει τις φιλοδοξίες της χώρας για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, η απροσδόκητη επιτυχία ενός φιλορώσου πολιτικού αουτσάιντερ στις Ρουμανικές εκλογές(αν και ακυρώθηκαν) ως και η άνοδος των φιλορώσων εξτρεμιστών στη Γερμανία, στη Γαλλία και αλλού.
Το τέλος του Άσαντ, ωστόσο, προκαλεί στον Πούτιν ένα μεγάλο γεωπολιτικό πλήγμα, θέτοντας αμφιβολίες για την ηγεσία του και αποθαρρύνοντας άλλες χώρες από το να ευθυγραμμιστούν με τη Μόσχα. Υπονομεύει την αφήγηση της Ρωσικής ανόδου και εντάσσεται σε άλλες ενδείξεις της ολοένα και πιο δύσκολης καταστροφής της Μόσχας. Για παράδειγμα, η περίφημη πολεμική οικονομία της Ρωσίας αντιμετωπίζει αυξανόμενους αντίθετους ανέμους καθώς το ρούβλι πέφτει σε αξία, η αγορά εργασίας σφίγγει και ο πληθωρισμός αυξάνεται πάνω από το 8%. Όσον αφορά το πολεμικό υλικό, φαίνεται ότι οι Ρωσικές δυνάμεις μπορεί να ξύνουν τον πάτο του βαρελιού όταν πρόκειται για εξοπλισμό της Σοβιετικής εποχής στον οποίο βασίστηκε στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας.
Εν τω μεταξύ, οι Ρωσικές απώλειες στην Ουκρανία μεταξύ 1.300 και 1.800 ημερησίως τον Νοέμβριο είναι οι υψηλότεροι σε σχεδόν τρία χρόνια πολέμου, αναγκάζοντας τη Μόσχα να φέρει βορειοκορεάτες μισθοφόρους για να εκπληρώσουν κρίσιμα καθήκοντα, προσφέροντας ολοένα και υψηλότερα μπόνους στράτευσης στο σπίτι που το επιβαρύνουν περαιτέρω. κρατικά οικονομικά. Και στα τέλη αυτής της εβδομάδας, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ανακοίνωσαν την προθυμία τους να παρέμβουν με πρόσθετη χρηματοδότηση για την Ουκρανία αν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρουν την υποστήριξη.
Ο Άσαντ πρέπει να λογοδοτήσει σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Δείτε πώς.
Οι Σύριοι πάλεψαν δεκατρία πολλά χρόνια για να ανατρέψουν τον δικτάτορά τους – και ακόμη περισσότερα πενήντα χρόνια, αν μετρήσετε ολόκληρη τη δυναστεία του Άσαντ που επιτέλους τελείωσε. Η διεθνής κοινότητα πρέπει να ενισχύσει τους Σύριους αυτή τη στιγμή, να σεβαστεί τις φιλοδοξίες τους για τη χώρα τους και να τους υποστηρίξει στην επίτευξη του πλουραλιστικού οράματος μιας ελεύθερης, δημοκρατικής Συρίας για την οποία τόσοι πολλοί πολέμησαν με τις ζωές τους
Ακόμη και πριν εξαφανιστεί το σοκ της ανατροπής του Άσαντ, οι Σύριοι που έχουν περάσει πάνω από μια δεκαετία δουλεύοντας σε πολιτικές διαδικασίες, πρωτοβουλίες δικαιοσύνης και κοινωνική αλλαγή στρέφονται σε δράση για να πραγματοποιήσουν τους στόχους της επανάστασής τους που κερδήθηκε με κόπο.
Στο μέτωπο της δικαιοσύνης, η διεθνής κοινότητα, οι παγκόσμιοι θεσμοί και τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να αναλάβουν άμεση δράση για να στηρίξουν τους Σύριους.
Πρώτο,Ο γενικός εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) μπορεί να ζητήσει από τον Άσαντ και τους πρώην αξιωματούχους του να λογοδοτήσουν ανοίγοντας γρήγορα μια προκαταρκτική εξέταση για τα διασυνοριακά εγκλήματα στη Συριακή σύγκρουση. Η εντολή του ΔΠΔ στο θέμα θα περιοριζόταν σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας για απέλαση, δίωξη και άλλες απάνθρωπες πράξεις που διαπράχθηκαν κατά Σύριων αμάχων που κατέφυγαν στην Ιορδανία, ένα κράτος μέλος του ΔΠΔ. Ωστόσο, η έναρξη μιας προκαταρκτικής εξέτασης αυτών των εγκλημάτων θα έστελνε ένα ισχυρό μήνυμα ότι το ΔΠΔ είναι κατάλληλο για τον σκοπό του και ότι ο Άσαντ δεν θα συνεχίσει να χαίρει ατιμωρησίας για μερικά από τα χειρότερα εγκλήματα που διαπράχθηκαν αυτόν τον αιώνα.
Και τα κράτη μέλη του ΔΠΔ μπορούν να υποστηρίξουν αυτήν την τάση κάνοντας τις δικές τους παραπομπές στο δικαστήριο, παρόμοια με τις παραπομπές τους για την Ουκρανία, την Παλαιστίνη και το Αφγανιστάν. Παράλληλα, θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να ενθαρρυνθεί οποιαδήποτε μεταβατική κυβέρνηση στη Συρία να αποδεχθεί τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου, όπως έκανε η Ουκρανία το 2014, με μια πορεία προς την τελική ένταξη στο ΔΠΔ μόλις δημιουργηθεί μια σωστή δομή διακυβέρνησης και ψηφιστούν νόμοι.
Δεύτερο, η Γαλλία μπορεί να προχωρήσει στην υπόθεση Άσαντ. Τον Ιούνιο, ένα Γαλλικό εφετείο επικύρωσε ένα ένταλμα σύλληψης κατά του Άσαντ, τότε εν ενεργεία αρχηγού κράτους, για επιθέσεις με χημικά όπλα εναντίον του άμαχου πληθυσμού της Συρίας. Αυτό ήταν ένα προηγούμενο, λόγω ερωτημάτων σχετικά με την ασυλία του αρχηγού κράτους του Άσαντ. Καθώς αυτό το ζήτημα δεν αμφισβητείται πλέον, η διαδικασία θα πρέπει να προχωρήσει και με την επιλογή για ερήμην δίκες στο Γαλλικό σύστημα (όπου ο κατηγορούμενος δεν χρειάζεται να εμφανιστεί σωματικά.) Αυτό σημαίνει ότι η αναφερόμενη παρουσία του Άσαντ στη Μόσχα με άρνηση εμφάνισης ή αδυναμία έκδοσης θα είναι άσχετη με τα στοιχεία που ακούγονται σε αυτό το κρίσιμο κεφάλαιο στη σύγκρουση στη Συρία.
Αυτή η υπόθεση στη Γαλλία είναι μόνο μία από τις πολλές διαδικασίες καθολικής δικαιοδοσίας που διεξάγονται επί του παρόντος, βρίσκονται σε εξέλιξη ή αναμένονται στα εθνικά δικαστήρια με τη δυνατότητα δίωξης φερόμενων δραστών στη συριακή σύγκρουση για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Όλες αυτές οι διαδικασίες πρέπει να συνεχιστούν και να υποστηρίζονται από εξωτερικές χώρες, ιδιαίτερα καθώς περισσότεροι πρώην αξιωματούχοι του καθεστώτος Άσαντ που είναι υπεύθυνοι για παραβιάσεις ενδέχεται να προσπαθήσουν να διαφύγουν από τη Συρία αυτή τη στιγμή.
Τέλος, θα υπάρξουν ανοιχτά ερωτήματα σχετικά με το τι θα συμβεί με την υπόθεση που έχουν ασκήσει η Ολλανδία και ο Καναδάς κατά του καθεστώτος Άσαντ στο Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης (ICJ) για παραβιάσεις της Σύμβασης κατά των Βασανιστηρίων. Επειδή το ICJ εκδικάζει διαφορές μεταξύ κρατών και όχι κατά ατόμων, ο ίδιος ο Άσαντ δεν θα «δικαζόταν» εκεί – μάλλον αυτό θα πέσει σε μια νέα τροπή σε μια γκρίζα περιοχή στην οποία έχουν βρεθεί οι διαφορές άλλων χωρών, όπως αυτές που αφορούν την πρώην Γιουγκοσλαβία , τη Μιανμάρ και τους Ταλιμπάν. Είτε έτσι είτε αλλιώς, τα θύματα και οι επιζώντες της Συρίας θα πρέπει να επικεντρωθούν σε αυτές τις σκέψεις και σε όλες τις προσπάθειες που γίνονται για την εξασφάλιση δικαιοσύνης και αποκατάστασης για αυτούς
