Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Στη συνάντηση του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) στην Τιαντζίν, ο οικοδεσπότης Σι Τζιπίνγκ ζήτησε μεγαλύτερη ενότητα μεταξύ των μελών και ανακοίνωσε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα πίστωσης.
Στους συμμετέχοντες περιλαμβάνονταν ο Πούτιν, ο οποίος αργότερα μετέβη στο Πεκίνο για τη στρατιωτική παρέλαση, και ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι, με τον οποίο ο Σι είχε επίσης διμερείς συνομιλίες. Ο Παγκόσμιος Νότος επιδεικνύει τους δικούς του στόχους «Η παρουσία του Μόντι, του Πούτιν και άλλων, όπως ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν και ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, έδωσε στον Σι την ευκαιρία να επαναφέρει την ιδέα του για μια εναλλακτική λύση στη δυτική παγκόσμια τάξη.
Στο εορταστικό δείπνο, ο Κινέζος πρόεδρος τόνισε τη σύγκλιση συμφερόντων μεταξύ των χωρών του «παγκόσμιου Νότου», υποστηρίζοντας ότι ο SCO είναι έτοιμος να επωμιστεί «μεγάλη ευθύνη» και να φέρει «πρόοδο και σταθερότητα στον ανθρώπινο πολιτισμό» με ένα «νέο είδος διεθνών σχέσεων» Ο Σι σφυρηλατεί έναν αντιδυτικό κόσμο, και ο αρχηγός του κινέζικου κράτους καθιστά σαφές στον Τραμπ ότι υπάρχει ένας πολύ διαφορετικός κόσμος. Ένας κόσμος στον οποίο οι κυρώσεις και οι απειλές από την Ουάσιγκτον δεν σημαίνουν τίποτα. Ένας κόσμος στον οποίο η Κίνα – αγοράζοντας ρωσικό ή ιρανικό πετρέλαιο – αποδεικνύει ότι αυτές οι χώρες μπορούν απλώς να αγνοήσουν τις δυτικές κυρώσεις. Ένας κόσμος στον οποίο, εδώ και χρόνια, έχουν σταλεί όπλα σε μια χώρα για να σκοτώσουν πολίτες σε ένα γειτονικό κράτος.
Στην Ουκρανία γνωρίζουμε εδώ και πολύ καιρό ότι υπάρχουν δύο πολιτικοί και οικονομικοί κόσμοι. Γνωρίζουμε ότι οι κυρώσεις δεν μπορούν να λειτουργήσουν, όπως κάποτε υποτίθεται στην Ουάσιγκτον ή στις Βρυξέλλες ότι θα λειτουργούσαν. Τα περιγράμματα της συμμαχίας είναι ακόμη θολά,Δεν πρόκειται για μια στρατιωτική συμμαχία που θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με κυρώσεις ή αποτροπή, αλλά μάλλον για ένα ευέλικτο δίκτυο οικονομικών κινήτρων, πολιτικής αφοσίωσης και συμφωνιών ασφαλείας.
Αλλά ακριβώς εδώ βρίσκονται οι αδυναμίες της. Οι διαφορές μεταξύ Ινδίας και Κίνας, η δυσπιστία των δημοκρατιών της Κεντρικής Ασίας προς το Κρεμλίνο, η σύγκρουση μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας: με τη Δύση μπορεί να χρησιμοποιήσει όλα αυτά για να κρατήσει ανοιχτά τα ρήγματα στη συμμαχία. Η SCO εξακολουθεί να είναι περισσότερο ένα εύθραυστο μωσαϊκό παρά ένα μονολιθικό μπλοκ.
Η προσέγγιση μεταξύ Ινδίας και Κίνας χαρακτηρίζεται από πραγματισμό,Η απόψυξη ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2024, όταν ο Σι και ο Mόντι συμφώνησαν να χαλαρώσουν τις απαιτήσεις βίζας και τους εμπορικούς περιορισμούς. … Δεν πρόκειται για μια ιστορία αγάπης. είναι ένας ρεαλιστικός γάμος ευκαιρίας στον οποίο και οι δύο πλευρές απατούν αναίσχυντα η μία την άλλη και δεν υπάρχει καμία εγγύηση μονιμότητας.
Η Κίνα είναι στρατηγικός σύμμαχος του ισλαμικού κράτους του Πακιστάν και το Πακιστάν είναι ο κύριος εχθρός της Ινδίας. Όταν οι πυρηνικές δυνάμεις Ινδία και Πακιστάν ενεπλάκησαν σε μια εβδομαδιαία σύγκρουση που έμοιαζε με πόλεμο τον Μάιο, τουλάχιστον παρασκηνιακά, η Κίνα ήταν στο πλευρό του Πακιστάν. Στον μικρό κύκλο των Σταλινικών ο Σi είναι ο λύκος με ενδύματα προβάτου. Χαμογελάει και χαιρετάει, αλλά είναι ο “νέος αυτοκράτορας”.
Ο Πούτιν παραμένει ο άστατος Κοζάκος , έξυπνος, υπολογιστικός, αλλά με ολοένα και πιο άδειες τσέπες. Ο Κιμ είναι ο επικίνδυνος καυχησιολόγος, που υποστηρίζεται από το Πεκίνο. Τρεις άνδρες, τρεις Σταλινικοί. Ή μάλλον, τρεις μεταμορφωμένες εκδοχές του Στάλιν. … Ο Σι δεν θα παρελάσει για να τιμήσει κανέναν, θα επιδείξει τους μύες του. Για να σπείρει τον φόβο. Μεταξύ των καλεσμένων, στην Ουάσιγκτον, και στο ΝΑΤΟ.Με τους καλεσμένους που ταξίδεψαν στη σύνοδο κορυφής και μέσω διπλωματικής φινέτσας και τακτικών δημοσίων σχέσεων, το κινεζικό καθεστώς θέλει να στείλει μηνύματα όπως ότι οι αμφισβητίες της παγκόσμιας τάξης που κυριαρχείται εδώ και δεκαετίες από τη Δύση είναι ενωμένοι σε σταθερή συμφωνία, με μια σχέση που βασίζεται στην εμπιστοσύνη και τον διάλογο
Ο Πούτιν λέει στον Σι ότι οι σχέσεις Κίνας-Ρωσίας βρίσκονται σε «πρωτοφανές επίπεδοΗ στενή μας επικοινωνία αντικατοπτρίζει τη στρατηγική φύση των ρωσο-κινεζικών δεσμών, οι οποίοι βρίσκονται σήμερα σε πρωτοφανές επίπεδο.. Σε μια αναφορά στη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο Πούτιν είπε ότι «ήμασταν πάντα μαζί τότε και παραμένουμε μαζί τώρα».
Η στρατιωτική παρέλαση της Τετάρτης σηματοδότησε 80 χρόνια από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και την παρακολουθήσαν περίπου δύο δωδεκάδες παγκόσμιοι ηγέτες.
Ο Σι πρόσθεσε ότι το Πεκίνο ήταν πρόθυμο να συνεργαστεί με τη Μόσχα για να «προωθήσει την οικοδόμηση ενός πιο δίκαιου και λογικού συστήματος παγκόσμιας διακυβέρνησης». Η Μόσχα και το Πεκίνο δήλωσαν μια «συνεργασία χωρίς όρια» λίγο πριν ο Πούτιν διατάξει την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022. Οι διευρυμένοι στρατιωτικοί και εμπορικοί δεσμοί έκτοτε έχουν προβληματίσει τη Δύση. Η Κίνα δεν έχει ποτέ καταδικάσει τον πόλεμο της Ρωσίας ούτε έχει ζητήσει να αποσύρει τα στρατεύματά της, και πολλοί από τους συμμάχους της Ουκρανίας πιστεύουν ότι το Πεκίνο έχει παράσχει υποστήριξη στη Μόσχα
. Επιμένει ότι είναι ουδέτερο μέρος, ζητώντας τακτικά τον τερματισμό των μαχών, ενώ παράλληλα κατηγορεί τις δυτικές χώρες ότι παρατείνουν τη σύγκρουση εξοπλίζοντας την Ουκρανία. Τον περασμένο Μάιο, ο Σι επισκέφθηκε τη Μόσχα για τους εορτασμούς της Ρωσίας στις 9 Μαΐου για την ήττα των Ναζί στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Κίνα και η Ρωσία «συνέχισαν να εμβαθύνουν την πολιτική αμοιβαία εμπιστοσύνη και τη στρατηγική συνεργασία… και έδωσαν πολύτιμη σταθερότητα και θετική ενέργεια σε μια διεθνή κατάσταση γεμάτη αλληλένδετες αναταραχές», δήλωσε ο Κινέζος αυταρχικός ηγέτης κατά την επίσκεψή του τον Μάιο.
Έχει μέλλον ο οργανισμός , ή πολλά θα μείνουν στα χαρτιά…
Από τις 31 Αυγούστου έως την 1η Σεπτεμβρίου, η Κίνα φιλοξένησε την 25η συνεδρίαση των αρχηγών του Κρατικού Συμβουλίου του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), η οποία απέδωσε αρκετές διπλωματικές επιτυχίες για το Πεκίνο. Ο SCO είναι ένα πολιτικό, οικονομικό και πολυμερές μπλοκ ασφαλείας υπό την ηγεσία της ΛΔΚ που περιλαμβάνει 10 ευρασιατικά κράτη, συμπεριλαμβανομένης της Ρωσίας, της Ινδίας και του Ιράν. Ο SCO ως μπλοκ έχει αυξηθεί σε ένταξη από την ίδρυση του το 2001.
Παρόλα αυτά, η αποτελεσματικότητά του και η επιρροή της στη διεθνή σκηνή παρέμειναν αμβλυμμένες λόγω έλλειψης συλλογικής δράσης πέρα από την έκδοση δηλώσεων καθώς και φαινομενικά ανταγωνιστικών ατζέντηδων μεταξύ και μεταξύ των κρατών μελών Ωστόσο, δηλώσεις, διμερείς συμφωνίες και διπλωματικές ‘νίκες’ που προκύπτουν από τη σύνοδο στην Κίνα υποδηλώνουν ότι το Πεκίνο μπορεί να εκμεταλλεύεται τις διπλωματικές γκάφες των ΗΠΑ για να προσπαθήσει να ανακατασκευάσει την τρέχουσα παγκόσμια τάξη υπέρ της..
.Ο συμβολισμός συνοδεύτηκε επίσης από δηλώσεις που θα πρέπει να ερμηνευθούν ότι αντιτίθενται στην παγκόσμια τάξη των ΗΠΑ και τις οικονομικές και εμπορικές πρακτικές υπό το φως των δασμών του Τραμπ. Η κοινή διακήρυξη ανέφερε ότι τα κράτη μέλη «αντιτίθενται σε μονομερή καταναγκαστικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών μέτρων…» Η διακήρυξη «καταδικάζει έντονα τη στρατιωτική επιθετικότητα που εξαπέλυσαν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες κατά του Ιράν τον Ιούνιο του 2025» (το Ιράν είναι μέλος του SCO).
Η ομιλία του Σι ζητούσε την προάσπιση των «κοινών συμφερόντων του Παγκόσμιου Νότου», συνεχίζοντας να αντιτίθεται στην «πρωτοκυβερνήτευση και την πολιτική εξουσίας» ασκώντας «πολυμερισμό» και προωθώντας «έναν πολυπολικό κόσμο». Ο Πούτιν βρήκε την ευκαιρία να προωθήσει το αφήγημα του Κρεμλίνου για τον πόλεμο στην Ουκρανία και να διαλαλήσει τον SCO ως εναλλακτική λύση στους θεσμούς υπό την ηγεσία της Δύσης.
Η αυξανόμενη επιρροή της Ινδίας στο μπλοκ υπό την ηγεσία της ΛΔΚ περιελάμβανε την προσαρμογή της πολιτιστικής έννοιας του Νέου Δελχί «Μία Γη, Μια οικογένεια, ένα Μέλλον» στη διακήρυξη καθώς και το μπλοκ συλλογικά «καταδικάζουν την ισλαμική τρομοκρατική επίθεση στο Pahalgam» που έλαβε χώρα νωρίτερα φέτος και οδήγησε σε ανανεωμένες μάχες μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν. . Οι προσπάθειες του προέδρου Τραμπ να οδηγήσει σε μια σφήνα μεταξύ Ρωσίας και Ινδίας, ωστόσο, οι οικονομικές πολιτικές φαίνεται να έχουν αυξήσει τις σχέσεις μεταξύ των ΗΠΑ και της Ινδίας. Παρουσιάζει ευρύτερες προκλήσεις στη στρατηγική των ΗΠΑ στον Ινδο-Ειρηνικό και θα μπορούσε να υπονομεύσει τις προσπάθειες να φέρει την Ινδία στις προσπάθειες που καθοδηγούνται από τις ΗΠΑ για την αντιμετώπιση της επιρροής της ΛΔΚ στην περιοχή.
Ενώ οι σχέσεις Κίνας-Ινδίας και Κίνας -Ρωσίας ήταν στο επίκεντρο της Συνόδου Κορυφής του SCO, πραγματοποιήθηκαν και άλλες διπλωματικές’ νίκες “που θα μπορούσαν να εδραιώσουν περαιτέρω τις φιλοδοξίες της ΛΔΚ να είναι ένας «υπεύθυνος παγκόσμιος παίκτης». Στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του SCO, η Αρμενία και το Πακιστάν υπέγραψαν ένα κοινό ανακοινωθέν για τη σύναψη τυπικών διπλωματικών σχέσεων. Το Πακιστάν αρνήθηκε να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Αρμενίας μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης και συνεχώς συντάσσεται με το Αζερμπαϊτζάν διπλωματικά και στρατιωτικά.
Ενώ η κυβέρνηση Τραμπ χαιρέτισε τη διπλωματική της επιρροή στις αρχές Αυγούστου με την ειρηνευτική συμφωνία με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, η σύναψη τυπικών διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Αρμενίας και Πακιστάν θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι ο SCO μπορεί να γίνει μηχανισμός περιφερειακής συμφιλίωσης, που διευκολύνεται από το Πεκίνο. Η Αρμενία υπέβαλε αίτηση για να γίνει πλήρες μέλος του SCO τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους.
Το Πεκίνο αναδείχθηκε σαφής νικητής της Συνόδου Κορυφής του SCO, ιδιαίτερα σε σχέση με την Ουάσιγκτον στον συνεχιζόμενο στρατηγικό ανταγωνισμό. Εκτός από τις διπλωματικές νίκες και τον στρατηγικό συμβολισμό της ενότητας κατά των ΗΠΑ, ο Σι πίεσε επίσης για πρακτικές θεσμοθετήσεις εντός του SCO που προωθούν την παγκόσμια ατζέντα της ΛΔΚ. Ο Σι πρότεινε νέα χρηματοπιστωτικά εργαλεία (την αναπτυξιακή τράπεζα SCO), η οποία αποτελεί ένα βήμα προς την παράκαμψη του δολαρίου και των κυρώσεων των ΗΠΑ
Ο Σι πίεσε επίσης για μεγαλύτερη επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία μεταξύ των μελών του SCO, συμπεριλαμβανομένης της καθιέρωσης πρόσβασης στο δορυφορικό δίκτυο BeiDou, καλώντας τα μέλη του SCO να συμμετάσχουν στον σεληνιακό ερευνητικό σταθμό της Κίνας και την κατασκευή ενός κέντρου συνεργασίας τεχνητής νοημοσύνης.
Παρόλα αυτά, παραμένει δύσκολο να προσδιοριστεί αν η επιτυχία της Κίνας στη Σύνοδο Κορυφής του SCO προέρχεται από τη δική της στρατηγική οξυδέρκεια ή είναι απλώς ένα υποπροϊόν των διπλωματικών στραβοπατημάτων από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πιθανότατα είναι ένας συνδυασμός των δύο. Πράγματι, ο SCO ως μπλοκ εξακολουθεί να υποφέρει από συστημικές προκλήσεις και ανταγωνιστικές προτεραιότητες. Για παράδειγμα, οι σοβαρές γεωπολιτικές αντιπαλότητες παραμένουν μεταξύ των κρατών μελών, όπως η Ινδία και το Πακιστάν.
Πολλά από τα κράτη μέλη του SCO συνεχίζουν να βλέπουν την αυξανόμενη επιρροή και τη φιλοδοξία της ΛΔΚ στην ευρασιατική ήπειρο με δισταγμό και παραμένουν σημαντικοί ερεθιστικοί παράγοντες. Στη σχέση Ινδίας-ΛΔΚ, το εμπορικό έλλειμμα μεταξύ των δύο χωρών (υπό την εύνοια της ΛΔΚ), το προγραμματισμένο μέγα-θύμα στο Θιβέτ που θα μπορούσε να απειλήσει την ασφάλεια του νερού της Ινδίας και η υποστήριξη του Πεκίνου στο Πακιστάν είναι μείζονα θέματα. Τέλος, σε αντίθεση με άλλα διεθνή μπλοκ, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο SCO παραμένει κυρίως συμβολικό και ρητορικό, αν και αυτό θα μπορούσε να αλλάξει στο μέλλον. Μένει να δούμε πώς η ΛΔΚ θα συνεχίσει να αξιοποιεί τον Τραμπικό απομονωτισμό των ΗΠΑ για να προωθήσει την πολυμερή ατζέντα της μέσω του SCO και άλλων μηχανισμών.
