Ζήσαμε πρόσφατα, ακόμα ένα τραγικό δυστύχημα στον Ελληνικό Στρατό, που αυτή τη φορά αφορούσε την πτώση ενός στρατιωτικού ελικοπτέρου, συνέπεια του οποίου ήταν η απώλεια τεσσάρων στελεχών του Στρατού Ξηράς.
Εν τω μεταξύ λίγες μέρες αργότερα άλλη μία πτήση με Chinook και με επιβαίνοντες τον Α/ΓΕΣ και ομάδα υψηλόβαθμων αμερικανών αξιωματικών, φλέρταρε με τα όρια της επικινδυνότητας εξ΄ αιτίας του καιρού. Θα ήταν και σε αυτή την περίπτωση πολύ πιθανό να είχε συμβεί κάποιο ατύχημα.
Όμως όταν τελικά συμβαίνει το δυστύχημα, μετά τι ακολουθεί; Ακολουθεί ένας πακτωλός εκφράσεων λύπης, συμπόνοιας και στο τέλος ευχολόγια. Ευχές του τύπου «Εύχομαι να είναι το τελευταίο αίμα…, το τελευταίο ατύχημα… να μην ξαναθρηνήσουμε… » κλπ. Στην συνέχεια διατάζεται μία ΕΔΕ και στο πόρισμα αποφαίνεται ότι ήταν σφάλμα του χειριστού, ή δυσλειτουργία του ιπτάμενου μέσου ή κάποιες φορές και των μετεορολογικών συνθηκών. Και εκεί τελειώνει η ιστορία και όλοι ξαναβυθίζονται στις καρέκλες τους. Και συνεχίζουμε να χάνουμε πολύτιμες ζωές από τα δυστυχήματα.
Το ίδιο συμβαίνει παντού. Στα εργατικά, στα τροχαία δυστυχήματα κλπ. Πόσες φορές είδαμε να επιβάλλονται πρόστιμα στον εργοδότη όταν σε κάποια οικοδομή οι εργαζόμενοι δεν φορούσαν προστατευτικό κράνος, γάντια, γυαλιά…; Ενώ έχουν τοποθετηθεί ανά 50χλμ διόδια στις εθνικές οδούς ώστε να πληρώνουμε, γιατί δεν τοποθετούν και ραντάρ σε άλλα σημεία που σε φωτογραφίζουν και σου στέλνουν την κλήση στο σπίτι, για να ελέγχουν-περιορίζουν και την ταχύτητα και κατά συνέπεια να μειώνονται τα δυστυχήματα;
Άλλοι λαοί λαμβάνουν μέτρα και τα έχουν περιορίσει. Εμείς μόνο ευχόμαστε. Βέβαια δεν σημειώνεται καμία βελτίωση με τις ευχές. Τελικά θα πρέπει οι ευχές να παραμείνουν στο φιλολογικό και ακουστικά αισθητικό μέρος και να ληφθούν δράσεις για να δώσουν λύση στο πρακτικό μέρος των αιτιών. Οι λύσεις συνήθως είναι απλές και με ελάχιστο κόστος.
Ειδικά για τις ένοπλες δυνάμεις, εν καιρώ ειρήνης ο περιορισμός των ατυχημάτων είναι πιό απλός και πιό εύκολος. Το μόνο που χρειάζεται είναι να προστεθούν στα διάφορα σχολεία που φοιτούν τα στελέχη, 3-4 διδακτικές περίοδοι ώστε να διδαχθούν το αντικείμενο «Εκτίμηση-Διαχείριση Κινδύνου» (Risk Management), όπως άλλωστε διδάσκεται σε σχολεία του εξωτερικού.
Θα παραθέσω επιγραφικά κάποιους παράγοντες από το αντίστοιχο εγχειρίδιο των ΗΠΑ, για να προσδώσω το πρώτο έναυσμα διαλογισμού.
Συνολικά 7 είναι τα κύρια στοιχεία που πρέπει να εξετάζονται σε κάθε είδος αποστολής, ώστε να διασφαλίζεται η κατά το δυνατόν ασφαλής εκτέλεση της :
1. Σχεδίαση (planning): Εκτιμάται συγκρίνοντας τις οδηγίες – κατευθύνσεις σε σχέση με την προετοιμασία.
2. Επιτήρηση – επίβλεψη (supervision): Η έκταση της επιτήρησης εξαρτάται από το είδος της επιχείρησης και την διοικητική σχέση των συζευγμένων τμημάτων (πχ επιχειρησιακός έλεγχος).
3. Αντοχή των στρατευμάτων (soldier endurance): Εκτιμάται συγκρίνοντας την έκταση της ανάπαυσης σε σχέση με την ποιότητα της.
4. Επιλογή του προσωπικού (soldier selection): Εκτιμάται συγκρίνοντας το είδος της αποστολής, σε σχέση με την εκπαίδευση- εμπειρία του προσωπικού επί του συγκεκριμένου είδους της αποστολής.
5. Καιρός (weather):Διαχωριζόμενη η θερμοκρασία από -17 έως 0, από 0 έως 24 και από 25 και άνω, η ορατότητα, η βροχή, ο πάγος, το χιόνι, το υψόμετρο της νέφωσης, η υγρασία κλπ, μπορούμε να εκτιμήσουμε τον κίνδυνο και να αυξήσουμε ανάλογα τα μέτρα προστασίας.
6. Πολυπλοκότητα της αποστολής (mission complexity): Την μετρούμε συγκρίνοντας από πλευράς χρόνου την έκταση της επιχείρησης, σε σχέση με τις συνθήκες της περιοχής επιχειρήσεων (πχ άλλο ειδικό βάρος έχει άγνωστη περιοχή επιχειρήσεων με σχεδιασμένη διάρκεια αποστολής 48 Ω και άλλο ειδικό βάρος μια επιχείρηση σε γνωστή περιοχή με διάρκεια αποστολής 8Ω).
7. Εξοπλισμός-μέσα (equipment): Διαβαθμίζεται σε 3 κατηγορίες. Παλιός όταν έχει περάσει το 75% την διάρκεια ζωής του. Μέσος όταν η ηλικία του είναι μεταξύ 26-74% της διάρκειας της ζωής του και Καινούργιος όταν δεν έχει ξεπεράσει το 25%. Η κατάσταση της αξιοπιστίας του εξοπλισμού περιγράφεται σε αμερικανικό εγχειρίδιο το ΤΒ 43. Πιο απτό παράδειγμα για να γίνει αντιληπτό το θέμα της ηλικίας του εξοπλισμού είναι η σύγκριση των παλαιών βενζινοκινήτων οχημάτων-ερπυστριοφόρων, συγκρίνοντας τα με τα νεότερα πετρελαιοκίνητα.
Αφού αριθμητικά αξιολογηθούν οι προαναφερόμενοι παράγοντες (δεν αναλύονται στο παρόν), εξάγεται μία βαθμολογία, η οποία αναλόγως θέτει τον εκτελεστή αντίστοιχα σε κατάσταση εγρήγορσης.
Κάποιοι παράγοντες από τους παραπάνω, ανάλογα με την εμπειρία του εκτελεστή, λαμβάνονται υπόψη, αλλά επιτέλους ας αναπτυχθεί μία τυποποιημένη μέθοδος, ώστε να συνεκτιμούνται όλοι αυτοί οι συντελεστές και να έχουμε μία καθαρότερη εικόνα για το μέγεθος της επικινδυνότητας.
Επανερχόμενος στο δυστύχημα με το ελικόπτερο, πέρα από την εκπαίδευση των χειριστών, πέρα από την συντήρηση του μέσου, πέρα από την στο γόνατο εκτίμηση της επικινδυνότητας της αποστολής, θα πρέπει για ένα δεκάλεπτο να αναπτύσσεται μετά από διδαχή η μέθοδος εκτίμησης του κινδύνου και στην συνέχεια να γίνεται ενημέρωση – πρόταση και να λαμβάνονται αποφάσεις.
Ταξίαρχος ε.α. Αλέξης Κων/νος
Απόφοιτος Σχολείου Διοικητών Μονάδων Όπλων Ελιγμού στις ΗΠΑ (FT. KNOX-KENTUCKY)
Απόφοιτος Ανωτάτης Σχολής Πολέμου στις ΗΠΑ (FT. LEAVENWORTH-KANSAS).
Πρώην
Αξιωματικός Επιχειρήσεων και πληροφοριών στο Βόρειο Ιράκ
Αξιωματικός Επιχειρήσεων στον πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου
Αξιωματικός Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και Δημοσίων Σχέσεων στην Αλβανία
Διευθυντής Προσωπικού στο Νατοϊκό στρατηγείο στο Κοσσυφοπέδιο
Κύριος Σύμβουλος αναδιάρθρωσης του Κοσοβάρικου στρατού στο Κοσσυφοπέδιο
