Η Ελλάδα όπως είναι γνωστό δεν έχει γνωρίσει τον πόλεμο για πολλά χρόνια. Θα λέγαμε ότι η τελευταία φορά που η χώρα μας έλαβε μέρος σε επιχειρήσεις ήταν το 1974. Από τότε αν εξαιρέσουμε κάποιες μικρές κρίσεις οι Έλληνες Αξιωματικοί και Στρατιώτες επιδίδονται μόνο σε ειρηνικά έργα. Αυτό βεβαίως είναι κάτι πολύ ευχάριστο όμως από την άλλη δημιουργεί ένα έλλειμμα ειδικά σε αντικειμενική γνώση των πολεμικών συνθηκών που θα κληθούν στην απευκταία περίπτωση να αντιμετωπίσουν.
Οι διάφορες ασκήσεις που εκτελούνται δεν έχουν να προσφέρουν τίποτα περισσότερο από κάποιες κινήσεις συντονισμού και εκτέλεσης βολών. Αυτό που ποτέ δεν έχουν οι ασκήσεις είναι ο πραγματικός εχθρός και τα προβλήματα που θα τεθούν στο πραγματικό πεδίο της μάχης.
Έτσι το μόνο που μένει είναι η συνεχής μελέτη της ιστορίας και των εμπειριών από άλλους σύγχρονους κυρίως πολέμους. Ένα μέρος αυτών των σύγχρονων πολέμων αποτελούν και οι πόλεμοι ανεξαρτησίας αλλά και οι εμφύλιες διαμάχες που στις περισσότερες φορές υποκινούνται από εξωτερικούς ή εσωτερικούς παράγοντες.
Ένας από τους πιο διδακτικούς σύγχρονους πολέμους ήταν και αυτός της πρώην Γιουγκοσλαβίας όπου τα όρια ήρωα και προδότη ήταν τόσο κοντινά, που η κάθε απόφαση θα μπορούσε να σε φέρει μπροστά στο παράσημο ή στο έκτακτο στρατοδικείο.
Συγκεκριμένα η ιστορία του Jovan Divjak ενός Σέρβου που υπερασπίστηκε το Σεράγεβο εναντίον των Σερβικών δυνάμεων, κατά την διάρκεια του πολέμου της Βοσνίας την δεκαετία του 90, αποτελεί μια ιστορία που θα πρέπει να διδάσκεται σε όλες τις ακαδημίες πολέμου για προβληματισμό και κατάδειξη των δύσκολων αποφάσεων που πρέπει κάποιος να λάβει στις σύγχρονες μορφές πολέμου και για τις οποίες θα πρέπει να είναι όσο περισσότερο προετοιμασμένος.
Στην Βοσνία θεωρείται ήρωας και ανθρωπιστής, αλλά η πατρίδα του η Σερβία τον κατηγορεί για εγκλήματα πολέμου και έχει απαιτήσει την έκδοση του.
Κατά την διάρκεια της στρατιωτικής του καριέρας ο Divjak, και μάλιστα στα πρώτα του βήματα υπηρέτησε στην κορυφαία φρουρά του πρώτου Προέδρου της Γιουγκοσλαβίας και ιδρυτού αυτής Josip Broz Tito.
Κάτω από την διοίκηση του Τίτο οι υπάρχουσες εθνικότητες από Σέρβους, Κροάτες, Μουσουλμάνους και Σλοβένους ενώθηκαν για να δημιουργήσουν την Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας στις 25 Νοεμβρίου 1942.
Το 1966 ο Divjak τοποθετήθηκε στο Σεράγεβο όπου συνδέθηκε στενά με τον τόπο και τους κατοίκους του.
Όμως ο θάνατος του Τίτο έφερε τις εθνικιστικές αντιλήψεις να αναβιώνουν και τα εθνικιστικά κόμματα να αναμετρούνται μεταξύ τους για κυριαρχία, το όνειρο της ενωμένης Γιουγκοσλαβίας πλέον άρχιζε να γκρεμίζεται. Ξέσπασε πόλεμος και μία μετά την άλλη οι εθνικότητες ζητάγανε ανεξαρτησία από το Βελιγράδι.
Κατά τον πόλεμο ο ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας Radovan Karadzic‘s δεν αποδέχθηκε την ανεξαρτησία της Βοσνίας και οι σερβοβοσνιακές δυνάμεις υπό τις εντολές του ξεκίνησαν την πολιορκία του Σαράγεβο.
Για τον Divjak, έναν Σέρβο που έκανε το Σεράγεβο σπίτι του, ήταν πολύ δύσκολη η απόφαση. Τελικά αποφάσισε να ενταχθεί στον Βοσνιακό στρατό και μάλιστα έλαβε την θέση του υποδιοικητή όλων των δυνάμεων που υπερασπιζόντουσαν το Σεράγεβο.
Στις 3 Μαϊ του 1992 ο Divjak έπαιξε ένα σημαντικό ρόλο σε ένα επεισόδιο που σημάδεψε την υπόληψη του.
Οι σερβικές δυνάμεις είχαν συλλάβει όμηρο τον Βόσνιο Πρόεδρο Alija Izetbegovic σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσουν την απελευθέρωση ενός Σέρβου Στρατηγού ως αντάλλαγμα. Την όλη επιχείρηση ανταλλαγής από τους Βόσνιους χειριζότανε ο Divjak. Όμως κατά την διάρκεια της ανταλλαγής κάποιοι Βόσνιοι επιτέθηκαν εναντίον των Σέρβων προκαλώντας τους απώλειες, για τις οποίες κατηγορήθηκε ο Divjak για προδοσία και για αυτό η Σερβία ζητάει την έκδοση του για να δικασθεί από Σερβικό δικαστήριο. Ο ίδιος βέβαια το αρνείται και επικαλείται σχετικό βίντεο όπου ακούγεται η εντολή του να σταματήσουν οι πυροβολισμοί.
Μετά τον πόλεμο ο Divjak ίδρυσε μια ΜΚΟ για την βοήθεια παιδιών που έμειναν ορφανά κατά την διάρκεια του πολέμου στην Βοσνία. Όμως τον Μάρτιο του 2011 συνελήφθει αιφνιδίως στο αεροδρόμιο της Βιέννης μετά από αίτημα έκδοσης της Σερβίας. Τελικά οι μεγάλες διαδηλώσεις του κόσμου στο Σεράγεβο για την μη έκδοση του, επηρέασαν τις Αυστριακές αρχές να μην τον εκδώσουν και να του επιτρέψουν να επιστρέψει στο Σεράγεβο.
Οι επιχειρήσεις στο Σεράγεβο κόστισαν την ζωή σε πάνω από 10000 ανθρώπους, οι περισσότεροι Βόσνιοι. Από τότε βέβαια επικρατεί ειρήνη αλλά οι πληγές του πολέμου ακόμα είναι εμφανείς.
Το δίλλημα και η μεγάλη απόφαση του Στρατηγού, ανεξάρτητα αν ήταν σωστή ή λάθος, μας φέρνει μπροστά από επιλογές που μπορεί να προκύψουν σε σύγχρονους πολέμους και καλό θα είναι τόσο οι στρατιωτικοί όσο και ο απλός κόσμος να είναι σε θέση να δώσουν τις σωστές απαντήσεις πριν γίνει το κακό.
Χρήστος Καλογερόπουλος – Βαλκάνιος
Στρατηγικός Αναλυτής
Εξειδικευμένος σε Θέματα Διεθνούς Ασφάλειας
στη ΝΑ Μεσόγειο
