Σε διαδικτυακό σεμινάριο του Arab News Research & Studies εξετάστηκε η βελτίωση της συνεργασίας του NATO με τους εταίρους του στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική (MENA). Ένας από τους εμπειρογνώμονες ανέφερε ότι η συμμαχία, πρέπει να διευρύνει τον Μεσογειακό Διάλογο καθώς και την Πρωτοβουλία Συνεργασίας της Κωνσταντινούπολης, προσαρμόζοντας και επεκτείνοντας τη σχέση της με τα υπόψη κράτη και σε άλλους τομείς εκτός της άμυνας.
Ο Μεσογειακός διάλογος, ξεκίνησε το 1994 και αποτελεί τη βάση των σχέσεων του ΝΑΤΟ με τους μεσογειακούς εταίρους της Αλγερία, Αίγυπτο, Ισραήλ, Ιορδανία, Μαυριτανία, Μαρόκο και Τυνησία.
Η Πρωτοβουλία Συνεργασίας της Κωνσταντινούπολης, ξεκίνησε το 2004, και αποτελεί σήμερα τη βάση των σχέσεων του ΝΑΤΟ με τα κράτη του Αραβικού Κόλπου.
Όπως έχει αποδειχτεί διαχρονικά , κάτι που συμβαίνει στη περιοχή MENA μπορεί γρήγορα να διαδοθεί και στην Ευρώπη.
Ο ανταγωνισμός για το νερό και άλλους φυσικούς πόρους, οι θρησκευτικές εντάσεις, οι δημογραφικές πιέσεις, η μετανάστευση, η τρομοκρατία, οι φυλετικές αντιπαραθέσεις, ο πυρηνικός κίνδυνος και οι πόλεμοι μέσω τρίτων με τη συμμετοχή περιφερειακών και παγκόσμιων παραγόντων, αποτελούν αιτία ανησυχίας στην έδρα του ΝΑΤΟ.
Η περιοχή περιλαμβάνει μερικές από τις πιο ζωτικές ναυτιλιακές οδούς, ενεργειακούς πόρους και choke points του εμπορίου. Φαινομενικά μικρές συγκρούσεις και καταστροφές, έχει αποδειχθεί ότι έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο, τις τιμές του πετρελαίου και τις απομακρυσμένες οικονομίες.
Για πολλούς αναλυτές, ένας από τους κύριους λόγους αυτής της κατάστασης είναι ο μειωμένος ρόλος των ΗΠΑ και στις δύο περιοχές, οδηγώντας σε ένα κενό που είναι μια ανοιχτή πρόσκληση για ανάμειξη και αποσταθεροποίηση.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι πλέον προφανές ότι η Ρωσία (Συρία, Λιβύη, Α. Μεσόγειο) και η Κίνα (οικονομική διείσδυση BRI) συμμετέχουν πλέον πολύ περισσότερο στη Μέση Ανατολή.
Επίσης σε περιφερειακό επίπεδο, η Τουρκία, μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016 και τις αδιέξοδες συνομιλίες της για ένταξη στην ΕΕ, έχει λάβει στάση που αντιτίθεται σαφώς στην Ευρώπη, αλλά είναι επίσης προκλητική και διχαστική στη Μέση Ανατολή.
Για να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη και μια αίσθηση κοινής αποστολής, το ΝΑΤΟ πρέπει να τονίσει τη γεωπολιτική σημασία της περιοχής MENA, συμπεριλαμβάνοντας συναντήσεις υψηλού επιπέδου και για τις δύο ομάδες στην επόμενη σύνοδο κορυφής της συμμαχίας.
Οι ηγετικές χώρες της Μέσης Ανατολής οφείλουν να συνεργαστούν έντονα με την ΕΕ σε επίπεδο άμυνας και ασφάλειας, αλλά και να συζητήσουν ισχυρότερους οικονομικούς δεσμούς, καθώς από πολλές απόψεις, η Ευρώπη και η Μέση Ανατολή έχουν τα ίδια γεωπολιτικά προβλήματα.
Καθώς το ΝΑΤΟ ετοιμάζεται να συντάξει τη νέα του Στρατηγική Αντίληψη, είναι τώρα η ώρα να αξιοποιήσει τις υπάρχουσες συνεργασίες του με τα κράτη MENA και να αναζητήσει νέους τρόπους συνεργασίας σε περιοχές πέρα από την παραδοσιακή γεωγραφική του αρμοδιότητα.
Πέρα από τις συζητήσεις, οι δεκάδες στρατιωτικές ασκήσεις που διεξάγονται τα τελευταία χρόνια μεταξύ χωρών της υπόψη περιοχής (Ισραήλ, Αίγυπτος, Κύπρος, ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία, Σουδάν), με τη συνεργασία Νατοϊκών χωρών (ΗΠΑ, Γαλλία, Ελλάδα) και με διαφορετικούς συνδυασμούς χωρών κάθε φορά, έχουν εμβαθύνει τη γενικότερη εμπιστοσύνη. Έχουν επίσης βελτιώσει τη δυνατότητα διαλειτουργικότητας μεταξύ μέσων, προσωπικού και τακτικής αντιμετώπισης κρίσεων.
Σε περσινή παρέμβαση του ο κ. Σαμαράς (DailyPost/4-12-2020), είχε μιλήσει για την ανάγκη αναδιάρθρωσης του ΝΑΤΟ με ένταξη Κύπρου-Ισραήλ-Αιγύπτου. Είχε επίσης αναφερθεί στη Γαλλία, στην οποία δίνεται η ευκαιρία να γίνει επικεφαλής μιας μεγάλης συμμαχίας των «κοσμικών» αραβικών καθεστώτων και Ευρωπαίων, που βλέπουν την έξαρση της ισλαμιστικής βίας στις κοινωνίες τους. Κλείνοντας τη συνέντευξή του είπε:
« … οι συνθήκες που δημιουργούνται, ευνοούν μια νέα αρχιτεκτονική για την Ανατολική Μεσόγειο και για τη Μέση Ανατολή. Μιλάω για κάτι πραγματικά καινούργιο: την αναδιάρθρωση του ΝΑΤΟ, ώστε να περιλαμβάνει πλέον την Αίγυπτο και το Ισραήλ (και την Κύπρο βέβαια) παρακάμπτοντας και εξουδετερώνοντας τις αποσταθεροποιητικές πολιτικές του νεο-οθωμανισμού.»
Η προσέγγιση των ΗΠΑ στην Κύπρο, τόσο με τη μερική άρση του εμπάργκο όπλων, όσο και με τη αυξανόμενη υποστήριξη στην επανένωση του νησιού υπό Κυπριακή διοίκηση, αναδεικνύει επίσης τον ενδιαφέρον για ένα πλέγμα ασφαλείας, ελεγχόμενο από το «δυτικό παράγοντα» και εκτεινόμενο στην Βαλτική θάλασσα, Μαύρη θάλασσα, Αιγαίο, Αν. Μεσόγειο, Περσικό κόλπο. Τυχόν επέκταση της τουρκικής προβολής ισχύος στη Αν. Μεσόγειο θα ακύρωνε το σχεδιασμό, γι’ αυτό και δεν θα επιτραπεί.
Τον περασμένο Σεπτέμβριο μετά την υπογραφή του μνημονίου συναντίληψης από τους Υπουργούς Εξωτερικών Πομπέο και Χριστοδουλίδη, ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε την κατασκευή στη Λάρνακα, Κέντρου Εκπαίδευσης για θέματα ασφάλειας θαλάσσιων συνόρων, ανοικτής θάλασσας και ασφάλειας λιμένων, CYCLOPS. Το κέντρο, θα υποστηρίξει τις προσπάθειες των ΗΠΑ για την ασφάλεια των θαλασσών και αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη συνεργασία μεταξύ των ΗΠΑ και της Κύπρου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παρέχουν εξοπλισμό, εκπαιδευτές και άλλη υποστήριξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων, ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία θα συνεισφέρει γη, θα διευκολύνει τα ταξίδια και θα παρέχει εκπαιδευτές. Η έναρξη λειτουργίας αναμένεται στις αρχές του 2022.
Η αξιοποίηση από το NATO, μουσουλμανικών χωρών και αντίστοιχων ενόπλων δυνάμεων, θα διευκολύνει επεμβάσεις του σε ανάλογες ισλαμικές περιοχές, χωρίς το κίνδυνο να τεθεί θρησκευτικό υπόβαθρο σ’ αυτές.
Το πλέγμα ασφαλείας που προαναφέρθηκε, ολοκληρώνεται με τις δυνάμεις της QUAD+ (ΗΠΑ, Ινδία, Αυστραλία, Ιαπωνία και Ν. Κορέα) για την ασφάλεια στον Ινδικό και Ειρηνικό ωκεανό.
Απόστολος Τσιμογιάννης
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
