Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Αθήνα και Παρίσι προχώρησαν χθες στην επισημοποίηση -βάσει γραπτής διμερούς συμφωνίας που απαρτίζεται από 31 άρθρα- της στρατηγικής τους ζεύξης σε ένα μεγάλο αριθμό επιμέρους θεμάτων(διπλωματικά- στρατιωτικό/εκπαιδευτικά και εξοπλιστικά) ,που καλλιεργούνταν τα τελευταία χρόνια (και ειδικά από τις αρχές του 2020 στην ανατολική Μεσόγειο.)Για την Ελλάδα η ιδιαίτερα προωθημένη σε αρκετούς τομείς συμφωνία , αναφορικά με τους προσεχείς εξοπλισμούς του Πολεμικού Ναυτικού, αποτελεί ένα είδος ‘απάντησης” στο γνωστό και πολυδιαφημιζόμενο “δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας’ του Τουρκικού ναυτικού,που είναι επικεντρωμένο στην ανάπτυξη του στόλου της Άγκυρας σε αρκετές περιφερειακές ζώνες και θάλασσες.Βασικό και κομβικό σημείο της διμερούς συμφωνίας είναι το άρθρο 2 που αναφέρεται σε ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής ανάμεσα στα δύο κράτη , σε περίπτωση που το ένα από αυτά δεχθεί από οπουδήποτε επίθεση ,και το άλλο θα προστρέξει σε υποστήριξή του για την αντιμετώπιση της απειλής.
Το συγκεκριμένο και κρίσιμο άρθρο,αφού καλύπτει κάθε μορφής απειλής (από όλα τα αζιμούθια ως και οποιασδήποτε φύσης ) , προκάλεσε από χθες το πρωί αρκετούς “προβληματισμούς και δεύτερες σκέψεις” αφού παρά τις αναφορές του Κειμένου της Συμφωνίας στην Ατλαντική Συμμαχία , διάφοροι κύκλοι σκληρών Ατλαντιστών στις Βρυξέλλες και στη Μονς έχουν αρχίσει να εμφανίζουν σιγά-σιγά “δεύτερες σκέψεις”. Αξίζει να σημειωθεί ότι η εν λόγω συμφωνία καλύπτει και την περίπτωση ενδεχόμενης Ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης (δηλαδή μεταξύ κρατών-μελών της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας)οπότε υπό λογικές συνθήκες το Παρίσι θα κληθεί να συνδράμει στην χώρα μας, και φυσικά το αντίστροφο σε κάποια άλλη στρατιωτική εμπλοκή της Γαλλίας.
Η ιδιαίτερα περιεκτική διμερής συμφωνία περιλαμβάνει πέντε ενότητες , με την πρώτη να αναφέρεται στη λεγόμενη Στρατηγική συνεργασία, (άρθρα 1-9), την δεύτερη εστιαζόμενη στην εξωτερική πολιτική- διπλωματία(άρθρα 10-14),την τρίτη στην επιμέρους στρατιωτική συνεργασία(άρθρα15-23), την τέταρτη που αναφέρεται σε εξοπλιστικά/αμυντική βιομηχανία, (24-27) ,και την πέμπτη που αφορά κυρίως τελικές διατάξεις (άρθρα 28-31.). Η συμφωνία υπεγράφη από τους αρμόδιους υπουργούς εξωτερικών και άμυνας των δύο χωρών (Νίκο Δένδια- Νίκο Παναγιωτόπουλο-Υβ λε Ντριάν και Φλοράνς Παρλί). Είναι η πρώτη τέτοιου επιπέδου που υπογράφουν κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ (εννοώ επικεντρωμένη σε τέτοια λεπτεπίλεπτα επιμέρους ζητήματα). Η Γαλλο-Γερμανική Συμφωνία του Άαχεν του 2019 (Μέρκελ-Μακρόν) ή η Γαλλοβρετανική του Σαν Μαλό της Βρετάνης του 1998, που υπέγραψαν τότε ο Τόνι Μπλερ και ο αείμνηστος Ζακ Σιράκ είναι διαφορετικές(τότε η Μ.Βρετανία ήταν στην ΕΕ). Επίσης δεν έχει η δική μας κοινά σημεία με την Ολλανδο-Βρετανική και την Ισπανο-Ιταλική για θέματα άμυνας.Σε καμία από αυτές δεν υπάρχει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής. Ως εκ τούτου η συμφωνία Μητσοτάκη-Μακρόν ξεπερνά κατά πολύ ισχύουσες συμβατικές συμφωνίες μεταξύ εταίρων και συμμάχων
.Ακόμα και γνωστές συνθήκες όπως η ANZUS του 1951 στον Ειρηνικό, η κάποτε ισχύουσα SEATO της Μανίλας του 1954 , επίσης στον Ειρηνικό,η Συνθήκη του Ρίο για τη Λατινική Αμερική,η πρόσφατα υιοθετηθείσα AUKUS ή και διμερείς των ΗΠΑ με την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα ,αλλά και η πενταμερής (Αυστραλία-Νέα Ζηλανδία-Μ.Βρετανία-Σιγκαπούρη και Μαλαισία) του 1971 δεν περιλαμβάνουν ποτέ κάλυψη εντάσεων ,απειλών ως και επιλογών απέναντι σε κράτη-μέλη των ανωτέρω Συνθηκών.(προερχόμενες εκ των ένδον)Η συμφωνία Ελλάδος-Γαλλίας επικαλείται στο προοίμιο την Συνθήκη της Ουάσιγκτον του 1949 , τις γνωστές SOFA (που καλύπτουν καθεστώς στάθμευσης στρατιωτικών δυνάμεων εκατέρωθεν) , κείμενα του ΟΗΕ , διμερείς διαχρονικές διακηρύξεις, το άρθρο 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Λισαβόνας κα.(συνήθως έτσι γίνεται σε διεθνείς συμβάσεις). Στην Στρατηγική Εταιρική σχέση αναφέρεται η επιμέρους συνεργασία και ανταλλαγή απόψεων ανάμεσα στα αρμόδια υπουργεία, για θέματα στρατηγικού διαλόγου, εξοπλιστικών προγραμμάτων επιτροπών ,τεχνικών επιτροπών ,ανταλλαγές απόψεων για θέματα Πολιτικής Άμυνας, ενώ στο άρθρο 8 γίνεται μνεία ότι η εν λόγω συμφωνία ενισχύει τον Ευρωπαϊκό πυλώνα του ΝΑΤΟ.Επίσης προβλέπει επαφές (το άρθρο 7) στα περί Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Άμυνας και Ασφάλειας,την πολυδιαφημιζόμενη PESCO(Permanent Structured Cooperation), καθώς και τη συνεργασία μεταξύ των Μονίμων Αντιπροσώπων των δυο κρατών στις έδρες του ΝΑΤΟ/ΝΑC και της ΕE.Τέλος στο άρθρο 9 γίνεται αναφορά σε κοινή υψηλόβαθμη συμβουλευτική επιτροπή.(δηλαδή ένα είδος “ομπρέλας” όλων των επιμέρους.Εξωτερική πολιτική-Στρατιωτική συνεργασία
Στα πέντε άρθρα περί συνεργασίας στα διπλωματικά τονίζεται ότι η συμφωνία ενισχύει τον ρόλο της Ευρώπης(ειδικά προσθέτω σε μία χρονική περίοδο παρακμής,ασυνεννοησίας και δομικών αδυναμιών), καλύπτει απειλές από όλο το φάσμα ,δηλαδή ασύμμετρες,μη- γραμμικές, υβριδικές, κυβερνοαπειλές μεταναστευτικές κα, ενώ αναφέρεται και σε περιπτώσεις ζητημάτων τεχνητής νοημοσύνης.Εκτασιακά και γεωγραφικά,ως και ονομαστικά γίνεται λόγος για συνεργασία των δύο μερών σε Μέση Ανατολή,ανατολική Μεσόγειο, Αφρική και ειδικά στο Σαχέλ (δηλαδή γεωγραφικές ζώνες που προφανώς η συμφωνία είναι ετεροβαρής υπέρ του Παρισιού αφού η Γαλλία υπερτερεί της Ελλάδος μετα-αποικιακά ως και διαθέτει ορισμένες βάσεις σε κρίσιμα σταυροδρόμια ,όπου έχει παρουσία πχ στο Άμπου Ντάμπι, στο Τζιμπουτί, στη Ντζαμένα του Τσαντ, στο Αμπιτζάν της Ακτής Ελεφαντοστού ή στην Ρεινιόν/Σαιν Ντενί του νοτίου Ινδικού. κα). Επίσης με μία απλή πρόταση γίνεται λόγος για επαφές με ΗΠΑ-Ρωσία και Κίνα,χωρίς να παρέχει διευκρινήσεις. Επιπλέον γίνεται μνεία επαφών των επικεφαλής των Μονίμων Αντιπροσωπιών της ΕΕ και του ΟΗΕ, καθώς και συνεργασία στον κρίσιμο τομέα της ενεργειακής ασφάλειας.Στο στρατιωτικό πλαίσιο γίνεται λόγος και κοινή “Στρατηγική Κουλτούρα”(αυτό απαιτεί πολλή συζήτηση) , για μία ακόμα φορά τονίζεται η ενδυνάμωση της Ευρωάμυνας (που ήταν και είναι εμφανέστατη τελευταία στην εκκένωση 124.000 ανθρώπων από τις Αμερικανικές στρατηγικές αυτοδύναμες Διοικήσεις Κεντρική-Ινδικού/Ειρηνικού- Ευρωπαϊκής ως και στρατηγικών αερομεταφορών(CENTCOM-EUCOM-INDO/PACOM και TRANSCOM ) από την Καμπούλ , καθώς και στον απολυτό αιφνιδιασμό της Γαλλίας και της ΕΕ από την στρατηγικής εμβέλειας κορυφαία συμφωνία Ουάσιγκτον -Λονδίνου-Καμπέρας για την κατασκευή των 8 πυρηνοκίνητων υποβρυχίων της Αυστραλίας )Επίσης γίνεται λόγος για στρατιωτικό-εκπαιδευτική συνεργασία σε όλες τις βαθμίδες και επίπεδα, πραγματοποίηση κοινών ασκήσεων , ανταλλαγή μονάδων όλων των κλάδων ,συμμετοχή σε ειρηνευτικές αποστολές, συνεργασία Ειδικών Δυνάμεων ,διάθεση και χρήση λιμένων , ειδική έμφαση σε υποσαχάριο Αφρικη /προφανώς στην Δύναμη Kρούσης ΤΑΚUBA αφού επί 7 ολόκληρα χρόνια οι Γαλλοκεντρικές επιχειρήσεις SERVAL και ΒARKHANE δεν είχαν σε Μάλι και Σαχέλ τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, για αυτό και ο πρόεδρος Μακρόν στην συνάντηση της G5 δήλωσε ότι αποσύρει αρκετές στρατιωτικές μονάδες από Τιμπουκτού,Νιαμέι , Γκόα ως και περιοχές Μαυριτανίας και Σενεγάλης.Στον χώρο της πολεμικής βιομηχανίας μετά την σημαντική και με προεκτάσεις συμφωνία για τις φρεγάτες και τις κορβέτες στα άρθρα 24-27 επισημαίνεται η διμερής εξοπλιστική συνεργασία, οι επαφές Ελληνικών και Γαλλικών εταιρειών καθώς μεταξύ άλλων οι ανά 6 μήνες συναντήσεις των αρμοδίων επιτροπών της αμυντικής βιομηχανίας.Η διμερής συμφωνία εκτιμάται ως σημαντική,πολυδιάστατη,καλύπτουσα πολλούς τομείς, αλλά θα δοκιμαστεί στην πράξη σύντομα (πολύ πριν το 2025), ενώ είναι απαραίτητο λόγω της στρατηγικής φύσης της ότι θα προκαλέσει διάφορους ισχυρούς τριγμούς σε Ευρωατλαντικό και ένδο-ευρωπαϊκό επίπεδο.(εκτός αν κάποιοι ισχυροί κύκλοι την αγνοήσουν). Πάντως αυτό που γνωρίζω είναι ότι από χθες το μεσημέρι άρχισαν οι επιμέρους μελέτες και ενδοσκοπήσεις σε συμμαχικά στρατηγεία, και άλλους χώρους. Το δυνατό πάντως στοιχείο είναι η ναυτική της διάσταση και όπως ιστορικά και διαχρονικά όλες οι συμμαχίες στην φωτιά κρίνονται….
