Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Σε μια παθιασμένη ομιλία την προχθές ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολντιμίρ Ζελένσκι ρώτησε το Αμερικανικό Κογκρέσο εάν ήταν τόσο πολύ μεγάλο θέμα οι Ηνωμένες Πολιτείες να κηρύξουν ζώνη απαγόρευσης πτήσεων(ΖΑΠ) πάνω από την Ουκρανία. Μέχρι στιγμής, όμως, η απάντηση είναι ναι. Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ως επί το πλείστον, πρόθυμες να υποστηρίξουν πολλές προτάσεις για την άμυνα της Ουκρανίας. Πάντως ανώτατοι παράγοντες της κυβέρνησης και του Κογκρέσου απέκλεισαν κατηγορηματικά σε αυτή την χρονική περίοδο το ενδεχόμενο κήρυξης ΖΑΠ.
Ο υπουργός εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν, όταν ρωτήθηκε για τη ΖΑΠ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν «να τερματίσουν αυτόν τον πόλεμο στην Ουκρανία, όχι να ξεκινήσουν έναν μεγαλύτερο». Οι γνωστοί γερουσιαστές Μάρκο Ρούμπιο και Τζόνι Eρνέστ προειδοποίησαν ότι η κήρυξη ζώνης απαγόρευσης πτήσεων «θα ήταν η αρχή του Τρίτου Παγκόσμιου Πόλεμου». Γνωστοί αμυντικοί αναλυτές συμφώνησαν. Όλοι ουσιαστικά επισημαίνουν ότι μια ΖΑΠ δεν είναι ένα παθητικό μέτρο, αλλά περιλαμβάνει την κατάρριψη Ρωσικών αεροσκαφών ως και επιθέσεις στη Ρωσική αεράμυνα. Στην ουσία είναι πόλεμος.
Δεδομένου ότι η Ρωσία είναι ένας πυρηνικός αντίπαλος, επομένως η σκέψη πάει, στο ότι μία ZAΠ θα πρέπει να είναι εκτός συζήτησης. Ενώ οι Αμερικανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής διστάζουν δικαίως να εφαρμόσουν μια επιλογή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων, ωστόσο, θα μπορούσε να είναι στρατηγικό λάθος να το πούμε δημόσια.
Πρώτο Οι Ρωσικές δυνάμεις έχουν ήδη βομβαρδίσει πολιτικούς στόχους αδιακρίτως και επιτέθηκαν σε πυρηνικό εργοστάσιο στην Ζαπορίζια με κίνδυνο πυρηνικής καταστροφής. Ο Πούτιν έχει ήδη αμφισβητήσει το «μέλλον του Ουκρανικού κράτους» και έχει απειλήσει με χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων – μια απειλή που κορυφαίοι Ρώσοι αναλυτές πιστεύουν ότι είναι εύλογη. Με άλλα λόγια, ενώ θα πρέπει να υπάρχει ένα ανώτατο όριο για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους ώστε να μην διακινδυνεύσουν την άμεση αντιπαράθεση με τη Ρωσία, σε αυτό το σημείο, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να εγγυηθούν ότι η Ρωσία δεν θα περάσει αυτή τη γραμμή.
Δεύτερο Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους προσπαθούν να χαράξουν μια κόκκινη γραμμή μεταξύ της έμμεσης αντιπαράθεσης -παροχή όπλων και οικονομικών κυρώσεων- έναντι της άμεσης σύγκρουσης, ο Πούτιν μπορεί να μην βλέπει την κατάσταση με τον ίδιο τρόπο. Τελικά, ίσως από τη Ρωσική σκοπιά, εάν ένας Αμερικανικός πύραυλος καταρρίψει ένα Ρωσικό αεροσκάφος, θα είχε σημασία αν ένας Αμερικανός ή ένας Ουκρανός θα τραβήξει τη σκανδάλη; Επιπλέον, ο Πούτιν παρομοίασε ήδη τις κυρώσεις της Δύσης που συντρίβουν την οικονομία με «κήρυξη πολέμου». Και για να είμαστε δίκαιοι, η έκταση και η βαρύτητα των κυρώσεων της Δύσης στο τέλος μπορεί να έχουν μεγαλύτερο, μακροχρόνιο αντίκτυπο στη Ρωσία από ό,τι προκύπτει από μια πιθανή υιοθέτηση της ΖΑΠ. απαγόρευσης πτήσεων.
Τρίτο ενώ μια επιλογή ΖΑΠ εγκυμονεί σημαντικούς κινδύνους, υπάρχουν πολλά σκαλοπάτια στην κλίμακα μεταξύ αυτής και του Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου. Οι Ρώσοι πρέπει πρώτα να επιλέξουν να αμφισβητήσουν τη ζώνη απαγόρευσης πτήσεων. Αν το κάνουν, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους πρέπει στη συνέχεια να βάλουν κατά των Ρωσικών δυνάμεων. Και τότε, οι Ρώσοι πρέπει να απαντήσουν με τον ίδιο τρόπο. Από εκεί και πέρα, το ερώτημα τίθεται αν η βία ξεφεύγει από τον έλεγχο ή παραμένει τυφλή. Ενώ η κλιμάκωση είναι δυνατή, και οι δύο πλευρές έχουν αναμφισβήτητα επίσης το κίνητρο να διατηρήσουν τη σύγκρουση περιορισμένη στην ίδια την Ουκρανία, έστω και μόνο για να αποφευχθεί ο αμοιβαίος αφανισμός.
Τέταρτο Αποκλείοντας τώρα μια επιλογή ΖΑΠ , οι Ηνωμένες Πολιτείες χάνουν ένα πιθανότατα ισχυρή επιλογή σε μια μελλοντική διευθέτηση. Η έρευνα δείχνει ότι οι κυρώσεις, από μόνες τους, σπάνια αναγκάζουν τα κράτη να εγκαταλείψουν τις βασικές θέσεις τους για την ασφάλεια. Πράγματι, ορισμένοι αναλυτές έχουν υποστηρίξει ότι ο Πούτιν πιθανότατα χρησιμοποίησε τουλάχιστον μέρος του κόστους των κυρώσεων στους υπολογισμούς του για να εισβάλει στην Ουκρανία. Κατά συνέπεια, η ώθηση του Πούτιν να αντιστρέψει την πορεία του στη χώρα μπορεί να απαιτήσει απειλή για κάτι περισσότερο, το οποίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει άμεση επέμβαση. Αποκλείοντας τώρα μια επιλογή οι Ηνωμένες Πολιτείες χάνουν κάποιο “συν”σε μια μελλοντική διευθέτηση.
Τέλος, τίθεται ζήτημα παγκόσμιων στρατηγικών προηγούμενων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται σε μια νέα και πιο επικίνδυνη περίοδο και πολλοί από τους αντιπάλους τους είναι ή θα οπλιστούν σύντομα με πυρηνικά όπλα. Αυτό ισχύει επί του παρόντος για τη Ρωσία, την Κίνα, και τη Βόρεια Κορέα και, ενδεχομένως, κάποια στιγμή και το Ιράν. Ως εκ τούτου, η Αμερικανική πολιτική έναντι της Ουκρανίας στέλνει ένα ευρύτερο μήνυμα σε αυτούς τους αντιπάλους: Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκλείσουν επιλογές —όπως μια επιλογή ΖΑΠ — a priori, τότε θα μπορούσε να στείλει ένα ισχυρό μήνυμα σε άλλους κακόβουλους διεθνείς παράγοντες ότι αν κάποιος έχει πυρηνικά όπλα, μπορεί να θωρακιστεί από οποιαδήποτε Αμερικανική στρατιωτική ενέργεια. Ως επιχειρησιακή επιλογή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους μπορεί να μην θέλουν να κηρύξουν ΖΑΠ πάνω από την Ουκρανία αυτή τη στιγμή.
Μια τέτοια απόφαση για ΖΑΠ πιθανότατα θα είχε το κόστος των ζωών των Αμερικανών, ενδεχομένως πολλών από αυτούς. Θα ενέχει επίσης κινδύνους, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής πυρηνικής κλιμάκωσης. Υπάρχει μια σειρά από υλικοτεχνικούς και επιχειρησιακούς παράγοντες που θα πρέπει επίσης να σταθμιστούν. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορεί να καταστήσουν μια έμμεση προσέγγιση του εφοδιασμού της Ουκρανίας με αντιαεροπορικά συστήματα την προτιμότερη τακτική επιλογή προς το παρόν.
Ως θέμα στρατηγικής πολιτικής, ωστόσο, οι Αμερικανοί ηγέτες θα πρέπει να αφήσουν στο τραπέζι μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων. Όμως η μόνη χειρότερη επιλογή για την εφαρμογή μιας ΖΑΠ μπορεί να είναι ο πλήρης αποκλεισμός μιας τέτοιας επιλογής
