Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η επιθετικότητα του Πούτιν πρέπει να σταματήσει, αλλά στο προσκήνιο υπάρχουν ορισμένες επικίνδυνες ιδέες για το πώς να τον περιορίσεις ,όπως η δημιουργία ζώνης απαγόρευσης πτήσεων πάνω από την Ουκρανία, που θα απαιτούσε την κατάρριψη Ρωσικών αεροπλάνων. Οι ΗΠΑ και οι άλλες Ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να προκαλέσουν ένα βαρύ κόστος στον Πούτιν για την εισβολή του ,καθώς και να αποτρέψουν μελλοντική επιθετικότητα,χωρίς όμως να διακινδυνεύσουν την άμεση σύγκρουση. Ο Πούτιν υπολόγισε κάκιστα και ήδη πληρώνει βαρύ τίμημα και θα πληρώσει ακόμα περισσότερο για την εισβολή.
Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι τους στο ΝΑΤΟ έχουν δύο στόχους αυτή τη στιγμή: να αποτρέψουν την όποια μελλοντική Ρωσική επιθετικότητα προκαλώντας ένα βαρύ κόστος για αυτή την εισβολή στη Μόσχα ως και παράλληλα να αποφύγουν την σφοδρή και άμεση σύγκρουση με τη Ρωσία. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ αντιστάθηκαν στη τότε Σοβιετική Ένωση σε διάφορες συγκρούσεις μέσω αντιπροσώπων σε όλο τον κόσμο(Αφρική, Μέση Ανατολή, Λατινική Αμερική) χωρίς να δεχτούν άμεσα πλήγματα. Η ίδια προσεκτική απάντηση χρειάζεται στην περίπτωση της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι ΗΠΑ ως και άλλες χώρες του ΝΑΤΟ θα πρέπει να βοηθήσουν έντονα και πολύπλευρα την Ουκρανία μέσω παροχής όπλων, πληροφοριών καθώς και διπλωματικής υποστήριξης, αλλά θα πρέπει να διατηρήσουν μία κάποια απόσταση από την οποιαδήποτε άμεση και σφοδρή ανάμειξη στον πόλεμο.
Η εφαρμογή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων
Έχουν διατυπωθεί πρόσφατα αρκετές ιδέες που θα μπορούσαν να εμπλέξουν τις Ηνωμένες Πολιτείες και/ή το ΝΑΤΟ στη σύγκρουση. Η πιο επικίνδυνη είναι η εφαρμογή μιας ζώνης απαγόρευσης πτήσεων, που υποστηρίζεται από αρκετούς πρώην ανώτατους στρατιωτικούς και πολιτικούς αξιωματούχους των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ. Η επιβολή μιας ζώνης απαγόρευσης πτήσεων θα απαιτούσε από τα πολεμικά αεροσκάφη των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ να περιπολούν πάνω από το Ουκρανικό έδαφος, εντός εμβέλειας της Ρωσικής αεράμυνας, και προφανώς σε περίπτωση παραβιάσεων να καταρρίψουν τα Ρωσικά αεροσκάφη . Οι Ηνωμένες Πολιτείες προφανώς θα προκαλούσαν απώλειες σε Ρώσους πιλότους και πιθανότατα θα έπρεπε να επιτεθούν στη Ρωσική αεράμυνα, ενδεχομένως και σε Ρωσικό ή Λευκορωσικό έδαφος(γειτονικά αεροδρόμια)
Η Ρωσία επίσης θα προκαλούσε το θάνατο σ Αμερικανούς πιλότους. Μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων θα έθετε τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Ρωσία αναγκαστικά σε πόλεμο μεταξύ τους. Δεν υπάρχει επιλογή «περιορισμένης» ζώνης απαγόρευσης πτήσεων, η προστασία των ανθρωπιστικών διαδρόμων ή κάποια άλλη περιορισμένη αποστολή, που θα απέκλινε από αυτή τη σκοτεινή πραγματικότητα. Η επιβολή μιας ζώνης απαγόρευσης πτήσεων θα διακινδύνευε τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο και με μικρό κέρδος.
Ο κύριος όγκος της επιθετικής δύναμης πυρός της Ρωσίας στην Ουκρανία προέρχεται από χερσαίες δυνάμεις και πυραύλους εδάφους-εδάφους, και όχι από την αεροπορική δύναμη. Στην απίθανη περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιούσαν πράγματι ζώνη απαγόρευσης πτήσεων, θα έκαναν ελάχιστα για να ανατρέψουν την ισορροπία δυνάμεων στο έδαφος, οδηγούμνες ενδεχομένως σε περαιτέρω εκκλήσεις για επέκταση των αεροπορικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ ώστε να συμπεριλάβει μια «ζώνη απαγόρευσης χερσαίας οδήγησης» στην οποία Αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη θα επιτίθεντο στις Ρωσικές χερσαίες δυνάμεις.
Η περίπτωση της Πολωνίας
Σε μια άλλη πιθανή ενέργεια κλιμάκωσης, η Πολωνία πρότεινε πρόσφατα την ιδέα μεταφοράς των Σοβιετικής προέλευσης μαχητικών της αεροσκαφών MiG-29 στην Ουκρανία μέσω των Ηνωμένων Πολιτειών, μια ιδέα που απορρίφθηκε αμέσως από το Αμερικανικό Πεντάγωνο. Ενώ οι ΗΠΑ προμηθεύουν ήδη την Ουκρανία μ τεράστιες ποσότητες όπλων, συμπεριλαμβανομένων και πάνω από 19.000 αντιαρματικών όπλων, μέσω χερσαίων συνόρων από γειτονικές χώρες του ΝΑΤΟ, η μεταφορά μαχητικών αεροσκαφών είναι ένα πιο επικίνδυνο βήμα.
Η αποστολή αεροσκαφών θα ήταν ένα πολύ “ορατό σημάδι” υποστήριξης και θα μπορούσε να προκαλέσει Ρωσικά αντίποινα, σύροντας το ΝΑΤΟ πιο κοντά στη σύγκρουση. Το πιο σημαντικό, είναι η απίθανη περίπτωση να αλλάξει δραματικά την πορεία της σύγκρουσης. Θεωρητικά, τα Ουκρανικά αεροσκάφη θα μπορούσαν να επιτεθούν σε ευάλωτες Ρωσικές συνοδείες. Στην πραγματικότητα, για να λειτουργήσει αποτελεσματικά η συγκεκριμένη επιλογή , με τα αεροσκάφη της, η Ουκρανία χρειάζεται επίσης πιλότους, συντηρητές, καύσιμα και διαδρόμους προσγείωσης από όπου να μπορούν να ενεργήσουν. Ένας κίνδυνος στην αποστολή μαχητικών αεροσκαφών είναι ότι, δεδομένου ότι οι Ουκρανικές αεροπορικές βάσεις έχουν υποστεί ήδη Ρωσική επίθεση, η Ουκρανία θα ζητήσει στη συνέχεια να εδρεύουν τα αεροσκάφη της σε μια γειτονική χώρα. Το να επιτραπεί σε Ουκρανικά αεροσκάφη να πετάξουν από χώρα του ΝΑΤΟ θα εμπλέξει άμεσα τη συμμαχία στη σύγκρουση, προκαλώντας Ρωσικά αντίποινα. Αν και είναι πολύ λιγότερο κλιμακωτή από μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων, η αποστολή MiG αυξάνει τη συμμετοχή του ΝΑΤΟ χωρίς να αλλάξει πολύ η σύγκρουση υπέρ του Κιέβου.
Ως μια άλλη πιθανή απάντηση στην τραγωδία που εκτυλίσσεται στην Ουκρανία, ορισμένοι ειδικοί έχουν προτείνει τη δημιουργία μιας ανθρωπιστικής ζώνης ασφαλείας στη δυτική Ουκρανία σε έδαφος που δεν κατέχεται επί του παρόντος από τις Ρωσικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένης της πόλης Λβίβ. Αυτή η ασφαλής ζώνη θα την υπερασπιζόταν κάποιος συνδυασμός δυνάμεων των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, ίσως επικυρωμένος από τον ΟΗΕ(αν και υπάρχει το Ρωσικό βέτο) . Η πρόθεση θα ήταν να παρασχεθεί ένα ασφαλές έδαφος για τους εκτοπισμένους Ουκρανούς και να σταματήσει η περαιτέρω προώθηση του Πούτιν προς τα δυτικά
Ανεξάρτητα από την αμυντική της πρόθεση, η πραγματικότητα είναι ότι με τη δημιουργία μιας ασφαλούς ζώνης οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εισέρχονταν στη σύγκρουση με την πρόθεση να διασπάσουν την Ουκρανία, χωρίζοντάς την σε τμήματα που κυριαρχούνται από τη Ρωσία και αυτά που θα κυριαρχούν οι ΗΠΑ/ΝΑΤΟ/ΕΕ. Γιατί η Ρωσία και το μπλοκ ΗΠΑ/ΝΑΤΟ/ΕΕ να δίχαζαν τη χώρα; Θα συμφωνούσαν για τα σύνορα; Πώς αποσύρουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις; Οι κίνδυνοι λανθασμένου υπολογισμού και κλιμάκωσης είναι τεράστιοι, ειδικά αν ληφθεί υπόψη η “προθυμία “του Πούτιν να αναλάβει ρίσκα και το μοτίβο μη ρεαλιστικών υποθέσεων του σχετικά με τις ικανότητες των δικών του στρατιωτικών δυνάμεων. Οι συνοριακές αψιμαχίες και οι περιστασιακοί βομβαρδισμοί μεταξύ των δυνάμεων της Ρωσίας και των ΗΠΑ/ΝΑΤΟ/ΕΕ θα ήταν πολύ πιθανοί, διατρέχοντας τον κίνδυνο η αναπόφευκτη τριβή μεταξύ των δύο δυνάμεων να οδηγήσει σε κλιμακωτά επεισόδια.
Ακόμα κι αν η Ρωσία και το ΝΑΤΟ μπορούσαν να χωρίσουν με επιτυχία την Ουκρανία χωρίς να έρθουν σε πολεμική αντιπαράθεση μια τέτοια εξέλιξη θα “παγίδευε” τις Ηνωμένες Πολιτείες επ’ αόριστον στην “παγωμένη σύγκρουση” της Ουκρανίας ως προστάτιδας της δυτικής Ουκρανίας. Και αν η Ρωσική κατοχή της ανατολικής Ουκρανίας προκάλεσε εξέγερση, η δυτική Ουκρανία θα ήταν σχεδόν σίγουρα το σημείο εκτόξευσης όπλων αλλά και δράσης μαχητών απέναντι στα κατεχόμενα εδάφη από την Ρωσία διακινδυνεύοντας τα Ρωσικά αντίποινα και περαιτέρω έξαρση της σύγκρουσης με την πάροδο του χρόνου.
Οι Ουκρανοί στα δυτικά της χώρας ως και οι διεθνείς υποστηρικτές δεν θα ήταν ικανοποιημένοι με μια διχασμένη Ουκρανία, αλλά θα επιδίωκαν να εκδιώξουν τη Ρωσία και να επανενώσουν τη χώρα. Επιπλέον, υπάρχουν ήδη αποτελεσματικές «ασφαλείς ζώνες» σε γειτονικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προστατεύονται από τη δέσμευση του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ. Πάνω από 3,2 εκατομμύρια Ουκρανοί πρόσφυγες έχουν ήδη αναζητήσει ασφαλές καταφύγιο σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των 2,3 εκατομμυρίων στην Πολωνία. Η αναγκαστική δημιουργία μιας νεκρής ζώνης στη δυτική Ουκρανία δεν χρειάζεται για να σταματήσει ο Πούτιν. Δεν χρειάζεται να χαράξουμε μια γραμμή που να δείχνει στον Πούτιν πού πρέπει να σταματήσει η επιθετικότητά του. Αυτή η γραμμή υπάρχει: και είναι τα σύνορα του ΝΑΤΟ. Αυτό που πρέπει να κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες του ΝΑΤΟ είναι να δείξουν στον Πούτιν ότι το ΝΑΤΟ έχει την ικανότητα, την αποφασιστικότητα και τη βούληση να υπερασπιστεί «κάθε ίντσα του εδάφους του ΝΑΤΟ», όπως έχει δεσμευτεί ο Μπάιντεν.
