.
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Το ζήτημα του ναυτικού αποκλεισμού των Oυκρανικών λιμανιών στη Μαύρη Θάλασσα από τη Ρωσία, που εμποδίζει σοβαρά τις εξαγωγές Ουκρανικών γεωργικών προϊόντων, κυριαρχεί εδώ και μερικές εβδομάδες στα των ειδήσεων και των ραδιοτηλεπτικών εκπομπών ως και στις συζητήσεις υψηλού επιπέδου σε διάφορα διεθνή FORA. Όχι μόνο η βίαιη Ρωσική παρεμπόδιση των εξαγωγών τροφίμων της Ουκρανίας έχει καταστροφικό αντίκτυπο στην οικονομία και την εθνική ασφάλεια του Κιέβου , αλλά απειλεί επίσης να προκαλέσει λιμούς σε όλο τον αναπτυσσόμενο κόσμο(ειδικά σε Αφρική και Μέση Ανατολή).
Οι εμπειρογνώμονες ,οι αναλυτές ως και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν συζητήσει αρκετά το τελευταίο διάστημα για το πώς να ξεμπλοκάρουν τα λιμάνια της Ουκρανίας στη Μαύρη Θάλασσα, με ανταγωνιστικές και ενδιαφέρουσες “ιδέες” που καλύπτουν τη στρατιωτική, διπλωματική και εμπορική σφαίρα. Όλοι έχουν ήδη καταλάβει ότι υπάρχουν λίγες εβδομάδες για να ‘ξεκλειδώσουν” τα λιμάνια, μεταξύ άλλων και με στρατιωτικά μέσα, για να ξαναρχίσουν οι εξαγωγές σιτηρών , αραβόσιτου, βρώμης, ηλιελαίου κα. Υπάρχουν εναλλακτικές (μη θαλάσσιες) που επιτρέπουν εξαγωγές(πχ μέσω των Γερμανικών σιδηροδρόμων) αλλά είναι μικρός ο όγκος φορτίου που μεταφέρεται σε σύγκριση με τα λιμάνια .
Μία από τις επιλογές για να ανοίξουν τα λιμάνια και να κινηθούν οι εξαγωγές είναι μέσω ναυτικών νηοπομπών, μια πολύ γνωστή διεθνής πρακτική τόσο ιστορικά όσο και στη σύγχρονη εποχή. Επίσης θα πρέπει να παρασχεθεί στην Ουκρανία επαρκής αριθμός αντιπλοϊκών πυραύλων και να αναπτυχθούν στις ακτές της ώστε να εγγυηθούν την αποτροπή του Ρωσικού ναυτικού , κάτι που ήδη έχουν αρχίσει να κάνουν οι Βρετανοί,οι Νορβηγοί και οι Δανοί. Ορισμένοι ναυτικοί εμπειρογνώμονες πιστεύουν ότι η ικανότητα της ίδιας της Ουκρανίας να διασφαλίζει και να ελέγχει τα κυρίαρχα ύδατα και τα λιμάνια της πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κορυφαία προτεραιότητα και είναι κλειδί για να σπάσει τον ναυτικό αποκλεισμό της Ρωσίας. Η Ουκρανία χρειάζεται μια πειστική ικανότητα άρνησης στη θάλασσα. αλλά για να τη αναπτύξει το Κίεβο θα χρειαστεί συνδρομή από τους στρατηγικούς διεθνείς εταίρους του, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών.
Άλλοι, ωστόσο, έχουν διαφορετική άποψη. Ο Ουκρανός εμπειρογνώμονας Αντρέι Κλιμένκο εκτιμά ότι, με την πάροδο του χρόνου (το αποθηκευμένο σιτάρι της Ουκρανίας θα αρχίσει να σαπίζει αργότερα το καλοκαίρι) και η συνέχιση της όποιας επισιτιστικής ασφάλειας θα πρέπει να στραφεί προς τη δημιουργία ενισχυμένης σιδηροδρομικής υποδομής για εξαγωγές, επειδή(δεν αποκλείει) τα «όνειρα» για νηοπομπές ή πολλές συστοιχίες παράκτιων πυραύλων , σημαίνουν άρση του Ρωσικού αποκλεισμού που δεν είναι βέβαιο ότι μπορεί να υλοποιηθεί ποτέ.Υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε αυτό το πρόβλημα τώρα. Για να λυθεί το ζήτημα, ο Ρωσικός στόλος της Μαύρης Θάλασσας θα πρέπει να υποστεί βαριές απώλειες.
Παρόμοια απαισιοδοξία επεκτείνεται σε τουλάχιστον ορισμένους κορυφαίους κυβερνητικούς αξιωματούχους στο Κίεβο. Σύμφωνα με τον Ουκρανό υπουργό εξωτερικών Ντμίτρο Κουλέμπα,το ΝΑΤΟ είναι μάλλον απίθανο να επιχειρήσει να ξεμπλοκάρει τις εξαγωγές σιτηρών και άλλων τροφίμων της Ουκρανίας με τη βία. «Το ΝΑΤΟ δεν έκλεισε τους ουρανούς πάνω από την Ουκρανία εν μέσω των πιο τραγικών στιγμών του πολέμου στο Κίεβο και στο Χάρκοβο , γιατί να ανοίξει τη θάλασσα τώρα για ομαλές εξαγωγικές επιχειρήσεις;» αναφέρθηκε ρητορικά προ ημερών κατά τη διάρκεια του «Ουκρανικού Πρωινού» στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας . Αργότερα, ωστόσο, ο υπουργός εξωτερικών δήλωσε ότι η Ουκρανία εργάζεται πάνω σε μια διεθνή επιχείρηση υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Εθνών, με τη συμμετοχή ναυτικών συμμάχων και εταίρων, προκειμένου να διασφαλιστεί μια ασφαλής θαλάσσια εμπορική διαδρομή για φορτηγά πλοία που εισέρχονται και εξέρχονται από τα Ουκρανικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει τη δυνατότητα σύστασης ναυτικής αποστολής για την άρση του Ρωσικού αποκλεισμού στις εξαγωγές Ουκρανικών γεωργικών προϊόντων ενώ προς στιγμή το Ηνωμένο Βασίλειο (το οποίο αποχώρησε επίσημα από την ΕΕ πέρυσι) δεν έχει άμεσα σχέδια να στείλει πολεμικά πλοία του Βασιλικού Ναυτικού στη Μαύρη Θάλασσα για να διευκολύνουν με αυτόν τον τρόπο . Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πει ουσιαστικά το ίδιο. Η προαναφερθείσα κοινή στάση ΗΠΑ και Ηνωμένου Βασιλείου αντανακλάται και εμφανίζει δυσχέρειες λόγω της γνωστής Τουρκικής θέσης. αφού η Άγκυρα προτιμά να συμφωνήσει υπέρ μιας μονομερούς Τουρκικής ναυτικής συνοδείας παρά να δει εμπλοκή από Ρουμανικά , Βουλγαρικά και άλλων κρατών πλοία. Η Άγκυρα απορρίπτει κατηγορηματικά τη συμμετοχή χωρών του ΝΑΤΟ που δεν βρέχονται από τη Μαύρη Θάλασσα, όπως οι ΗΠΑ ή το Ηνωμένο Βασίλειο ή η Γερμανία.
Οι ανθρωπιστικές συνοδείες δεν αποτελούν επίσης λύση όσο οι Ρωσικές νάρκες συνεχίζουν να παρασύρονται στη Μαύρη Θάλασσα. Η Γραμματεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού/ΙΜΟ έλαβε αναφορές για θαλάσσιες νάρκες που επιπλέουν ελεύθερα στη λεκάνη της Μαύρης Θάλασσας, συμπεριλαμβανομένων των ακτών της Ρουμανίας και της Τουρκίας, ως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στην Ουκρανία. Αυτά τα μη αγκυροβολημένα εκρηκτικά αποτελούν σοβαρή και άμεση απειλή για την ασφάλεια οποιωνδήποτε πληρωμάτων και σκαφών που επιχειρούν στην περιοχή .
Ένα άλλο σημαντικό εμπόδιο είναι ότι ορισμένες έξοδοι λιμένων της Ουκρανίας(ανατολικά και δυτικά της Οδησσού) εμποδίζονται από βυθισμένες φορτηγίδες και γερανούς .Η Ουκρανία δεν διαθέτει τις τεχνικές δυνατότητες για να ανυψώσει αυτά τα πλοία από τον βυθό της θάλασσας. Οι περίπλοκες τεχνικές διαστάσεις του τρόπου επίλυσης αυτού του προβλήματος δεν έχουν λάβει ακόμη τη δέουσα προσοχή στα μέσα ενημέρωσης. Έτσι, για να ξεμπλοκαριστούν οι θαλάσσιοι λιμένες, θα πρέπει να εφαρμοστεί ένας συνδυασμός διαφόρων τύπων βασικών μέτρων.
Αυτά θα πρέπει αναμφισβήτητα να περιλαμβάνουν την παροχή στην Ουκρανία επαρκή αριθμό αντιπλοϊκών όπλων, τη σύναψη διευθετήσεων με την Τουρκία για την ανθρωπιστική αποναρκοθέτηση στη Μαύρη Θάλασσα και την εξεύρεση αποτελεσματικών τεχνικών λύσεων για το πώς να ανυψωθούν οι βυθισμένες φορτηγίδες και οι γερανοί από τον πυθμένα της θάλασσας στα λιμάνια .Δεν υπάρχει καμία «ασημένια σφαίρα», αλλά το παράθυρο δράσης κλείνει γρήγορα ενώ ασκούνται από τα Ηνωμένα Έθνη πιέσεις στη Μόσχα και εντείνονται οι ναυτικές επαφές ανάμεσα σε Τουρκία, Ουκρανία και Παρευξείνια κράτη. Πιθανότατα μέσα στις επόμενες εβδομάδες να υπάρξει κινητικότητα…
