Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Καθώς τα Σερβικά και Σερβοβοσνιακά μέσα ενημέρωσης τροφοδοτούν καθημερινά την υποστήριξη για τη Ρωσία σε όλα τα Βαλκάνια, η Δύση πρέπει να αμφισβητήσει την παραπληροφόρηση του Βελιγραδίου. Όταν η σύζυγος του προέδρου Ζελένσκι Ολένα επισκέφθηκε το Βελιγράδι στις 12 Μαΐου, ένα Σερβικό μέσο ενημέρωσης έκανε λόγο για «ένα σήμα της απομάκρυνσης της Βαλκανικής χώρας από τη Μόσχα»..Αλλά οι περισσότεροι Σέρβοι στα Βαλκάνια δεν το βλέπουν έτσι. Ο ολοένα και πιο αυταρχικός πρόεδρος της Σερβίας, Aλεξάντερ Βούτσιτς επιδίωξε και επιδιώκει να εμφανίσει μια εικόνα ουδετερότητας για την Ουκρανία, λέγοντας ότι η χώρα του δεν είναι με «καμία πλευρά» ενώ προσπαθεί να τοποθετηθεί ως μια προσωπικότητα που μοιάζει με τον δικτάτορα Τίτο, ικανό να διατηρήσει φιλικές σχέσεις τόσο με τη Δύση όσο και με Ρωσία
Για να κατευνάσει τους δυτικούς φίλους του, υποστηρίζει (χωρίς στοιχεία) ότι έστειλε κάποια «φονικά όπλα» και ανθρωπιστική βοήθεια στην Ουκρανία (προφανώς για να υποστηρίξει ότι δεν υπήρξε αντίδραση στις αποσταθεροποιητικές ενέργειες του καθεστώτος του το 2023 στο Κόσοβο , που οδήγησαν στον τραυματισμό περισσότερων από 90 ειρηνευτών του ΝΑΤΟ( σε μια τρομοκρατική επίθεση στην Μπανίσκα του βορείου Κοσόβου). Ό,τι και να λέει ο Βούτσιτς στη Δύση, δύο χρόνια μετά τον πόλεμο πλήρους κλίμακας της Μόσχας στην Ουκρανία , οι Σέρβοι σε όλη την περιοχή των Βαλκανίων υποστηρίζουν ανοιχτά τις ενέργειες της Ρωσίας.
Μια δημοσκόπηση για τα Δυτικά Βαλκάνια από το Διεθνές Ινστιτούτο Δημοκρατίας που δημοσιεύθηκε στις 14 Μαΐου έδειξε ότι, ενώ η πλειοψηφία των ερωτηθέντων από την Αλβανία, το Κόσοβο , τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο και τη Βόρεια Μακεδονία κατήγγειλε την επιθετικότητα της Ρωσίας στην Ουκρανία, το 49% των Σέρβων το θεώρησε ως «δικαιολογημένη». Σημαντικοί αριθμοί στο Μαυροβούνιο (31%) και στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (27%) υποστήριξαν επίσης τις ενέργειες της Ρωσίας, παρακολουθώντας στενά τον αριθμό των Σέρβων σε κάθε χώρα. Περίπου το 29% των Μαυροβουνίων περιέγραψε την εθνότητά τους ως Σέρβοι στην απογραφή του 2011, ενώ η Βοσνία-Ερζεγοβίνη είναι 31% Σέρβοι, σύμφωνα με εκτίμηση του 2013. Οι απόψεις τους απηχούν εκείνες των σερβικών ειδησεογραφικών ειδήσεων με στενούς δεσμούς με το καθεστώς Βούτσιτς, που συχνά διαδίδουν προπαγάνδα υπέρ του Κρεμλίνου σε χώρες με σημαντικό Σερβικό πληθυσμό.
Οι αντιδυτικές αφηγήσεις βρίσκουν πρόσφορο έδαφος μεταξύ των Σέρβων, πολλοί από τους οποίους πιστεύουν ότι οι στρατιωτικές επεμβάσεις του ΝΑΤΟ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη το 1995 και στο Κόσοβο το 1999 ήταν παράνομες και αδικαιολόγητες. Μερικές φορές, όταν υπερασπίζεται το Κρεμλίνο, ο Βούτσιτς παρομοιάζει την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία με τους βομβαρδισμούς του ΝΑΤΟ σε Σερβικούς στόχους κατά τη διάρκεια του πολέμου του Κοσόβου παρά τις διαφορές. Η ρητή υποστήριξη προς κάθε πλευρά του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας αντικατοπτρίζει επίσης την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων. Οι Αλβανοί και οι Κοσοβάροι υποστηρίζουν στη συντριπτική τους πλειοψηφία την Ουκρανία, ενώ η ένθερμη υποστήριξη προς το Κίεβο είναι πιο υποτονική στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο και τη Βόρεια Μακεδονία.
Σημαντική μερίδα Σέρβων (54%) ευθυγραμμίζεται ρητά με τη Ρωσία, αντανακλώντας τους διαρκείς δεσμούς μεταξύ Βελιγραδίου και Μόσχας.
Επιπλέον, η Μόσχα έχει την υποστήριξη μιας σημαντικής μειονότητας Μαυροβουνίων (26%), Βόσνιων (26%) και Βορειομακεδόνων (19%). Η Ρωσία δεν έχει το οικονομικό βάρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και της Κίνας στα Δυτικά Βαλκάνια, αλλά η Gazprom και η Lukoil συνεχίζουν να ασκούν ουσιαστικό έλεγχο στους ενεργειακούς τομείς στη Σερβία, στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τη Βόρεια Μακεδονία. Οι Ρωσικές ελίτ κατέχουν επίσης περίπου το ένα τρίτο των γιοτ που είναι νηολογημένα στο Μαυροβούνιο, στις ακτές της Αδριατικής, και σχεδόν το 40% της ακίνητης περιουσίας του. Ο πιο προφανής λόγος που το Κρεμλίνο βρίσκει εύνοια μεταξύ των Σέρβων είναι ότι οι Βαλκανικές ελίτ όπως ο Βούτσιτς (Σερβία), ο Mίλοραντ Ντότικ (ο Σερβοβόσνιος ηγέτης) και ο Aντρέγια Mάντιτς (πρόεδρος του κοινοβουλίου του Μαυροβουνίου) διατηρούν στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο, υποστηριζόμενοι από ντόπιους και Ρώσους. μέσα ενημέρωσης ως και από τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία
Αυτές οι διασυνδέσεις χρησιμεύουν ως αγωγοί για τις παραπληροφορικές Ρωσικές αφηγήσεις, διαμορφώνοντας την κοινή γνώμη και τις πολιτικές θέσεις στην περιοχή. Ενώ τα δυτικά κράτη έχουν απαγορεύσει τα μέσα προπαγάνδας της Μόσχας, η Σερβία καλωσόρισε τη Ρωσία, επιτρέποντάς της όχι μόνο να συνεχίσει τον πόλεμο πληροφοριών από το γραφείο του Sputnik Serbia στο Βελιγράδι, αλλά και με το άνοιγμα του RT Balkan, το οποίο έχει επεκτείνει τις Ρωσικές επιχειρήσεις παραπληροφόρησης. Και τα δύο μέσα παρέχουν ειδήσεις στα Σερβικά, γεγονός που επιτρέπει στο Κρεμλίνο να προσεγγίσει ένα ευρύ κοινό σε όλα τα Βαλκάνια. Το Sputnik Σερβίας συνεργάζεται επίσης στενά με τοπικά μέσα ενημέρωσης παρέχοντάς τους προπαγάνδα που “κατασκευάζεται” από το Κρεμλίνο. Ενώ η Σερβία έχει παράσχει κάποια βοήθεια στην Ουκρανία, το καθεστώς αρνήθηκε να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία επειδή, σύμφωνα με τα λόγια του Βούτσιτς, «Ένας φίλος που έχει ανάγκη είναι πράγματι φίλος».
Πούλησε στρατιωτική τεχνολογία διπλής χρήσης στη Μόσχα και άνοιξε τις πόρτες της Σερβίας σε σημαντικό αριθμό Ρωσικών επιχειρήσεων, δημιουργώντας ευκαιρίες να αποφύγει τις δυτικές κυρώσεις. Αν η Δύση θέλει να αντιμετωπίσει τη Ρωσική παραπληροφόρηση στα Βαλκάνια, πρέπει να αντιμετωπίσει το επίκεντρό της δηλαδή το Βελιγράδι, στο οποίο στεγάζονται πολλοί από τους σερβικούς οργανισμούς μέσων ενημέρωσης που παπαγαλίζουν την προπαγάνδα του Κρεμλίνου.
Η αντιμετώπιση των μέσων ενημέρωσης υπέρ του Κρεμλίνου είναι επίσης σημαντική επειδή η Ρωσία τροφοδοτεί αποσχιστικά αισθήματα μεταξύ των Σέρβων στη Δημοκρατία της Σέρπσκα και στο βόρειο Κόσοβο , ενώ ενισχύει τα ακραία “στοιχεία” στη Βόρεια Μακεδονία που επιδιώκουν να καταργήσουν τη Συμφωνία των Πρεσπών,που είναι απειλή για την περιφερειακή σταθερότητα. Μια έκθεση του Φεβρουαρίου από το Γραφείο της Διευθύντριας της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών των ΗΠΑ Άβριλ Χέινς (που συγκεντρώνει πληροφορίες από 17 μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ), επισημαίνει την υπολογίσιμη πιθανότητα κλιμάκωσης των συγκρούσεων στην περιοχή. Μια τέτοια κλιμάκωση δεν θα επηρέαζε μόνο τα Βαλκάνια, αλλά θα είχε σοβαρές συνέπειες για την Ουκρανία, δεδομένου ότι η Δύση έχει περιορισμένη ικανότητα να ανταποκριθεί σε περαιτέρω κρίσεις και πολέμους. Για αυτό χρειάζεται μεγάλη προσοχή αφού το Κόσοβο, η Βοσνία Ερζεγοβίνη και η Βόρεια Μακεδονία είναι στο στόχαστρο της προπαγάνδας και των υβριδικών ενεργειών και απειλών της Μόσχας και του Βελιγραδίου.
