Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ο στρατιωτικός σχεδιασμός των ΗΠΑ έχει μετατοπιστεί από την επί 20 και πλέον χρόνια καταπολέμηση της τρομοκρατίας στην προετοιμασία για εντάσεις και πολεμική σύγκρουση με την Κίνα και τη Ρωσία. Καθώς εμφανίζονται αλλαγές στη μορφή των απειλών που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ, ο Αμερικανικός στρατός αναπροσαρμόζει τη στρατηγική του εστίαση, τους προϋπολογισμούς και τον προγραμματισμό του. Για παράδειγμα, μετά τις μεγα-τρομοκρατικές επιθέσεις της Αλ Κάεντα την 11η Σεπτεμβρίου 2001 , ο στρατός των ΗΠΑ επικεντρώθηκε εκ νέου (από την έμφαση του Ψυχρού Πολέμου στην προετοιμασία για πόλεμο ενάντια τότε σε ένα ισχυρό έθνος,τη Σοβιετική Ένωση ) στην καταπολέμηση μικρών επικίνδυνων τρομοκρατικών, ασύμμετρων και ανταρτικών ομάδων σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη.
Την τελευταία δεκαετία, οι προσπάθειες του Πενταγώνου στράφηκαν πίσω στην προετοιμασία για αυτό που οι αξιωματούχοι αποκαλούν «ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων» μεταξύ των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας. Η πρόσφατη έγκριση του προέδρου Τζο Μπάιντεν μιας σημαντικής αλλαγής στη στρατηγική των ΗΠΑ για τα πυρηνικά όπλα υπογραμμίζει την προσοχή που δίνουν οι αξιωματούχοι εθνικής ασφάλειας της χώρας στις Κινεζικές φιλοδοξίες για επιρροή στον κόσμο.
.Η πιο σημαντική στρατηγική αλλαγή που είναι εμφανής στον σχεδιασμό για τον ανταγωνισμό μεγάλης ισχύος είναι η εστίαση στην αποτροπή. Στην κλασική στρατιωτική στρατηγική, η αποτροπή επικεντρώνεται στο να κάνει έναν αντίπαλο να πιστέψει ότι δεν μπορεί ποτέ να επιτύχει τους στόχους του με στρατιωτική δύναμη, επειδή η απάντηση θα είναι συντριπτική και αποφασιστική. Η Εθνική Στρατηγική Άμυνας που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2022 ( το έγγραφο που διατυπώνει τους στόχους, τους στόχους και την κατανομή των πόρων του έθνους για τα επόμενα δύο χρόνια – αναγνωρίζει ρητά τον πιθανό κίνδυνο εντάσεων και ανοιχτής σύγκρουσης με τη Ρωσία ή την Κίνα και ζητά «ολοκληρωμένη αποτροπή». για να το αποτρέψει.) Αυτό σημαίνει συνδυασμένες προσπάθειες από τον στρατό, τις μυστικές υπηρεσίες και τις διπλωματικές υπηρεσίες σε όλη την κυβέρνηση των ΗΠΑ.Η Εθνική Στρατιωτική Στρατηγική ( το τμήμα της συνολικής Στρατηγικής Εθνικής Άμυνας )καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ θα συμβάλουν σε αυτή την προσπάθεια.
Νέα Επιχειρησιακά Σχέδια
Για τον στρατό, η ολοκληρωμένη αποτροπή σημαίνει ότι οι ένοπλες δυνάμεις θα εξαρτώνται τόσο από το πού βρίσκονται οι δυνάμεις όσο και από το τι μπορούν να κάνουν όταν δραστηριοποιούνται για να επηρεάσουν τις αποφάσεις των αντιπάλων σχετικά με το πότε, πού, πώς – και εάν – να χρησιμοποιήσουν στρατιωτική δύναμη κατά των ΗΠΑ ή τα συμφέροντά τους. Στη μετατόπιση από την αντιτρομοκρατική φάση προς την προετοιμασία για μια σύγκρουση μεγάλων δυνάμεων, το Πεντάγωνο έχει αναπτύξει νέους τρόπους για να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι η Ρωσία και η Κίνα, σε αντίθεση με τις μικρές τρομοκρατικές ομάδες, μπορούν να πολεμήσουν στον αέρα, στη γη και στη θάλασσα.
Πρώτη μεταξύ αυτών των μεθόδων είναι αυτό που το Πεντάγωνο αποκαλεί «δυναμική απασχόληση δυνάμεων», στην οποία οι στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ αναπτύσσονται γρήγορα σε όλο τον κόσμο, χωρίς προβλέψιμα χρονοδιαγράμματα εναλλαγής. Αυτή η προσέγγιση μπορεί να καθησυχάσει τους συμμάχους που αντιμετωπίζουν απειλές από τη Ρωσία ή την Κίνα. Για παράδειγμα, οι ΗΠΑ έχουν, κατά καιρούς, αναπτύξει έως και 10.000 στρατιώτες στην Πολωνία. Τα στρατεύματα δεν είναι μόνιμα σταθμευμένα εκεί, αλλά η συνεχής παρουσία των δυνάμεων των ΗΠΑ κάνει τη Ρωσία να μαντεύει για το μέγεθος και τις δυνατότητες της δύναμης και επιδεικνύει δέσμευση να υποστηρίξει “νευρικούς’ συμμάχους του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη.
Δεύτερη, είναι η μετατόπιση του προσωπικού και των δυνατοτήτων σε αυτό που ονομάζεται «επιχειρήσεις πολλαπλών τομέων», στις οποίες μονάδες με διαφορετικές αποστολές στον αέρα, τη γη, τη θάλασσα, το διάστημα και τον κυβερνοχώρο σχεδιάζουν και εκπαιδεύονται μαζί. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να προετοιμαστούν να συνεργαστούν στενά σε πραγματικές συγκρούσεις. Αυτό το επίπεδο συνεργασίας επιτρέπει στις ΗΠΑ να ανταποκρίνονται στις απειλές με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα, οι προκλήσεις για την Αμερικανική ναυτική δύναμη στην ανοιχτή θάλασσα δεν χρειάζεται να αντιμετωπιστούν άμεσα με αντίστοιχη ναυτική δράση, αλλά αντίθετα θα μπορούσαν να απαντηθούν με κυβερνοεπιθέσεις ή από το διάστημα.
Αυτή η προσέγγιση μπορεί να κάνει τον Κινεζικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό να σκεφτεί δύο φορές για την έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον της Ταϊβάν. Όχι μόνο οι Κινέζοι θα αντιμετώπιζαν δυνητικά μια σφοδρή άμεση σύγκρουση, αλλά οι Αμερικανικές κυβερνο-διαστημικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν επίσης να διαταράξουν ή να καταστρέψουν τις Κινεζικές στρατιωτικές επικοινωνίες, εμποδίζοντας την επίθεσή τους
Τρίτο :Επενδύσεις στον Εκσυγχρονισμό Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι οι επενδύσεις της Κίνας στο στρατιωτικό της προσωπικό και τις δυνατότητές της (ιδιαίτερα στις αεροπορικές, ναυτικές και πυρηνικές δυνάμεις) έχουν αυξηθεί εκθετικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες, σε επίπεδο που εκτιμάται σχεδόν σε ισοτιμία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό ώθησε τις ΗΠΑ να εκσυγχρονίσουν τις αντίστοιχες δυνατότητες του στρατού τους. Για τον προϋπολογισμό του 2024, το Πεντάγωνο διέθεσε ένα τεράστιο ποσό 234,9 δις δολαρίων ΗΠΑ για προγράμματα υποστήριξης της ολοκληρωμένης αποτροπής. Κάποια από αυτά τα χρήματα θα διατεθούν για την ανάπτυξη και την απόκτηση μαχητικών αεροσκαφών F-35 και την κατασκευή πυρηνοκίνητων υποβρυχίων κλάσης Columbia.
Όταν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στην περιοχή του Ειρηνικού, όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Αυστραλία, αναπτύξουν αυτά τα αεροσκάφη και τα υποβρύχια, θα υπενθυμίσουν στους πιθανούς αντιπάλους την Αμερικανική στρατιωτική δύναμη ( η οποία είναι από μόνη της αποτρεπτικό παράγοντα κατά της ξένης επιθετικότητας.) Τα τελευταία 10 χρόνια, η ταχεία επέκταση της προμήθειας πυρηνικών όπλων από την Κίνα έχει ανησυχήσει τους ανώτερους πολιτικούς στις ΗΠΑ. Το 2022, η κυβέρνηση Μπάιντεν ανανέωσε μια οικονομική δέσμευση για «να αναπτύξει μια σύγχρονη, ανθεκτική πυρηνική τριάδα» που αποτελείται από διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους που εκτοξεύονται από υποβρύχια και πυρηνικά βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς.
Τέταρτο :Προώθηση της Τεχνολογίας Το 2019, η Διαστημική Δύναμη ιδρύθηκε ως ξεχωριστός κλάδος των ενόπλων δυνάμεων και επιφορτίστηκε με την υπεράσπιση των Αμερικανικών διαστημικών πόρων και την τήρηση του διεθνούς δικαίου. Λόγω της σημασίας των δορυφορικών επικοινωνιών για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τη ζωή των πολιτών ( συμπεριλαμβανομένης της σύνδεσης στο Διαδίκτυο ) η Διαστημική Δύναμη συνεργάζεται στενά με την Cyber Command, τη στρατιωτική οργάνωση που είναι επιφορτισμένη με την υπεράσπιση του έθνους από επιθέσεις στον κυβερνοχώρο, για να αποτρέψει κακόβουλους χάκερ από το να διαταράξουν συστήματα ζωτικής σημασίας για τον κόσμο. όπως το Global Positioning System, ευρέως γνωστό ως GPS.
Πέμπτο :Ο στρατός των ΗΠΑ έχει επίσης επιδιώξει να ενισχύσει τις συμμαχίες με πολλές χώρες, ειδικά τα τελευταία τέσσερα χρόνια της κυβέρνησης Μπάιντεν. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 οδήγησε το ΝΑΤΟ να επεκτείνει τα κράτη-μέλη του καθώς και τον αριθμό και τις δυνατότητες των στρατευμάτων που διαθέτει ο οργανισμός. Οι ΗΠΑ ενίσχυσαν τη δέσμευσή τους στο ΝΑΤΟ, αυξάνοντας τις αναπτύξεις στρατευμάτων στην Ανατολική Ευρώπη και υποστηρίζοντας Ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες δεσμεύοντας σχεδόν 3 δισεκατομμύρια δολάρια σε χρηματοδότηση για πρόσθετα μαχητικά αεροσκάφη, συστοιχίες αεράμυνας και πυρομαχικά.
Έκτο :Στην Ασία, γύρω από τον Ινδικό Ωκεανό και πέρα από τον Ειρηνικό Ωκεανό, μια τεράστια περιοχή που η κυβέρνηση Μπάιντεν αποκαλεί συχνά «Ινδο-Ειρηνικό», οι ΗΠΑ ενίσχυσαν τις συμμαχίες με την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία , τα νησιά του Φόρουμ του Ειρηνικού και τις Φιλιππίνες πραγματοποιώντας πολυάριθμες στρατιωτικές ασκήσεις και αυξάνοντας τη στρατιωτική βοήθεια . Προσπάθειες όπως η ετήσια άσκηση υποστήριξης ναυτικής αεροπορίας στοχεύουν στην αντιμετώπιση της Κινεζικής στρατιωτικής και πολιτικής επιρροής. Οι ΗΠΑ προσπάθησαν επίσης να ενισχύσουν τις συμμαχίες τους με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία/AUKUS με τη δέσμευση να πουλήσουν έως και πέντε συμβατικά οπλισμένα, πυρηνοκίνητα υποβρύχια στο Αυστραλιανό ναυτικό μέχρι το 2030.
Εβδομο :Το ΝΑΤΟ αναδεικνύεται ως πλατφόρμα για τον συντονισμό των πολιτικών ασφάλειας Ινδο-Ειρηνικού
Τα τελευταία χρόνια, το ΝΑΤΟ έχει αρχίσει να βγαίνει από τα παραδοσιακά Ευρωατλαντικά του όρια, καθώς τα κράτη μέλη και οι εταίροι προσπαθούν να συντονίσουν την απάντησή τους στις ανησυχίες για την ασφάλεια στον Ινδο-Ειρηνικό. Ο βαθμός στον οποίο η διατλαντική κοινότητα μπορεί να συντονίσει τις πολιτικές και τις σχέσεις της με τον Ινδο-Ειρηνικό ενεργώντας μέσω της G7 και της διμερούς συνεργασίας ΕΕ-ΗΠΑ. Οι εξελίξεις στη σύνοδο κορυφής της 75ης επετείου του ΝΑΤΟ στην Ουάσιγκτον τον Ιούλιο υποδηλώσαν ότι η Συμμαχία έχει πλέον μια καλή αξίωση να είναι η κορυφαία θεσμική πλατφόρμα για τον συντονισμό της πολιτικής Ευρωατλαντικού/Ινδο-Ειρηνικού.
Ο κύριος παράγοντας που ώθησε το ΝΑΤΟ σε αυτόν τον ρόλο είναι η θέση του Πεκίνου για τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η Κίνα μπήκε στην ατζέντα του ΝΑΤΟ για πρώτη φορά στη σύνοδο κορυφής του Λονδίνου το 2019, όταν οι ηγέτες της Συμμαχίας δήλωσαν ότι «η αυξανόμενη επιρροή και οι διεθνείς πολιτικές του Πεκίνου παρουσιάζουν ευκαιρίες και προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουμε μαζί». Το ανακοινωθέν της Συνόδου Κορυφής του 2021 περιλάμβανε δύο παραγράφους για την Κίνα, βεβαιώνοντας ότι «οι δεδηλωμένες φιλοδοξίες και η διεκδικητική συμπεριφορά της Κίνας παρουσιάζουν συστημικές προκλήσεις στη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες και σε τομείς που σχετίζονται με την ασφάλεια της Συμμαχίας». Η Στρατηγική Αντίληψη του 2022 – που εγκρίθηκε μετά την ολική εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, προειδοποίησε ότι οι «δηλωμένες φιλοδοξίες και οι καταναγκαστικές πολιτικές της Κίνας αμφισβητούν τα συμφέροντα, την ασφάλεια και τις αξίες μας» και ανέφερε «την εμβάθυνση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης μεταξύ της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και της Ρωσικής Ομοσπονδίας
Στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής της Ουάσιγκτον, η Συμμαχία δήλωσε ότι η Κίνα είναι «αποφασιστικός παράγοντας» του πολέμου της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας, προσθέτοντας ότι «συνεχίζει να θέτει συστημικές προκλήσεις για την Ευρωατλαντική ασφάλεια» με τη μορφή κακόβουλων διαδικτυακών και υβριδικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της παραπληροφόρησης.Στη Σύνοδο Κορυφής της Ουάσιγκτον, για παράδειγμα, η ΕΕ συμμετείχε σε μια συνάντηση με το ΝΑΤΟ ως εταίρος μαζί με τέσσερα κράτη Ινδο-Ειρηνικού.
Επιπρόσθετο πλεονέκτημα που έχει το ΝΑΤΟ είναι οι συνεργασίες του στον Ινδο-Ειρηνικό. Στην Ουάσιγκτον, το ΝΑΤΟ συγκέντρωσε το λεγόμενο IP4 (Αυστραλία, Ιαπωνία, Νέα Ζηλανδία και Νότια Κορέα) για την τρίτη διαδοχική σύνοδο κορυφής. Μια συνάντηση του IP4 υπό την προεδρία της Νέας Ζηλανδίας συζήτησε τη Βόρεια Κορέα, τις εντάσεις στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας και την υποστήριξη της Κίνας στη Ρωσία. Κανένας από τους άλλους θεσμούς που διαδραματίζουν ρόλο στον διατλαντικό συντονισμό δεν προσεγγίζει το IP4 ως πλαίσιο εταιρικής σχέσης που συνδέει τον Ευρωατλαντικό χώρο με τον Ινδο-Ειρηνικό.
Επιπλέον, στην Ουάσιγκτον το IP4 συμφώνησε τέσσερα νέα «εμβληματικά έργα» που υποστηρίζουν την Ουκρανία στη στρατιωτική -υγειονομική περίθαλψη, καθώς και για την προώθηση της συνεργασίας για την άμυνα στον κυβερνοχώρο, την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την τεχνολογία όπως η τεχνητή νοημοσύνη.
Ο υπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν είπε ότι σχεδιάζει να συναντηθεί με υπουργούς εξωτερικών IP4 εκτός πλαισίου του ΝΑΤΟ αργότερα μέχρι το τέλος του 2024 πράγμα που σημαίνει ότι το IP4 θα μπορούσε να γίνει ένα άλλο μέρος του «δικτυώματος» της περιοχής Ινδο-Ειρηνικού για επικαλυπτόμενες ρυθμίσεις ασφαλείας. Η ευαισθητοποίηση σχετικά με τις ανησυχίες για την ασφάλεια του Ινδο-Ειρηνικού δεν είναι ούτε ιεραρχία με τις ΗΠΑ στην κορυφή, ούτε μονόδρομος ( οι εταίροι διαμορφώνουν την ατζέντα και επηρεάζουν τους συμμάχους σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα και προτεραιότητες). Είναι πλέον εμφανής η εξέλιξη για τη μονιμοποίηση μιας πλατφόρμα που θα μπορεί να βοηθήσει τόσο στην ευθυγράμμιση των προοπτικών για τη σύνδεση κάθε θεάτρου όσο και στη συνολική ισορροπία απέναντι στις πολυδιάστατες απειλές .
