Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Στις Αμερικανικές προεδρικές εκλογές, μια σκληρή στάση έναντι της μετανάστευσης από τον εκλεγμένο πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, συμπεριλαμβανομένων των υποσχέσεων για μαζικές απελάσεις, φαίνεται να είχε απήχηση στους ψηφοφόρους. Η ιστορία δείχνει ότι αυτές οι πολιτικές μπορεί να έχουν αρχικά δημόσια υποστήριξη, αλλά θέτουν άλλα ζητήματα όταν εκτελούνται. Η συζήτηση για τη μετανάστευση έχει διαμορφώσει εδώ και καιρό πολιτικές ατζέντες στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, συχνά κλιμακώνεται σε περιόδους κοινωνικής ή οικονομικής αβεβαιότητας.
Η Επιχείρηση Wetback του αείμνηστου προέδρου Ντουάιτ Αϊζενχάουερ το 1954 απέλασε περισσότερους από 1 εκατομμύριο Μεξικανούς υπηκόους, συνδυάζοντας δημόσια μηνύματα βασισμένα στον φόβο μιας μεγάλης κλίμακας επιβολής. Παρά τον καταστροφικό αντίκτυπό τοης σε χιλιάδες οικογένειες, συμπεριλαμβανομένων πολλών πολιτών των ΗΠΑ μεξικανικής κληρονομιάς, το πρόγραμμα αντιμετώπισε αντιδράσεις. Ήταν εξαιρετικά δαπανηρό και υλικοτεχνικά δύσκολο, και τελικά έκανε λίγα για να σταματήσει την παράτυπη μετανάστευση από το Μεξικό. Πολλοί από αυτούς που απελάθηκαν επέστρεψαν στις ΗΠΑ αμέσως μετά. Και επί Κλίντον μία παρόμοια επιχείρηση GATEKEEPR είχε αρνητικά αποτελέσματα.
Γρήγορα προς τα εμπρός στην εποχή Τραμπ, όπου οι υποσχέσεις για ένα «αδιαπέραστο, φυσικό, ψηλό, ισχυρό, όμορφο, νότιο τείχος στα σύνορα» και περισσότερες απελάσεις του 2016 αξιοποιήθηκαν σε παρόμοιες λαϊκιστικές απόψεις. Τώρα, το 2024, ο Τραμπ έχει επιστρέψει με την «Επιχείρηση Aurora» και δεσμεύεται για ακόμη σκληρότερα μέτρα επιβολής της μετανάστευσης.
Απέλαση: Ρητορική και πραγματικότητα
Παρατηρώντας τη πρόσφατη βομβιστική προεκλογική ρητορική, οι εκστρατείες απέλασης αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια. Εκτός από το οικονομικό κόστος, οποιοδήποτε πρόγραμμα είναι πιθανό να αντιμετωπίσει την αντίθεση του κοινού και νομικές προκλήσεις. Η κυβέρνηση θα χρειαστεί συνεργασία από τις χώρες καταγωγής των μεταναστών και τα κράτη διέλευσης (η οποία είναι δύσκολο να επιτευχθεί) και είναι πιθανό να απαιτηθούν διπλωματικές διαπραγματεύσεις.
Από υλικοτεχνική άποψη, η απομάκρυνση ενός εκατομμυρίου ανθρώπων ετησίως (όπως υποσχέθηκε κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του) θα απαιτούσε κινητοποίηση δημοσίων υπαλλήλων σε πρωτοφανή κλίμακα. Η προστασία της δέουσας διαδικασίας είναι βέβαιο ότι θα προσθέσει περαιτέρω καθυστερήσεις, ειδικά λαμβάνοντας υπόψη την υπάρχουσα καθυστέρηση στα δικαστήρια μετανάστευσης. Αμφισβητούμενος σχετικά με τη σκοπιμότητα του σχεδίου, ο εκλεγμένος αντιπρόεδρος Τζει ντ Βανς πρότεινε ότι θα εφαρμοστεί μια «διαδοχική προσέγγιση», στοχεύοντας όσους έχουν διαπράξει εγκλήματα πριν διευρύνει σταδιακά το πεδίο εφαρμογής.
Παραδοσιακά, υπάρχει μικρή αντίθεση στην απομάκρυνση ατόμων με ποινικές καταδίκες. Αλλά οι μαζικές μετακινήσεις, ειδικά των νέων που μεγάλωσαν στις ΗΠΑ, των ατόμων χωρίς ποινικό μητρώο και των μελών της οικογένειας των πολιτών των ΗΠΑ, είναι ένα διαφορετικό θέμα. Στο μεταξύ, η οικονομία των ΗΠΑ βασίζεται σε εργατικό δυναμικό χωρίς έγγραφα σε διάφορους κλάδους. Η γεωργία απασχολεί σημαντικό αριθμό μεταναστών εργαζομένων ( πολλοί χωρίς έγγραφα) για τη συγκομιδή των καλλιεργειών. Οι κατασκευές, η φιλοξενία και η φροντίδα υποστηρίζονται από μετανάστες εργαζόμενους, όπου οι Αμερικανοί είναι λιγότερο πιθανό να αναλάβουν απαιτητικούς, χαμηλούς μισθούς. Οι εκκλήσεις για αυστηρότερη επιβολή ενδέχεται να αντιμετωπιστεί από αντίσταση από τους εργοδότες σε αυτούς τους τομείς.
Τα διόδια στις οικογένειες
Οι σκληρές αντιμεταναστευτικές πολιτικές έχουν βαθιές επιπτώσεις για εκατομμύρια μετανάστες χωρίς έγγραφα και τα μέλη των οικογενειών τους, καθώς και για πολίτες των ΗΠΑ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, πάνω από 8 εκατομμύρια γεννημένοι ή πολιτογραφημένοι πολίτες στις ΗΠΑ ζουν σε μια οικογένεια «μεικτής κατάστασης», όπου ο ένας ή και οι δύο γονείς είναι χωρίς έγγραφα. Και 5,9 εκατομμύρια από αυτούς είναι παιδιά. Οι πολιτικές του Τραμπ από το 2016-20 έβλεπαν τις οικογένειες να ζουν σε διαρκή φόβο, αλλάζοντας τη ρουτίνα τους για να ελαχιστοποιήσουν την έκθεση στις αρχές μετανάστευσης.
Πολλοί απέφευγαν τους δημόσιους χώρους, περιόρισαν δραστηριότητες όπως την οδήγηση και αποσύρθηκαν από τις εκδηλώσεις των κοινοτήτων για να αποφύγουν πιθανές αλληλεπιδράσεις με τις αρχές επιβολής του νόμου. Για αυτές τις οικογένειες, οι πολιτικές δεν είναι απλώς πολιτικές υποσχέσεις αλλά φέρουν την απειλή του χωρισμού και της αποσταθεροποίησης. Παιδιά μεταναστών χωρίς έγγραφα έχουν χάσει συνήθεις ελέγχους ή σχολικές εκδηλώσεις, φοβούμενοι ότι οι γονείς τους μπορεί να στοχοποιηθούν ενώ βρίσκονται δημόσια.
Αυτή η πραγματικότητα συχνά αγνοείται στο αμβλύ πλαίσιο της μετανάστευσης ως θέμα ασφάλειας. Όπως έχω διαπιστώσει από τις διαχρονικές επισκέψεις μου σε δεκάδες χώρες αλλά και σε πάρα πολλές πολιτείες πολλοί μετανάστες στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν μια παρόμοια πραγματικότητα. Η ολοένα και πιο εχθρική ρητορική των φασιστικών , ακροδεξιών ,ρατσιστικών και σεξιστικών ατόμων για την παράτυπη μετανάστευση (και στη χώρα μας από τα γνωστά υβρίδια της κομπλεξικής ακροδεξιάςς)και η απειλή για βίαιη απομάκρυνση όσων έχουν περάσει τα σύνορα χωρίς άδεια (ανεξάρτητα από το αν χρειάζονται διεθνή προστασία) έχει σκορπίσει ένα κλίμα φόβου. Αυτό συμβαίνει ακόμη και σε άτομα με κανονικό καθεστώς.
Περιορισμός της Ιθαγένειας
Αυτό που μπορεί να εκπλήξει ορισμένους(και εδώ στην Ελλάδα που μιλάνε πολύ χωρίς στοιχεία…) είναι ότι επί Μπάιντεν και Ομπάμα, παρά τη λιγότερο πολωτική ρητορική για τη μετανάστευση χωρίς έγγραφα, οι αριθμοί απελάσεων ήταν υψηλοί. Και οι δύο δημοκρατικές κυβερνήσεις απέλασαν περισσότερους μετανάστες από ό,τι ο Τραμπ στην πρώτη του θητεία, υπογραμμίζοντας τη δικομματική πολυπλοκότητα της μεταναστευτικής πολιτικής. Η προσέγγιση του Μπάιντεν αύξησε τις μετακινήσεις για ορισμένες ομάδες, ενώ ο Ομπάμα απομάκρυνε περισσότερους μετανάστες από οποιονδήποτε από τους προκατόχους του. Αυτό συνέβη παρά το γεγονός ότι προσέφερε προσωρινή προστασία από την απομάκρυνση σε εκατοντάδες χιλιάδες νεαρούς μετανάστες χωρίς έγγραφα μέσω του προγράμματος Daca.
Η ατζέντα του Τραμπ προχωρά παραπέρα, και επιτίθεται σε έναν πυλώνα του Αμερικανικού συντάγματος που επισημαίνει ότι τα παιδιά που έχουν γεννηθεί σε Αμερικανικό έδαφος δικαιούνται ιθαγένειας. από το νομικό καθεστώς των γονέων τους. Αυτό είναι γνωστό ως ιθαγένεια με δικαιώματα εκ γενετής. Ο Τραμπ επιχείρησε ανεπιτυχώς να παρέμβει σε αυτό το θέμα στην πρώτη του θητεία. Και κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του 2024, δεσμεύτηκε να τερματίσει την αυτόματη υπηκοότητα για παιδιά που γεννήθηκαν στις ΗΠΑ από μετανάστες στη χώρα παράνομα.
Είπε ότι θα το έκανε μέσω εκτελεστικού διατάγματος, το οποίο δεν απαιτεί έγκριση από το Κογκρέσο. Έχει επίσης ανακοινώσει την πρόθεσή του να επεκτείνει τους λόγους για αποφυσικοποίηση ( αφαιρώντας την υπηκοότητα μεγάλου αριθμού Αμερικανών.) Αυτό βρέθηκε μπροστά σε σημαντική αντίθεση στην πρώτη θητεία του Τραμπ. Ο Τραμπ έχει πλέον εδραιώσει τον έλεγχό του στο Ρεπουμπλικανικό κόμμα και έχει ισχυρή Ρεπουμπλικανική πλειοψηφία στο Ανώτατο Δικαστήριο και τον πιθανό έλεγχο και των δύο νομοθετικών τμημάτων. Αυτό ενίσχυσε την ικανότητά του να στηρίζεται στην ημιτελή επιχείρηση κατά της μετανάστευσης της πρώτης του θητείας. Κάτι τέτοιο κινδυνεύει να αποσταθεροποιήσει μόνιμα τις κοινότητες που τροφοδοτούν σημαντικούς τομείς της οικονομίας των ΗΠΑ ,και φυσικά, να εκτεθούν οι οικογενειακοί και κοινωνικοί δεσμοί. Τα σχέδιά του για απέλαση, η πιθανή ανάκληση της ιθαγένειας και τα σχέδια για αποφυσικοποίηση υπόσχονται όχι απλώς μια νομική μάχη, αλλά ένα θεμελιώδες ερώτημα σχετικά με την ταυτότητα των ΗΠΑ και δεν αποκλείεται να προκαλέσουν διπλωματικά επεισόδια ως και αιματοχυσία.
