Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Το προβάδισμα του ακροδεξιού υποψηφίου Τζορτζ Σιμιόν στο πρώτο γύρο στις προεδρικές εκλογές της Ρουμανίας με σχεδόν 41% αντικατοπτρίζει τη δυσαρέσκεια του κοινού με τις πολιτικές ελίτ. Για να διαφυλάξουν τη δημοκρατία στην Ευρώπη, τα πολιτικά κόμματα θα πρέπει να εκπροσωπούν καλύτερα τους ψηφοφόρους τους και να συνεργάζονται μαζί τους σε ένα δίκαιο περιβάλλον ενημέρωσης και πληροφόρησης.
Οι προεδρικές εκλογές της Ρουμανίας καταδεικνύουν τι συμβαίνει όταν η επί μακρόν δημοκρατική δυσλειτουργία καθίσταται εκμεταλλεύσιμη από αποφασιστική ξένη χειραγώγηση. Δεν ήταν μια ξαφνική ρήξη, ή συμβάν το αποτέλεσμα αλλά είναι η στερεοποίηση των τάσεων που ωριμάζουν κάτω από την επιφάνεια για χρόνια. Δεδομένης της ριζικής μετατόπισης σε όλη την Ευρώπη, η εμπειρία της Ρουμανίας μπορεί να προσφέρει μια ματιά στο πολιτικό μέλλον άλλων δημοκρατιών.
Η ψηφοφορία διαμαρτυρίας που έχει ωθήσει τον ακροδεξιό πρόεδρο της Συμμαχίας για την Ενότητα των Ρουμάνων (AUR), τον Τζορτζ Σίμιον και τον ανεξάρτητο, φιλελεύθερο Δήμαρχο του Βουκουρεστίου Νικούορ Νταν στον δεύτερο γύρο είναι το προβλέψιμο προϊόν μιας πολιτικής τάξης που, κατά τη διάρκεια δεκαετιών, αποκάλυψε τη δική της αξιοπιστία/αναξιοπιστία.. Η έμφαση σε διάφορες θέσεις από πλευράς του πολιτικού συστήματος ώθησε αρκετό τμήμα του Ρουμανικού πληθυσμού σε αντισυστημικές τάσεις.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Σιμιόν , ένας υποψήφιος που κάποτε θεωρούνταν περιθωριακός, τώρα βρίσκεται στα πρόθυρα της νίκης. Δήλωσε ότι ενεργούσε ως αντικαταστάτης του αποκλεισθέντα προ εξαμήνου Κάλιν Τζορτζέσκου ο οποίος τον συνόδευσε στην ψηφοφορία την περασμένη Κυριακή. Η Ρουμανία είναι πλέον επικίνδυνα κοντά στο να ενταχθεί στις τάξεις του λαϊκιστικού εθνικιστικού άξονα της Ευρώπης με επικεφαλής τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν. Αν κερδίσει η χώρα θα υποστεί επιπτώσεις.
Αυτές οι εκλογές είναι μια προειδοποιητική ιστορία για τα Ευρωπαϊκά κυρίαρχα κόμματα που συνεχίζουν να κατευνάζουν τους εξτρεμιστές, νομίζοντας ότι τους συν-επιλέγουν.
Αν κερδίσει ο Σιμιόν, δεν θα είναι επειδή εισέβαλε στις πύλες και επικράτησε . Θα είναι επειδή οι φύλακες τον άφησαν να μπει ήσυχα, ακόμα και με ανυπομονησία. Στην πραγματικότητα, δεν είναι ξένος. Το κατεστημένο καλλιέργησε τον ίδιο και την ιδεολογία του για επανένωση με τη Δημοκρατία της Μολδαβίας. Η εθνικιστική ρητορική καλλιεργήθηκε από Ρουμάνους πολιτικούς, των οποίων η πρόθυμη συνεργασία χρησιμοποιήθηκε από τη Ρωσία για την επίτευξη βαθύτατου κοινωνικού μετασχηματισμού με χρόνια παρέμβασης. Οι αντιδυτικές αφηγήσεις και η δυσπιστία για τη δημοκρατία επέφεραν τόσο το συμφέρον της Μόσχας να ανακτήσει την περιφερειακή επιρροή όσο και στην όρεξη των πολιτικών ελίτ να διατηρήσουν ανεξέλεγκτη εξουσία και προνόμια.
Τώρα, μέρος του πολιτικού και θεσμικού κατεστημένου μπορεί να επιλέξει να υποστηρίξει τον Σιμιόν στον δεύτερο γύρο, επειδή, παρ’ όλη τη ρητορική του, θέλει να είναι μέρος της άρχουσας τάξης και παίζει με τους κανόνες τους όταν χρειάζεται, σε αντίθεση με το απρόβλεπτο του πραγματικά ανεξάρτητου Νταν.
Παρά το γεγονός ότι τα κυρίαρχα κόμματα παρασύρονται σε ασχετοσύνη, καθώς το εκλογικό σώμα έχει απορρίψει δριμύτατα τον υποψήφιο του κυβερνητικού συνασπισμού Αντονέσκου η πολιτική τάξη προσπαθεί ήδη να αποφύγει οποιαδήποτε σαρωτική μεταρρύθμιση. Η μόνη ευκαιρία επιβίωσης των Φιλελευθέρων είναι να εγκαταλείψουν την κυβέρνηση, να υποστηρίξουν τον επιλαχόντα Νικουζόρ Νταν και, αν χάσει, να πάνε στην αντιπολίτευση και να οικοδομήσουν μια υγιή δημοκρατική εναλλακτική λύση μαζί με την Ένωση Save Romania , που ιδρύθηκε από τον Νταν πριν από χρόνια.
Όλα τα μέρη, μάλιστα, έχουν ισχυρούς λόγους να αφήσουν τους άλλους να κυβερνήσουν και να αποφύγουν να αντιμετωπίσουν την ευθύνη για την εφαρμογή επώδυνων οικονομικών μέτρων για τη μείωση του μεγαλύτερου δημοσιονομικού ελλείμματος σε κράτος- μέλος της ΕΕ. Εάν οι σοσιαλδημοκράτες επιστρέψουν ως μέρος της επόμενης κυβέρνησης, αφού ο πρωθυπουργός τους Μάρσλ Τσιολάκου παραιτήθηκε αμέσως μετά τις εκλογές της Κυριακής δεν θα είναι για να διορθώσουν αυτό που έχουν χαλάσει , αλλά να διατηρήσουν τον έλεγχο των χρημάτων τους και των θεσμών. Μπορούν να υποστηρίξουν αθόρυβα τον Σιμιόν και να συνεργαστούν με το κόμμα του AUR, στην κυβέρνηση, σκιαγραφώντας τους εαυτούς τους ως ανώτερο, υπεύθυνο και ικανό εταίρο.
Σε αυτές τις εκλογές, η Ρωσική επιρροή ενισχύθηκε από την πίεση από στοιχεία του ευθυγραμμισμένου με τον Τραμπ κινήματος MAGA για να δημιουργήσει ένα παράθυρο ευκαιρίας για μια ριζική ανατροπή της δημοκρατικής πορείας και του στρατηγικού προσανατολισμού της χώρας. Η επιτυχία του Σιμιόν αναμφίβολα θα τους ενθαρρύνει. Η Ρωσική επιρροή έχει ήδη κανονικοποιηθεί, και έχει συνεχιστεί πιο εμφανώς και ρητά μετά τις ακυρωθείσες προεδρικές εκλογές του 2024.
Αν κερδίσει την επόμενη Κυριακή ο Σιμιόν η Ρουμανία μπορεί να μεταβεί σε ένα υβριδικό μοντέλο – σύμφωνα με τη Σλοβακία υπό τον πρωθυπουργό Φίτσο – δηλαδή λαϊκιστής-εθνικιστής, συναλλακτικός στην εξωτερική πολιτική και ακανόνιστος στη διακυβέρνηση. Τα κονδύλια της ΕΕ θα μπορούσαν να παγώσουν. Οι επενδυτές μπορεί να φύγουν. Οι πιστωτικές αξιολογήσεις μπορεί να πέσουν , επειδή αυτή η μετατόπιση μπορεί να αντανακλά μια βαθιά, διαρθρωτική στροφή στη δημοκρατική κουλτούρα της Ρουμανίας.
Και στην εξωτερική πολιτική, λογικά θα αναμένουμε μια ψύχραιμη σχέση με την Ουκρανία και τη Μολδαβία , οι οποίες έχουν κηρύξει το Σμιόν ανεπιθύμητο λόγω της μη στήριξής του στην Ουκρανία ως και το ότι ευνοεί την ιδέα του Τραμπ για γρήγορη ειρήνη με οποιοδήποτε κόστος για το Κίεβο. Ο πειρασμός να ευθυγραμμιστεί με το MAGA του Τραμπ και να αποδυναμωθεί η συνοχή της ΕΕ θα είναι πραγματικά μία μελλοντική δέσμευση με τη Ρωσία ή την Κίνα .
Παρ” όλα αυτά, η πλήρους κλίμακας αυταρχική κατάρρευση παραμένει απίθανη. Οι Ρουμάνοι εξακολουθούν να είναι συντριπτικά υπέρ της ΕΕ και υπέρ του ΝΑΤΟ. Μια ολική έξοδος δεν είναι στα χαρτιά. Ωστόσο, μια πιο αθόρυβη διάβρωση – συνεργασία με αναθεωρητικές εξουσίες, κυρώσεις ήπιας πυγμαχίας και διπλωματική αμφιθυμία – θα μπορούσε να είναι εξίσου επιζήμια.
Η πλήρης οικονομική ολοκλήρωση της Ρουμανίας με την ΕΕ και η εξάρτηση από τα κεφάλαια των Βρυξελλών και τις άμεσες ξένες επενδύσεις θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως αποτρεπτικός παράγοντας ριζοσπαστικών μέτρων όπως ο εθνικισμός και ο προστατευτισμός, διότι θα έβλαπτε πρώτα τη λαϊκιστική εκλογική περιφέρεια. Τόσο ο Σιμιόν όσο και οι Σοσιαλδημοκράτες, ειδικά αν συν-επιλέξουν την AUR στην κυβέρνηση, μπορεί να επιδιώξουν να οικοδομήσουν διεθνή αξιοπιστία και ως εκ τούτου να αποφύγουν να περάσουν πάρα πολλές “κόκκινες γραμμές”
Σίγουρα,αν ο Νταν κερδίσει την προεδρία ενάντια σε όλες τις πιθανότητες, μέσω της κινητοποίησης για να σταματήσει τον εξτρεμισμό, η χώρα θα έχει αποφύγει μια τραυματική σφαίρα προς το παρόν. Για να αποκατασταθεί ο υγιής δημοκρατικός ανταγωνισμός, τα πολιτικά κόμματα πρέπει να γίνουν ξανά αντιπροσωπευτικά του εκλογικού τους σώματος. Οι άνθρωποι μπορεί να παραπονιούνται για την πολιτική και να λένε ότι είναι άρρωστοι και κουρασμένοι από αυτή, αλλά είναι ακριβώς η πολιτική, η άσκηση της ηγεσίας, η ανάθεση της εξουσίας, η εκπροσώπηση και η εμπλοκή με τους ψηφοφόρους που μπορούν να διορθώσουν τη διαλυμένη σύνδεση μεταξύ ηγετών και κοινωνίας.
