Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωτρατηγικός Αναλυτής
Καθώς οι προσπάθειες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για τον τερματισμό της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία δυσκολεύονται να κερδίσουν δυναμική, οι εδαφικές απαιτήσεις του Πούτιν περιλαμβάνουν την παράδοση στρατηγικά ζωτικής σημασίας και βαριά οχυρωμένης ουκρανικής γης στα ανατολικά της χώρας. Η Μόσχα καλεί το Κίεβο να αποσυρθεί μονομερώς(!) από το περίπου ένα τρίτο της επαρχίας Ντόνετσκ που παραμένει στα χέρια των Ουκρανών, στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας. Με άλλα λόγια, ο Πούτιν στοχεύει να εξασφαλίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων εδάφη που ο στρατός του δεν έχει κατακτήσει σε περισσότερα από τρεισήμισι χρόνια πλήρους κλίμακας πολέμου. Βρίσκονται στο επίκεντρο της εισβολής του Πούτιν από την έναρξη της ρωσικής επιθετικότητας πριν από μια δεκαετία και πλέον, το 2014, και φιλοξενούν το πιο εκτεταμένο δίκτυο οχυρώσεων της Ουκρανίας. Οι προτεινόμενοι όροι ειρήνης του Πούτιν αποτελούν μια σειρά από σοβαρές πολιτικές και στρατιωτικές απειλές για τις ουκρανικές αρχές. Το να χαρίσει στη Ρωσία μεγάλες εκτάσεις ανεκμετάλλευτης επικράτειας, την οποία χιλιάδες Ουκρανοί έχουν πεθάνει υπερασπιζόμενοι, θα ήταν ένα εξαιρετικά πικρό χάπι για τον ουκρανικό πληθυσμό, για να το θέσω ήπια. Θα θεωρούνταν επίσης ευρέως ως επιβράβευση της Ρωσίας για την έναρξη του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού πολέμου από τον ΒΠΠ. Αυτό θα νομιμοποιούσε την απόφαση του Πούτιν να εισβάλει στην Ουκρανία και θα έθετε το σκηνικό για περαιτέρω ρωσική επιθετικότητα. Ακόμα κι αν Ζελένσκι ήταν προσωπικά διατεθειμένος να κατευνάσει τον Πούτιν, δεν έχει συνταγματικά την εξουσία να παραχωρήσει γη. Αντ’ αυτού, οι αλλαγές στα σύνορα της Ουκρανίας πρέπει να συμφωνηθούν μέσω εθνικού δημοψηφίσματος.
Αν ενδεχομένως το Κίεβο παραχωρούσε εδάφη αυτό θα αποσταθεροποιούσ την Ουκρανία, δημιουργώντας μια σειρά από ευκαιρίες για να τις εκμεταλλευτεί η Ρωσία. Μια αποδυναμωμένη και διχασμένη Ουκρανία θα ήταν πολύ πιο ευάλωτη στο πεδίο της μάχης και στη διπλωματική αρένα. Εναλλακτικά, εάν ο Ζελένσκι διατηρήσει την τρέχουσα θέση του και συνεχίσει να αποκλείει την κατάληψη εδαφών του Ντονμπάς από τον Πούτιν, το Κρεμλίνο πιθανότατα θα χρησιμοποιήσει αυτήν την απόρριψη για να δηλητηριάσει τις σχέσεις του Ουκρανού ηγέτη με τον Τραμπ, παρουσιάζοντας την Ουκρανία ως το κύριο εμπόδιο για την ειρήνη. Ο Πούτιν αναμφίβολα θα καλωσόριζε την ευκαιρία να δημιουργήσει διχασμό μεταξύ Κιέβου και Ουάσινγκτον, καθώς η Μόσχα επιδιώκει να απομονώσει την Ουκρανία και να μειώσει τη διεθνή υποστήριξη στην ουκρανική πολεμική προσπάθεια. Στρατιωτικά, η παράδοση της βόρειας περιοχής του Ντόνετσκ θα έθετε μεγάλα τμήματα της ανατολικής Ουκρανίας σε κίνδυνο να καταληφθούν από τους προελαύνοντες Ρώσους.
Υπό αυτή την έννοια, η ζώνη φρουρίου του Ντονμπάς είναι μία που τα τελευταία έντεκα χρόνια, η Ουκρανία έχει κατασκευάσει μια σειρά από αμυντικές οχυρώσεις στη βόρεια περιοχή του Ντόνετσκ, με επίκεντρο τις πόλεις Σλαβιάνσκ και Κραματόρσκ. Η περιοχή έχει χρησιμεύσει ως κόμβος υλικοτεχνικής υποστήριξης για την ουκρανική πολεμική προσπάθεια και έχει αποτελέσει επίκεντρο των προσπαθειών για την ανάπτυξη της άμυνας σε βάθος.
Αν η Ουκρανία υποχωρήσει από αυτό το οχυρό, η Ρωσία θα είναι σε θέση να εξασφαλίσει ένα ζωτικό σημείο εκκίνησης για περαιτέρω προελάσεις, αποφεύγοντας παράλληλα εκατοντάδες χιλιάδες θύματα. Ο ουκρανικός στρατός θα αναγκαστεί στη συνέχεια να κατασκευάσει βιαστικά νέες οχυρώσεις σε σημαντικά λιγότερο ευνοϊκό έδαφος.
Με τις τρέχουσες στρατιωτικές τεχνολογίες να ευνοούν τις αμυντικές επιχειρήσεις, η ζώνη φρουρίων της Ουκρανίας στη βόρεια περιοχή του Ντόνετσκ αποτελεί ένα τρομερό εμπόδιο για τον εισβολέα στρατό του Πούτιν. Η πανταχού παρουσία των drones πάνω από το πεδίο της μάχης καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την επίτευξη μηχανοκίνητων επιδρομών μεγάλης κλίμακας, αφήνοντας τη Ρωσία να βασίζεται σε μικρές ομάδες πεζικού για να διεισδύσει σε ουκρανικές προωθημένες θέσεις. Αυτή η προσέγγιση μπορεί να είναι επιτυχής εναντίον αραιά αμυνόμενων και βιαστικά κατασκευασμένων αμυντικών θέσεων, αλλά είναι απίθανο να αποδειχθεί αποτελεσματική εναντίον του πιο οχυρωμένου τομέα των ουκρανικών μετώπων.
.Ωστόσο, είναι κρίσιμο το γεγονός ότι σχεδόν κανείς στην Ουκρανία δεν πιστεύει ότι η παράδοση πρόσθετων ανεκμετάλλευτων εδαφών στο Ντονμπάς θα ικανοποιούσε τις αυτοκρατορικές φιλοδοξίες του Πούτιν ή θα απομάκρυνε την απειλή μελλοντικών ρωσικών εισβολών. Αντίθετα, οι περισσότεροι Ουκρανοί συμφωνούν ότι αυτό θα ενθάρρυνε μόνο το Κρεμλίνο και θα ενθάρρυνε τον Πούτιν να προχωρήσει περαιτέρω.
Τόσο από στρατιωτική όσο και από πολιτική άποψη, δεν θα είχε νόημα για την Ουκρανία να αποδεχτεί τις εδαφικές απαιτήσεις της Ρωσίας και να παραδώσει οικειοθελώς τη βόρεια περιοχή του Ντόνετσκ στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Όσο το Κίεβο συνεχίζει να ελέγχει τη ζώνη φρουρίου του Ντονμπάς, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ο ουκρανικός στρατός να μετατρέψει ολόκληρη την περιοχή σε νεκροταφείο για τον εισβολέα στρατό του Πούτιν.
Εν τω μεταξύ, μια απόσυρση θα άφηνε μεγάλα τμήματα της Ουκρανίας επικίνδυνα ανυπεράσπιστα και θα υπονόμευε δραματικά την πίστη στην ηγεσία της χώρας.
Πράγματι, ο ρωσικός στρατός μπορεί να βαλτώσει για χρόνια σε σκληρές μάχες που θα επισκίαζαν προηγούμενες μάχες φθοράς και θα μπορούσαν ενδεχομένως να αλλάξουν ολόκληρη την πορεία του πολέμου. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο ο Πούτιν πιέζει την Ουκρανία να παραδώσει την περιοχή χωρίς μάχη και βοηθά στην εξήγηση γιατί η Ουκρανία διστάζει να το πράξει.
