.
Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ενώ η συμφωνία Ισραήλ-Χαμάς σηματοδοτεί μια υπολογίσιμη πρόοδο, σημαντικές προκλήσεις παραμένουν. Τρία άμεσα σημεία μελλοντικής έντασης περιστρέφονται γύρω από ζητήματα αφοπλισμού της Χαμάς, αποχώρησης του Ισραήλ και οριστικού τερματισμού των εχθροπραξιών.
Πρώτο : Η συμφωνία επιδιώκει την «αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας υπό την επίβλεψη ανεξάρτητων παρατηρητών», αλλά στερείται λεπτομερειών. Σημαντικά εκκρεμή ερωτήματα επικεντρώνονται στον αφοπλισμό της Χαμάς, όπου η συμφωνία είναι αρκετά ασαφής χωρίς σαφείς ενδείξεις χρονοδιαγραμμάτων ή σημείων αναφοράς, πόσο μάλλον πώς ακριβώς θα επιτευχθεί ο αφοπλισμός.
Ούτε η συμφωνία προσφέρει πληροφορίες για το πώς θα επιτευχθεί η καταστροφή «όλων των στρατιωτικών, τρομοκρατικών και επιθετικών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των σηράγγων και των εγκαταστάσεων παραγωγής όπλων».Οι σήραγγες της Χαμάς αποτελούν μια ιδιαίτερα ακανθώδη πρόκληση.
Οι διαπραγματεύσεις για το οπλοστάσιο της Χαμάς θα μπορούσαν να τορπιλίσουν την εκεχειρία και να ωθήσουν το Ισραήλ να επαναλάβει τον πόλεμο εναντίον του πολιορκημένου παλαιστινιακού πληθυσμού στη Γάζα.. Μια ένοπλη ομάδα έχει το δικαίωμα να φέρει όπλα και να αντισταθεί σε μια κατοχική δύναμη σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο , το κύριο πλαίσιο που αναφέρεται για την προστασία των αμάχων σε περιόδους πολέμου.
Ωστόσο, το Ισραήλ και οι σύμμαχοί του ιστορικά έχουν απαιτήσει από τις παλαιστινιακές παρατάξεις να εγκαταλείψουν την ένοπλη αντίσταση ως προϋπόθεση για την έναρξη μιας ειρηνευτικής διαδικασίας που φαινομενικά στοχεύει στον τερματισμό της κατοχής των παλαιστινιακών εδαφών από το Ισραήλ.
Το Ισραήλ είναι πιθανό να προσπαθήσει να υποβάλει παρόμοιες απαιτήσεις αυτή τη φορά, αλλά η Χαμάς είναι απίθανο να αφοπλιστεί πλήρως. Ο υπογράφων μπορεί μόνο να φανταστεί τη Χαμάς να παραδίδει ορισμένα «επιθετικά όπλα», όπως πυραύλους μικρής και μεγάλης εμβέλειας.
Ωστόσο, πιστεύει ότι η Χαμάς δεν θα εγκαταλείψει ποτέ τα μικρά όπλα και τον ελαφρύ οπλισμό της, ούτε θα παραδώσει έναν χάρτη του εξελιγμένου δικτύου σηράγγων της, το οποίο αφιέρωσε δεκαετίες κατασκευάζοντας για να αντισταθεί στο Ισραήλ.
Η Χαμάς θα παραδώσει ελαφριά όπλα μόνο όταν δεν υπάρχει ανάγκη για αυτά τα όπλα. Αυτό σημαίνει ότι θα τα παραδώσει μόνο σε μια παλαιστινιακή ηγεσία που αναλαμβάνει τον έλεγχο ενός κράτους αφού το Ισραήλ τερματίσει την κατοχή του.
Η Χαμάς ήταν και είναι η μεγαλύτερη από πολλές ένοπλες ομάδες στη Γάζα πριν το Ισραήλ ξεκινήσει τον πόλεμό του στις 7 Οκτωβρίου 2023, μετά την επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ. Μερικές από αυτές τις ομάδες περιλαμβάνουν την Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ (PIJ), το Λαϊκό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PFLP) και τις Ταξιαρχίες Μαρτύρων του Αλ-Άκσα. Αυτές οι ομάδες έχουν από καιρό δεσμευτεί να διεξάγουν ένοπλη αντίσταση κατά του Ισραήλ και δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό έχουν υποβαθμιστεί από τους αδιάκοπους βομβαρδισμούς χαλιών του Ισραήλ τα τελευταία δύο χρόνια.
Δεύτερο :Στο μεταξύ, παραμένουν επίσης ερωτήματα σχετικά με τις φάσεις της ισραηλινής αποχώρησης, με τη συμφωνία να ορίζει την αρχική αποχώρηση σε μια «συμφωνημένη γραμμή», αλλά να μην παρέχει περαιτέρω σαφήνεια σχετικά με το χρονοδιάγραμμα και την ακολουθία των επόμενων ισραηλινών αποχωρήσεων.
Το σχέδιο προβλέπει επίσης μια ισραηλινή ζώνη ασφαλείας εντός της Γάζας, ωστόσο η Χαμάς έχει δηλώσει ότι αναμένει πλήρη ισραηλινή αποχώρηση από την περιοχή. Οι διαφορές σε αυτά ζητήματα μπορούν εύκολα να εκτροχιάσουν το σχέδιο και να οδηγήσουν στην επανέναρξη των εχθροπραξιών.
Τρίτο :,Μακροπρόθεσμα , οι ρυθμίσεις διακυβέρνησης και ασφάλειας για τη διακυβέρνηση της «επόμενης μέρας» στη Γάζα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό φιλόδοξες, με σημαντικά κενά στην εφαρμογή.
Για παράδειγμα, πώς θα συγκροτηθεί η προβλεπόμενη στο σχέδιο μεταβατική δομή διακυβέρνησης των Παλαιστινίων τεχνοκρατών; Ούτε υπάρχει σαφήνεια σχετικά με τους ρόλους εποπτείας του πρώην Βρετανού πρωθυπουργού Τόνι Μπλερ και του Τραμπ (ως προέδρου του «Συμβουλίου Ειρήνης»).
Η δημιουργία μιας Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης από Άραβες και παγκόσμιους εταίρους αντιμετωπίζει επίσης μεγάλα εμπόδια. Εκτός εάν υπάρχει σαφής αποδοχή από τα παλαιστινιακά στοιχεία επί του εδάφους (συμπεριλαμβανομένης της Χαμάς, η οποία αντιτίθεται στην ιδέα), είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς αραβικές δυνάμεις πρόθυμες να αναπτυχθούν επί του εδάφους.
Και με όλες αυτές τις προκλήσεις να εμποδίζουν έναν οριστικό τερματισμό της σύγκρουσης, οι συνομιλητές του Κόλπου θα παραμείνουν απρόθυμοι να χρηματοδοτήσουν την ανοικοδόμηση της Γάζας, η οποία εκτιμάται ότι θα κοστίσει περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ποιες είναι οι περιφερειακές επιπτώσεις της: Το Ισραήλ έχει ενεργήσει ως περιφερειακός ηγεμόνας, χτυπώντας πρωτεύουσες σε όλη την περιοχή. Αποδεκάτισε τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, συνέβαλε στην ανατροπή του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία και πραγματοποίησε πλήγματα εναντίον των πυρηνικών βάσεων του Ιράν, τα οποία το άφησαν σοβαρά αποδυναμωμένο.
Ωστόσο, το Ισραήλ δεν έχει εδραιώσει αυτές τις στρατιωτικές επικρατήσεις σε βιώσιμα στρατηγικά κέρδη, καθώς δεν συνοδεύτηκαν από διπλωματικές συμφωνίες. Το Ισραήλ θα μπορούσε να συνεχίσει να δίνει προτεραιότητα σε μια στρατιωτικά καθοδηγούμενη στρατηγική στην περιοχή, διατηρώντας τη στρατιωτική του παρουσία στον Λίβανο και τη Συρία και συνεχίζοντας να διεξάγει επιθέσεις στους αντιπάλους του.
Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να ενισχύσει την υπεροχή του στη Μέση Ανατολή, αλλά θα εδραίωνε την αποσταθεροποίηση της περιοχής και την περιφερειακή απομόνωση του Ισραήλ.Αν ο Τραμπ συνεχίσει να ασκεί διαρκή πίεση στον Νετανιάχου, μπορεί να διαμορφώσει την πορεία που θα επιλέξει το Ισραήλ και να βοηθήσει στην εγκαινίαση μιας περιόδου ηρεμίας στη Μέση Ανατολή αν και δεν πρόκειται εύκολα να ηρεμήσει η συνολική κατάσταση.
