H διατήρηση του ΝΑΤΟ ως πραγματική συμμαχία, αποτελεί θέμα υψίστης σημασίας που θα απασχολήσει άμεσα τις ΗΠΑ. Απόδειξη της θέσεως αυτής ήταν η συνάντηση των Υπουργών Άμυνας των χωρών μελών του ΝΑΤΟ που έγινε στις Βρυξέλλες την 15 Φεβ 2017. Στην συνάντηση αυτή ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ κ. Τζέιμς Μάτις μετέφερε τις θέσεις των ΗΠΑ μετά την πρόσφατη αλλαγή της Προεδρίας στον Λευκό οίκο. Η συνάντηση ήταν κλειστή, τα ΜΜΕ όμως διέρρευσαν τα παρακάτω:
«Η Αμερική δεν μπορεί να νοιάζεται πιο πολύ από εσάς για την ασφάλεια των παιδιών σας στο μέλλον»
«Η Αμερική θα αναλάβει τις ευθύνες της, αλλά εάν οι χώρες σας δεν θέλουν να δουν την Αμερική να μειώνει τη δέσμευση της σε αυτή τη συμμαχία, κάθε χώρα –μέλος θα πρέπει να δείξει έμπρακτα την υποστήριξη της στην κοινή μας άμυνα».
«Η αύξηση των στρατιωτικών δαπανών των συμμάχων, ο «επιμερισμός του βάρους» στην ορολογία της νέας αμερικανικής κυβέρνησης, αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα»
Η θέση των ΗΠΑ στην συνάντηση κορυφής των Υπουργών Άμυνας των χωρών μελών του ΝΑΤΟ, είχε σαν σκοπό να περάσει στους συμμάχους την νέα φιλοσοφία στην οποία θα κινηθεί ο Λευκός οίκος .
Η θέση των ΗΠΑ, η οποία προφανώς δεν είναι ευχάριστη στους κύκλους της συμμαχίας, είναι ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες του ΝΑΤΟ δεν είναι αρκετές, με αποτέλεσμα να μην δύνανται να εκπληρώσουν όλες τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα μέλη του.
Αυτή η έλλειψη της ικανότητας αποδίδεται στην:
α. Δυσανάλογη προσφορά των μελών του ΝΑΤΟ σε αμυντικές δαπάνες
β. Μείωση των αμυντικών δαπανών των μελών του ΝΑΤΟ τα τελευταία 7 χρόνια
γ. Άνιση κατανομή των βαρών του ΝΑΤΟ σε σχέση με τους πόρους μεμονωμένων μελών.
Οι αμυντικές δαπάνες εντός της συμμαχίας φαίνονται στον παρακάτω πίνακα (ΝΑΤΟ ΜEMBERS GDP,POPULATION AND DEFENCE SPENDING) .
Το διάγραμμα δείχνει ότι οι ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν το 50% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (GDP-Gross Domestic Product) των μελών του ΝΑΤΟ ,το 32% του συνολικού πληθυσμού, συνεισφέροντας στο 72% των αμυντικών δαπανών της συμμαχίας.Η μοναδική χώρα που ξοδεύει αναλογικό μερίδιο στην άμυνα βάσει του συνολικού ΑΕΠ και πληθυσμού είναι το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι ΗΠΑ συμβάλλουν πολύ περισσότερο από το μερίδιο τους. Τα άλλα μέλη του ΝΑΤΟ δαπανούν πολύ λιγότερα σε σχέση με τις οικονομικές τους δυνατότητες και τον πληθυσμό τους. Οι Χώρες της Δυτικής Ευρώπης (με εξαίρεση το Ηνωμένο Βασίλειο) αντιπροσωπεύουν 31% του ΑΕΠ των μελών του ΝΑΤΟ και το 33% του πληθυσμού τους, συμβάλλουν όμως μόλις στο 16% στις αμυντικές δαπάνες του ΝΑΤΟ . Σε αντίθεση με τις Δυτικές Χώρες , τα κράτη –μέλη της Ανατολικής Ευρώπης είναι πολύ φτωχότερα και με μικρότερο πληθυσμό, αντιπροσωπεύουν στο 4,2% του ΑΕΠ και το 12,7% του πληθυσμού της συμμαχίας, συμβάλλουν δε στο 2,7% στις αμυντικές δαπάνες.Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης πλησιάζουν το μερίδιο που τους αντιστοιχεί σε αντίθεση με πολλές πλουσιότερες Δυτικές χώρες που δαπανούν λιγότερα χρήματα με το οικονομικό μέγεθος που διαθέτουν.
Συμπεράσματα :
α. Η αύξηση στο 2% του ΑΕΠ των χωρών στις αμυντικές τους δαπάνες ετέθει σαν δεσμευτική στην σύνοδο κορυφής των Υπουργών Άμυνας, προκειμένου να μην «μετριάσουν» οι ΗΠΑ την στήριξη τους στην συμμαχία.
β. Οι εύρωστες οικονομικά χώρες όπως η Γαλλία (1,8% του ΑΕΠ), η Ιταλια(1,2% του ΑΕΠ), η Ισπανία (0,9% του ΑΕΠ) και η Γερμανία(1,2% του ΑΕΠ) θα πρέπει να αυξήσουν το ποσοστό συμμετοχής τους στις αμυντικές δαπάνες της συμμαχίας.
γ. Όλα τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ πρέπει να συμβάλλουν ένα δίκαιο μερίδιο του βάρους των αμυντικών δαπανών της συμμαχίας.
δ. Οι μοναδικές χώρες που εκπλήρωσαν τον στόχο της συμμαχίας του 2% του ΑΕΠ ήταν οι ΗΠΑ, Ελλάδα, Πολωνία, Εσθονία και Μεγάλη Βρετανία.
ε. Είναι λογικό οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης να αντιμετωπίζουν περισσότερες άμεσες απειλές από τις αντίστοιχες της Δυτικής Ευρώπης. Η ρωσική επιθετικότητα θέτει μια πραγματική απειλή.
στ. Δεν μπορεί να εκτιμηθεί ποιά θα είναι η αντίδραση των ΗΠΑ σε περίπτωση που δεν πλησιάσουν το 2%του ΑΕΠ οι χώρες–μέλη της συμμαχίας που έχουν την οικονομική δυνατότητα να το υλοποιήσουν. Θα συνεχίσουν να συνδράμουν στις αμυντικές δαπάνες της συμμαχίας με το ποσοστό το οποίο συμμετείχαν ή θα αναγκαστούν να το μειώσουν σε περίπτωση μη τήρησης της δέσμευσης από τους οικονομικά ισχυρούς (2% του ΑΕΠ).
ζ . Οι οικονομικά ασθενέστερες χώρες εκτιμάται ότι θα παραμείνουν στα ίδια ποσοστά συμμετοχής στις αμυντικές δαπάνες όπως τα προηγούμενα έτη.
η. Η χώρα μας αν και έχουν γίνει μεγάλες περικοπές στον προϋπολογισμό λόγω της υφιστάμενης οικονομικής κρίσης, εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να συνεισφέρει το 2% του ΑΕΠ στις αμυντικές δαπάνες του ΝΑΤΟ, λαμβάνοντας υπόψη την γεωγραφική της θέση και τις προκλήσεις που δέχεται
Υπτγος ε.α Δεληγιάννης Κων/νος
Πρώην Επιτελής ΝΑΤΟ στο CC-LAND
Μαδρίτη και Αντιπρόσωπος στην
CEPC( Civil Emergency Planning Committee )
Και ερευνητικών προγραμμάτων (ΙDIRA-Ιinteroperability of Data and Procedures in Large Scale Multinational Disaster Response Actions ) στην ΕΕ.
