Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε.Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Δεν είναι μόνο οι Αρκτικές θερμοκρασίες στο Ντονμπάς και στην Αζοφική .Είναι και οι ιδιαίτερα χαμηλές πολιτικο-διπλωματικό-στρατιωτικές θερμοκρασίες από το Λούκανσκ μέχρι την Μαριούπολη ,λόγω της εντεινόμενης Ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας στην ανατολική Ουκρανία , ως και της συνεχιζόμενης ετοιμότητας των Ουκρανών να αντισταθούν οκτώ χρόνια μετά την παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας από τις δυνάμεις του Πούτιν. Την ίδια στιγμή τα μηνύματα από τις τελευταίες συναντήσεις μεταξύ Αμερικανών-ΝΑΤΟ και της Ρωσίας σε Γενεύη, Βιέννη και Βρυξέλλες δεν απέδωσαν (ούτε τα ελάχιστα),με τον ίδιο τον ΓΓ της Ατλαντικής Συμμαχίας Γενς Στόλντεμπεργκ να επισημαίνει ,ότι “οι διαφορές είναι τεράστιες και δύσκολα να γεφυρωθούν”, ενώ για να κρατήσει ένα ‘παραθυράκι “ανοικτό , έκανε λόγο ‘για πιθανές προσεχείςσυζητήσεις για διάφορα θέματα, όπως η ασφάλεια στο διάστημα και στον κυβερνοχώρο. Συνεπώς η κατάσταση παραμένει στα Ρωσο-Ουκρανικά πάρα πολλή δύσκολη με όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά….ενώ οι Ουκρανοί ανησυχούν ότι μεταξύ 20 Ιανουαρίου και τέλη Φεβρουαρίου ο Πούτιν ενδέχεται να προχωρήσει σε αποσταθεροποιητικές κινήσεις με απρόβλεπτεςεπιπτώσεις για την μετά το 1993 Ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας και άμυνας.
Πρώτο :Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Βλαντιμίροβιτς Πούτιν προσπάθησε τελευταία να πάρει την πρωτοβουλία στη διπλωματική του αντιπαράθεση με τη Δύση, παρουσιάζοντας έναν ολοκληρωμένο και προκλητικό κατάλογο απαιτήσεων άμυνας και ασφάλειας(δύο κείμενα/17 άρθρα) ενώ συγκέντρωσε το τελευταίο δίμηνο μία αρκετά υπολογίσιμη στρατιωτική δύναμη εισβολής στα Ουκρανικά -Ρωσικά σύνορα. Αυτή η ορατή απειλή έχει προκαλέσει την εντύπωση ότι ή οι Δυτικοί ηγέτες πρέπει να κάνουν σαρωτικές παραχωρήσεις στο Κρεμλίνο, ή να βρεθούν μπροστά στην αντιμετώπιση της μεγαλύτερης Ευρωπαϊκής σύγκρουσης από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ωστόσο,-βάσει πολύχρονων μελετών και εκτιμήσεών μου – υπάρχει και μια τρίτη επιλογή. Ένας διαφορετικός τρόπος για να αποτραπεί μια πλήρους κλίμακας εισβολή του Ρωσικού στρατού στην Ουκρανία θα μπορούσε να είναι η αύξηση του στρατιωτικού κόστους που θα μπορούσε να κληθεί να αντιμετωπίσει ο Πούτιν αν επιλέξει να ρίξει τα ζάρια και να ξεκινήσει μια νέα μεγάλη επίθεση με έμφαση την συνολική κατάληψη των επαρχιών Ντόνετσκ και Λουκάνσκ.
Δεύτερο :Πριν παρουσιάσω λίγες σκέψεις μου (από εκτενή και διαχρονική μου έρευνα) για το πώς να ενισχύσουμε τις αμυντικές δυνατότητες της Ουκρανίας, είναι ζωτικής σημασίας να υπογραμμίσω την ανοησία μεγάλου τμήματος της Δύσης του να συνεχίζει να κατευνάζει τον Πούτιν. Από τότε που η Ρωσία επιτέθηκε για πρώτη φορά στην Ουκρανία την άνοιξη του 2014, πολλοί ηγέτες στον δημοκρατικό κόσμο έχουν υποστηρίξει επιλογές κατευνασμού. Εκτός από την αποκλιμάκωση της κατάστασης, αυτό χειροτέρεψε αρκετά τα πράγματα.
Οκτώ χρόνια μετά, η Ρωσική επιθετικότητα κατά της Ουκρανίας συνεχίζεται χωρίς να φαίνεται κάποιο τέλος στη σύγκρουση που “βράζει” στην περιοχή Ντονμπάς της ανατολικής Ουκρανίας. Στο μεταξύ, ένας εμφανώς προκλητικός Πούτιν επιδιώκει τώρα να διαλύσει ολόκληρη την Ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας μετά τον Ψυχρό Πόλεμο και να επαναφέρει μια Ρωσική σφαίρα επιρροής στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη.
Σε αυτό το σημείο, τυχόν περαιτέρω υποχωρήσεις θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνες. Αν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ υποκύψουν στις πρωτοφανείς Ρωσικές απαιτήσεις και συμφωνήσουν να αποσυρθούν από την περιοχή ή να περιορίσουν τη μελλοντική συνεργασία με την Ουκρανία(επί του παρόντος δεν φαίνεται κάτι τέτοιο) , αυτό δεν θα έχει κατευναστική επίδραση στο Κρεμλίνο. Αντίθετα, η Μόσχα θα ενισχύσει την άποψη της ότι οι διαπραγματεύσεις υπό την απειλή όπλου θα πρέπει να συνεχιστούν. Αυτό θα καθιστούσε έναν εκτεταμένο πόλεμο στην Ουκρανία πολύ πιο πιθανό, ενώ θα άνοιγε το δρόμο για επιπρόσθετες ενέργειες Ρωσικής επιθετικότητας από τη Βαλτική μέχρι τα Βαλκάνια.
Αντί να κατευνάσει το Κρεμλίνο (που κάποιοι και στην χώρα μας προτείνουν.. και ένθερμα ως και ανεδαφικά υποστηρίζουν τον Πούτιν .) η Δύση πρέπει να επιδιώξει να καταστήσει απαγορευτικά δαπανηρή οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση. Τα πρωτοφανή μέτρα οικονομικών και εμπορικών κυρώσεων που βρίσκονται επί του παρόντος στο τραπέζι να υιοθετηθούν σε περίπτωση νέας Ρωσικής επίθεσης κατά της Ουκρανίας είναι σίγουρα ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά δεν είναι σαφές εάν τα οικονομικά μέτρα από μόνα τους θα είναι επαρκή για να αποτρέψουν τον εκκεντρικό Ρώσο πρόεδρο.
Τρίτο :Η Ρωσία έχει ενισχύσει τα διεθνή της αποθέματα σε επίπεδα ρεκόρ τα τελευταία χρόνια και αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε καλή θέση για να αντιμετωπίσει μια σφοδρή καταιγίδα δυτικών κυρώσεων. Πράγματι, ο Πούτιν μπορεί να θεωρήσει τον οικονομικό πόνο των σκληρών δυτικών κυρώσεων ως τίμημα που αξίζει να πληρωθεί για να αναβαθμίσει αποφασιστικά τα γεωπολιτικά κέρδη που οραματίζεται από μια επιτυχημένη Ουκρανική εκστρατεία ,λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν θεωρεί την Ουκρανία ως κράτος.
Για να είναι αποτελεσματικά, τα όποια οικονομικά μέτρα πρέπει να αναπτυχθούν παράλληλα με ένα πειστικό ,ισχυρό και πολυεπίπεδο στρατιωτικό αποτρεπτικό μέσο. Επί του παρόντος, οι Δυτικοί στρατιωτικοί σχεδιαστές επικεντρώνονται κυρίως στα υπολογίσιμα πλεονεκτήματα της Ρωσίας όσον αφορά τους πυραύλους, την αεροπορία και τις ναυτικές δυνατότητες στην Μαύρη Θάλασσα και στην Αζοφική/Στενά του Κερτς. Αυτό βοήθησε να πειστούν αρκετοί ότι μια συνολικής κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία είναι ένας ρεαλιστικός στρατιωτικός στόχος λόγω των φαινομενικά υψηλών πιθανοτήτων επιτυχίας.
Με την απειλή της εισβολής να επικρέμαται σαν “Δαμόκλεια σπάθη” πάνω από την Ουκρανία , δεν μπορούν να κάνουν πολλά οι ΗΠΑ ή οι άλλοι διεθνείς εταίροι της Ουκρανίας για να εξαλείψουν ή μειώσουν γρήγορα το υπάρχον χάσμα στρατιωτικών δυνατοτήτων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Πολύπλοκα συστήματα διευρυμένης αεράμυνας ως και επάκτιας πυραυλικής άμυνας θα απαιτήσουν χρόνια για να καταστούν πλήρως λειτουργικά και θα κοστίσουν δισεκατομμύρια δολ για την απόκτηση ως και τη διατήρησή τους..
Άλλα εξελιγμένα οπλικά συστήματα έχουν παρόμοιους ποσοτικούς και ποιοτικούς περιορισμούς και θα απαιτούσαν εκτενή εκπαίδευση προτού μπορέσουν να αναπτυχθούν. Αντίθετα, η Ουκρανία και οι εταίροι του Κιέβου θα πρέπει να αναζητήσουν ασύμμετρες απαντήσεις στις στρατιωτικές προκλήσεις που θέτει η Ρωσία του Πούτιν.
Τέταρτο :Αν ο Πούτιν προχωρήσει σε κάποια φάση σε μια επιχείρηση πλήρους κλίμακας, οι Ρωσικές δυνάμεις θα αντιμετωπίσουν έναν συνδυασμένο Ουκρανικό στρατό περίπου 500.000 ατόμων, συμπεριλαμβανομένου ενός λίαν σημαντικού εφεδρικού σώματος. Αν τα Ουκρανικά στρατεύματα ενεργήσουν ως μεγάλοι σχηματισμοί θα καταστούν εύκολοι στόχοι για τις Ρωσικές αεροπορικές επιδρομές. Πράγματι, οποιαδήποτε Ρωσική επίθεση(το έχω γράψει από το 2015) πιθανότατα θα ξεκινούσε με μια καταστροφική αεροπορική και πυραυλική επιχείρηση σχεδιασμένη να εξαλείψει τις Ουκρανικές τεθωρακισμένες μονάδες, μαχητικά αεροσκάφη ως τα και βασικά στοιχεία της στρατιωτικής υποδομής της χώρας.
Σε τέτοιες συνθήκες, είναι πιθανό ο Ρωσικός στρατός να μπορέσει να προχωρήσει βαθιά στο Ουκρανικό έδαφος. Ωστόσο, η κατοχή της Ουκρανικής επικράτειας θα είναι εντελώς διαφορετική υπόθεση.
Οι Ρωσικές δυνάμεις κατοχής θα αντιμετωπίσουν αντιπάλους με υψηλά κίνητρα στο να αντισταθούν σε οικείο περιβάλλον. Συνδυάζοντας τις στρατιωτικές μονάδες που υπηρετούν με βετεράνους μάχης, εφέδρους, μονάδες εδαφικής άμυνας και μεγάλους αριθμούς εθελοντών, η Ουκρανία μπορεί να δημιουργήσει δεκάδες χιλιάδες μικρές και εξαιρετικά κινητικές ομάδες ικανές να επιτεθούν από όλα τα σημεία του ορίζοντα στις Ρωσικές δυνάμεις. Αυτό θα καταστήσει ουσιαστικά αδύνατο για το Κρεμλίνο να εγκαταστήσει ένα οποιοδήποτε είδος διοίκησης στις κατεχόμενες περιοχές ή να εξασφαλίσει τις γραμμές ανεφοδιασμού του.
Η ετοιμότητα των Ουκρανών να υπερασπιστούν τη χώρα τους δεν πρέπει να υποβαθμίζεται. Η κατάσταση σήμερα είναι διαφορετική σήμερα Χιλιάδες εντάχθηκαν σε αυτοσχέδια τάγματα εθελοντών την άνοιξη του 2014, όταν η Ουκρανία βρισκόταν στα πρόθυρα να καταληφθεί από τις δυνάμεις του Κρεμλίνου .. Τις τελευταίες εβδομάδες, μια δημοσκόπηση του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας του Κιέβου έδειξε ότι ένας στους τρεις Ουκρανούς θα ήταν έτοιμος να συμμετάσχει στην ένοπλη αντίσταση στη Ρωσική κατοχή. Η ίδια δημοσκόπηση διαπίστωσε ότι ένα επιπλέον 25% των Ουκρανών θα ήταν έτοιμοι να συμμετάσχουν σε προσπάθειες πολιτικής αντίστασης. Πράγματι ,οι έρευνες δείχνουν ότι μια Ρωσική εισβολή θα ήταν βαθιά αντι-δημοφιλής και οι δυνάμεις του Κρεμλίνου θα βρεθούν να ενεργούν σε ένα εχθρικό περιβάλλον ιδανικό για ασύμμετρο πόλεμο.
Πέμπτο :Μια ασύμμετρη προσέγγιση για την αντιμετώπιση μιας πιθανής Ρωσικής εισβολής δεν συνεπάγεται απώλεια του συνολικού στρατιωτικού συντονισμού. Οι τακτικές η και δυνάμεις της Ουκρανίας θα ενεργήσουν σε μικρότερες μονάδες με φαινομενικά αποκεντρωμένο τρόπο.
Εν τω μεταξύ, οι Δυνάμεις Ειδικών Επιχειρήσεων της Ουκρανίας (SOF) θα διαδραμάτιζαν κρίσιμο ηγετικό ρόλο στις προσπάθειες ανταρτοπόλεμου και θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν την ανεκτίμητη εκπαίδευση και τις σημαντικές επενδύσεις που έγιναν τα τελευταία χρόνια σε συνεργασία με Αμερικανούς και Βρετανούς.
Αν και δεν υπάρχει χρόνος για να προμηθευτεί η Ουκρανία πολύπλοκα οπλικά συστήματα, υπάρχει μια λίστα προμηθειών με είδη που θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά το κόστος μιας Ρωσικής εισβολής. Τα πιο ουσιαστικά στον βραχυπρόθεσμη κατάλογο εξοπλισμών της Ουκρανίας περιλαμβάνουν φορητά συστήματα αεράμυνας, αντιαρματικούς πυραύλους, πυραύλους κατά πλοίων και στοιχεία ηλεκτρονικού πολέμου. Τα drones όλων των ειδών θα ήταν έντονα ενισχυτικά.. Τα όπλα ελεύθερου σκοπευτή ως και ο εξοπλισμός κατά του ελεύθερου σκοπευτή θα ήταν επίσης εξαιρετικά χρήσιμα, όπως και οι μεγάλες παραδόσεις διόπτρων νυχτερινής όρασης, κρυπτογραφημένες συσκευές ραδιοεπικοινωνίας και συσκευές δορυφορικής επικοινωνίας.
Οι Ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις είναι σκληραγωγημένες στη μάχη και έχουν αναβαθμισμένο ηθικό.. Μετά από οκτώ χρόνια ακήρυχτου πολέμου με τη Ρωσία, η χώρα στο σύνολό της είναι ίσως η πιο ψυχολογικά προετοιμασμένη να αμυνθεί από οποιοδήποτε άλλο κράτος στη σημερινή Ευρώπη.
Με τον κατάλληλο εξοπλισμό και τακτική, η Ουκρανία μπορεί να μειώσει δραματικά τις πιθανότητες μιας επιτυχημένης εισβολής. Μια Ρωσική επίθεση θα ήταν πιθανό να σημειώσει αρχικά πρόοδο, αλλά θα μπορούσε γρήγορα να απωλέσει την πρωτοβουλία των επιχειρήσεων καθώς οι δυνάμεις αντίστασης θα ανακάμψουν.Ως ερασιτέχνης ιστορικός, ο Πούτιν γνωρίζει πολύ καλά τη ζημιά που προκάλεσε στη Σοβιετική κοινωνία η εισβολή στο Αφγανιστάν το 1978-1979 . Αναμφίβολα αναγνωρίζει τους πιθανούς κινδύνους να βαλτώσει σε μια βάναυση δική του κατοχή στην Ουκρανία
Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν πολύ λίγη όρεξη στο Ρωσική κοινή για έναν μεγάλο πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Αυτή η απουσία ενθουσιασμού θα μπορούσε σύντομα να μετατραπεί σε καθαρή αντίθεση εάν μεγάλος αριθμός φέρετρων άρχιζαν να επιστρέφουν στη Ρωσία από τα πεδία μάχης της Ουκρανίας.
