Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Άλλη μια Κουβανική πυραυλική κρίση; Η λογική της συνέχειας των πολεμικών επιχειρήσεων οδήγησε σε δύο υψηλού επιπέδου παρουσίες και επισκέψεις στην Ουκρανία την περασμένη εβδομάδα. Η μία επίσκεψη ήταν στην πρώτη γραμμή του μετώπου στην ανατολική Ουκρανία , όπου ήρθε για επιθεώρηση ο στρατηγός Βαλέρι Γκεράσιμοφ , αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ρωσικών ενόπλων δυνάμεων, και ο ανώτατος ένστολος αξιωματικός του στρατού του Πούτιν επί σχεδόν 12 χρόνια. Από τις ΗΠΑ ήρθε στο Κίεβο η πρόεδρος της Βουλής των αντιπροσώπων ΗΠΑ Νάνσι Πελόζι , αναμφισβήτητα η πιο ολοκληρωμένη ηγέτης ενός Δημοκρατικού Κόμματος που προς το παρόν, ελέγχει και τα δύο σώματα του Κογκρέσου καθώς και τον Λευκό Οίκο.
Η αποστολή του στρατηγού Γκεράσιμοφ ήταν επιθεωρησιακού χαρακτήρα στις δυνάμεις που έχουν υπό έλεγχό τους οι Ρώσοι στο Ντονμπάς. Η Πελόζι μετέβη στην Ουκρανία για να υπογραμμίσει πόσο σημαντικός έχει γίνει ο σκληρός πόλεμος του Κιέβου για τις ΗΠΑ ως και να υποσχεθεί ότι θα σταθεί στο πλευρό της Ουκρανίας «μέχρι να κερδηθεί η νίκη». Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία στέλνουν ανώτερους ηγέτες στην εμπόλεμη ζώνη. Ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι η πιο σοβαρή Ευρωπαϊκή στρατιωτική σύγκρουση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και απειλεί να προκαλέσει τη μεγαλύτερη πυρηνική κρίση από την κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου στη Κούβα του 1962.. Και οι δύο πλευρές έχουν εκπλαγεί επανειλημμένα από την έντονη στρατιωτική σύγκρουση, ενώ και οι δύο χώρες συνεχίζουν να αυξάνουν τα διακυβεύματα ακόμη και όταν αυξάνεται ο κίνδυνος πυρηνικής σύγκρουσης με απρόβλεπτες επιπτώσεις και προεκτάσεις.
Για τον Πούτιν οι εκπλήξεις μέχρι σήμερα ήταν και είναι σχεδόν οι πλείστες αρνητικές . Η αρχική επίθεση κατέρρευσε σε εχθρικό έδαφος και απέδειξε ότι ο Ρωσικός στρατός του οποίου η ηγεσία, οι πληροφορίες και οι υλικοτεχνικές αποτυχίες , αποδεικνύουν σοβαρότατες αδυναμίες που σχετίζονται άμεσα με ένα παρακμιακό Ρωσικό κράτος. Μακριά από το να διχάσουν και να εκφοβίσουν την Ευρώπη, οι επιθέσεις ενίσχυσαν και ενοποίησαν τον Οργανισμό της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού(ΝΑΤΟ) , προκάλεσαν αλλαγή στάσης στη Γερμανική στρατηγική σκέψη αναφορικά με το να αποφασίσει μία γενναία αύξηση στον αμυντικό προϋπολογισμό του Βερολίνου ,ενώ κατέστησαν ως πολύ πιθανή(σχεδόν βέβαιη) την περίπτωση η Σουηδία και η Φινλανδία να ενταχθούν προσεχώς στην Ατλαντική Συμμαχία .
Η Ουάσιγκτον έχει ήδη αντιμετωπίσει κάποιες δικές της στρατηγικές εκπλήξεις. Η στρατηγική του Προέδρου Μπάιντεν απαιτούσε τον ΄έλεγχο και παρακολούθηση της Ρωσίας εκτιμώντας ότι η διπλωματία θα μπορούσε να αποτρέψει νέες συγκρούσεις στην Ανατολική Ευρώπη.(όπως και πολλοί εδώ στην χώρα μας) .Αυτός ο υπολογισμός ήταν προφανώς λαθεμένος . Μόλις ξεκίνησε ο πόλεμος, η Ουκρανία δεν κατέρρευσε γρήγορα, όπως περίμενε η Ουάσιγκτον και διάφοροι αναλυτές σε Ευρώπη και Ελλάδα. Οι αρχικές επιτυχίες της Ουκρανίας οδήγησαν τις ΗΠΑ να παράσχουν περισσότερη βοήθεια, αλλά οι άνευ προηγουμένου κυρώσεις της Ουάσιγκτον δεν κατάφεραν να αποδυναμώσουν την αποφασιστικότητα του .Πούτιν ή να κλονίσουν την εσωτερική πολιτική του υποστήριξη από τους σιλοβίκι των μυστικών υπηρεσιών και τους ολιγάρχες.
Έχοντας παρασυρθεί τόσο πολύ στη πολεμική σύγκρουση, η Ουάσιγκτον δεν μπορεί τώρα να δεχτεί μια Ουκρανική ήττα χωρίς σοβαρή απώλεια τιμής και κύρους. Αλλά ακόμη και αν υποτιμήσουμε τους εμφανείς πυρηνικούς κινδύνους, το έργο της βοήθειας μιας χρεοκοπημένης Ουκρανίας να επικρατήσει έναντι μεγαλύτερων Ρωσικών δυνάμεων σε έναν πόλεμο φθοράς είναι τρομακτικό. Επί του παρόντος, η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει δεσμευτεί να κερδίσει έναν πόλεμο που πίστευε ότι δεν θα γινόταν στο πλευρό μιας χώρας που πίστευε ότι ήταν αβοήθητη μπροστά στους κινδύνους και τις δυσκολίες που δεν ξέρει ακόμη πώς να αξιολογήσει. Η επανάσταση στην Αμερικανική σκέψη για την Ουκρανία θυμίζει τις αλλαγμένες αντιλήψεις για την Κορέα το 1950. Εκείνη την εποχή, οι Αμερικανοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έδιναν “σήμα” ότι η Νότια Κορέα βρισκόταν έξω από την αμυντική περίμετρο της Ουάσιγκτον, μέχρι που η εισβολή της Βόρειας Κορέας τους οδήγησε να συνειδητοποιήσουν πόσο σημαντική ήταν πραγματικά η Κορεατική χερσόνησος.
Πριν από την εισβολή του Πούτιν, η Δύση θεωρούσε γενικά την Ουκρανία ως στρατηγικό και οικονομικό τέλμα. Ήταν ένα αδύναμο και αρκετά διεφθαρμένο κράτος του οποίου η πολιτική αντανακλούσε απλά σκιώδεις αγώνες μεταξύ των ολιγαρχών. Σήμερα θεωρούμε την Ουκρανία ως ένα ισχυρό δημοκρατικό κράτος του οποίου η ασφάλεια είναι κρίσιμη και καθοριστική για την Ευρωπαϊκή σταθερότητα. Αυτή η αλλαγή στις δυτικές αντιλήψεις καθιστά ως πολύ πιο δύσκολη την επίτευξη συμβιβασμού. Πριν από μερικές εβδομάδες, το να κατευνάσουν τον Πούτιν δίνοντάς του κάποια “κομμάτια” ανατολικού Ουκρανικού εδάφους σε μια «συμβιβαστική ειρήνη» φαινόταν σε πολλούς δυτικούς διαμορφωτές πολιτικής σαν μία φυσική και αναγκαστική κατάληξη του πολέμου.
Αυτή η προσέγγιση φαίνεται τώρα τόσο ηθικά αποκρουστική όσο και στρατηγικά μάταιη. Αυτή η αλλαγμένη άποψη εξηγεί γιατί ο υπουργός Άμυνας στρατηγός εα Λόιντ Όστιν και η κυρία Πελόζι έχουν αρχίσει να μιλούν για υποβάθμιση της Ρωσικής ισχύος , επιδιώκοντας τη νίκη για την Ουκρανία. Αυτή η μεταβαλλόμενη δυτική προσέγγιση επιβεβαιώνει την πεποίθηση του Πούτιν ότι η σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Δύσης για την Ουκρανία είναι υπαρξιακή για τη Ρωσία. Χωρίς την Ουκρανία, η Ρωσία δεν μπορεί να είναι πραγματικά μεγάλη δύναμη ,και η Δύση είναι πρόθυμη να πολεμήσει για να αποτρέψει τη Ρωσία από το να πετύχει αυτό που, από την οπτική γωνία του Πούτιν, είναι ένας απαραίτητος στόχος.
Αυτό που είναι πιο αξιοσημείωτο σε αυτήν την κρίση μέχρι στιγμής είναι η ταχύτητα με την οποία έχει κινηθεί προς απειλές πυρηνικού πολέμου. Ανώτεροι Ρώσοι αξιωματούχοι όπως ο υπουργός εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ εικάζουν ανοιχτά την πιθανότητα πυρηνικής κλιμάκωσης, πιθανώς με την ελπίδα να αποτρέψουν τη δυτική υποστήριξη προς την Ουκρανία. Με την αστάθεια ου και την ικανότητά του να οδηγήσει τόσο τη Ρωσία όσο και τη Δύση προς την πυρηνική επιλογή, ο πόλεμος της Ουκρανίας μοιάζει μέχρι στιγμής με τις συγκρουσιακές πρώτες δεκαετίες του Ψυχρού Πολέμου, όταν οι πυρηνικές απειλές από τη μία ή και τις δύο δυνάμεις επικαλούνταν τακτικά σε στιγμές κρίσης.
Μετά την κυβέρνηση Νίξον, τέτοιες απειλές πέρασαν στο παρασκήνιο καθώς οι υπερδυνάμεις προσαρμόστηκαν στην ισορροπία του τρόμου και στους κανόνες του πυρηνικού χορού. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Δύση χρησιμοποίησε πυρηνική αποτροπή για να αντισταθμίσει τη Σοβιετική υπεροχή στις συμβατικές δυνάμεις στο Ευρωπαϊκό θέατρο. Οι τεράστιοι στρατοί της Μόσχας θα μπορούσαν, τουλάχιστον αρχικά, να επικρατήσουν σε μια επίθεση σε ολόκληρη την τότε Δυτική Γερμανία, αλλά η απειλή ότι το ΝΑΤΟ θα απαντούσε με πυρηνικά όπλα(MC14/3 περί FLEXIBLE RESPONSE) κράτησε τη Σοβιετική επιθετικότητα υπό έλεγχο.
Τώρα, ωστόσο, η εμφανέστατη αδυναμία και αταξία των Ρωσικών συμβατικών δυνάμεων υποδηλώνει μια νέα πιθανότητα: ότι μια πιο αδύναμη Ρωσία πρέπει να προσπαθήσει να αποτρέψει το ΝΑΤΟ στην Ουκρανία με πυρηνικές απειλές. Η προοπτική τακτικών πυρηνικών χτυπημάτων στην Ευρωπαϊκή ηπειρωτική χώρα, ελπίζει αναμφίβολα ο Πούτιν, ότι θα δοκιμάσει τη συνοχή της Ατλαντικής Συμμαχίας Αν και κανείς δεν θέλει να αναφέρεται στο ιστορικό αρχείο, ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ψιθυρίζουν για ανησυχίες ότι η κυβέρνηση Μπάιντεν κλιμακώνει τις θέσεις της , και την πάει πολύ μακριά αλλά και πολύ γρήγορα. Τα ερωτήματα είναι καίρια και πάρα πολλά ,όπως : Θα συνέχιζαν η Γαλλία και η Γερμανία να υποστηρίζουν την Αμερικανική πολιτική αν η Ρωσία χτυπήσει Ουκρανικούς στόχους με πυρηνικές κεφαλές; Είναι έτοιμη η Αμερικανική κοινή γνώμη για επανάληψη των 13 ημερών της Κουβανικής πυραυλικής κρίσης του 1962 ; Ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν έχει συμπληρώσει ακόμη 12 εβδομάδες και έχει ήδη επιφέρει επανάσταση στην παγκόσμια πολιτική. Οι επόμενες 12 εβδομάδες θα μπορούσαν να είναι ακόμα πιο δραματικές. Ο Πρόεδρος Μπάιντεν θα μπορούσε σύντομα να αντιμετωπίσει μια τόσο σκληρή αυστηρή δοκιμασία όπως κάθε Αμερικανός πρόεδρος από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και πλέον όλα είναι πιθανά…
