Στις 22 Ιουνίου 2001, μια ομάδα αξιωματούχων των ΗΠΑ και λοιπών υψηλόβαθμων στελεχών χάραξης πολιτικής, συγκεντρώθηκαν στη βάση της Πολεμικής Αεροπορίας «ANDREWS» του Μέριλαντ για μια άσκηση που προσομοίωσε μια επίθεση βιολογικών όπλων στις ΗΠΑ. Σχεδιασμένο από το Johns Hopkins Center for Civilian Biodefense Strategies (τώρα ονομάζεται Κέντρο Ασφάλειας Υγείας) και το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών με έδρα την Ουάσιγκτον (CSIS), η προσομοίωση «Dark Winter» διεξήχθη σε 36 ώρες, για να εκτιμήσει πώς οι ανώτεροι ηγέτες θα ανταποκρίνονταν σε μια τέτοια επίθεση.
Η άσκηση/προσομοίωση αυτή αποδείχτηκε εκτός των άλλων, η πιο ακριβής παρουσίαση του αναδυόμενου στρες και της πιθανής κοινωνικής κατάρρευσης, που θα μπορούσε να προκληθεί από τη κρίση στη δημόσια υγεία.
Το σενάριο, προέβλεπε επίθεση ευλογιάς από έναν άγνωστο επιτιθέμενο, δεν είναι το COVID-19, μια ασθένεια που θα εξαπλωνόταν ακούσια από την ανθρώπινη επαφή. Όμως, η επίπτωση από την πανδημία του κορανοϊού έχει μια τρομακτική ομοιότητα με την προσομοίωση. Οι ηγέτες τελικά, δυσκολεύτηκαν στη λήψη αποφάσεων, λόγω της αδυναμίας αντιμετώπισης μιας κρίσης που δεν είχαν προβλέψει ή είχαν υποεκτιμήσει .
Συνοπτικά, το σενάριο εξέταζε, την εθνική λήψη αποφάσεων με γνώμονα τα δεδομένα και την εμπειρογνωμοσύνη από τους τομείς της ιατρικής και της δημόσιας υγείας, επιλογές διαχείρισης που περιορίζονται από την ταχεία και απρόβλεπτη εξάπλωση της νόσου (και ένα περιορισμένο απόθεμα εμβολίων), ένα σύστημα υγειονομικής περίθαλψης που υπολείπεται στην δυνατότητα αντιμετώπισης μεγάλης έξαρσης κρουσμάτων, αυξημένη ένταση μεταξύ πολιτειακών και ομοσπονδιακών αρχών, ταχεία εξάπλωση παραπληροφόρησης σχετικά με την ίαση και τις θεραπείες (ο μόνος τρόπος για τη θεραπεία της ευλογιάς είναι να μην ασθενήσετε), δυσκολία ελέγχου απρόβλεπτων πτήσεων από μολυσμένες περιοχές, πολιτική αβεβαιότητα και προθυμία ή απροθυμία των μεμονωμένων πολιτών να αυτοπεριοριστούν, για να σταματήσει η εξάπλωση της μετάδοσης.
Ο στόχος της άσκησης δεν ήταν να προβλέψει το μέλλον αλλά να δραματοποιήσει τα ζητήματα που θα αντιμετώπιζε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κατά τη διάρκεια μιας εθνικής κρίσης υγείας.
Η εξοικείωση των κυβερνητικών αξιωματούχων με θέματα δημόσιας υγείας και οι διαθέσιμες ιατρικές επιλογές, η πιθανή έλλειψη αξιόπιστων πληροφοριών στις πρώτες ώρες/μέρες της κρίσης, η αναποφασιστικότητα γύρω από τον αντίκτυπο των αποφάσεων καραντίνας (εθελοντικές ή υποχρεωτικές; τοπικές, πολιτειακές ή εθνικές, διαδικασίες επιβολής), ο έγκαιρος εντοπισμός των μολυσμένων, ήταν ορισμένα από τα μαθήματα που αντλήθηκαν από την άσκηση.
«Ο Dark Winter, ήταν μια άσκηση που είχε σχεδιαστεί για να ωθήσει το σύστημα σε αποτυχία προκειμένου να μάθει τα τρωτά σημεία του», δήλωσε ο Άντριου Λάκοφ, καθηγητής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, εκφράζοντας την ανησυχία του, αν μετά από χρόνια αυτά θα λαμβάνονται υπόψη ακόμα. Το ζήτημα επισημαίνει είναι και βαθιά πολιτικό «Τον τελευταίο αιώνα, έχουμε αναπτύξει ένα σύστημα διαχείρισης καταστάσεων κρίσης που μας έχει σώσει από το να πέσουμε σε δικτατορία σε περιόδους έκτακτης ανάγκης».
Ακολούθησαν το 2005, το «Atlantic Storm», που διοργάνωσε το Κέντρο Βιοασφάλειας στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ, το 2017, η πανδημία SPARS 2025-2028, που δοκίμασε τις ιατρικές δυνατότητες στο ξέσπασμα ενός νέου κορονοïού και το 2018 το «Clade X», εξέτασε ένα παγκόσμιο ξέσπασμα κορονοïού χωρίς εμβόλιο .
Τον Οκτώβριο του 2019, το “Event 201“, που διοργανώθηκε από το Johns Hopkins, σε συνεργασία με το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ και το Ίδρυμα Bill & Melinda Gates, παρουσίασε μια άσκηση που ξεκίνησε με το ξέσπασμα ενός νέου κορονοïού (αυτό πρόβλεψε το COVID-19).
Για πρώτη φορά συμμετείχαν εκπρόσωποι ΜΚΟ καθώς και ανώτερα στελέχη του ιδιωτικού τομέα και της επιχειρηματικής κοινότητας. Η άσκηση προέβλεπε τα οικονομικά προβλήματα που πιθανόν να προκαλούσε μια πανδημία. Όπως λέει ο Τόνερ, ανώτερο στέλεχος στο Κέντρο Ασφάλειας Υγείας στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, εκεί είναι το μεγαλύτερο μέρος των πόρων ιδιαίτερα όσον αφορά στην ανάπτυξη εμβολίων. Περιγράφει τον ιό CAPS, όπως τον ονόμασαν, ως ξάδελφο του SARS, ελαφρώς πιο μεταδοτικό, όπως η γρίπη, ελαφρώς πιο θανατηφόρο και ανθεκτικό σε οποιοδήποτε υπάρχον εμβόλιο.
«Δεν έχουμε εμβόλιο για το SARS ή το MERS ή για διάφορους ιούς της γρίπης των πτηνών που έχουν εμφανιστεί την τελευταία δεκαετία”, σημειώνει. “Αυτό συμβαίνει επειδή η ανάπτυξη εμβολίων είναι αργή και δύσκολη αν δεν υπάρχει άμεση αγορά για αυτό».
Λίγο μετά την προσομοίωση, παρουσιάστηκε από το Global Health Security Index αξιολόγηση των χωρών, που ήταν απογοητευτική. Η μέση βαθμολογία, σε 195 χώρες, ήταν 40 /100. Στη 1η θέση οι ΗΠΑ, 2η το Ηνωμένο Βασίλειο, 3η η Ολλανδία, 31η η Ιταλία, 37η η Ελλάδα κ.ό.κ .
Μπορεί τα σενάρια να ήταν πολύ κοντά στην πραγματικότητα που ζήσαμε, οι πιο προετοιμασμένες όμως χώρες, απέτυχαν, γιατί όλα εξαρτούνται απ’ αυτούς που παίρνουν τις αποφάσεις.
Του Απόστολου Τσιμογιάννη
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι ανώτατος αξκός (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
