Στην κόψη του ξυραφιού η Λιβύη…ανεξέλεκτη η κατάσταση….όλοι ετοιμάζονται για την μάχη της Σύρτης και της Αλ Τζούφρα.
Γράφει ο Δρ Αθανασιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγκός Αναλυτής
Η κατάσταση στην βορειοαφρικανική χώρα-παρά την επί μερικές εβδομάδες άτυπη ανακωχή- δείχνει ότι οι εμπόλεμες πλευρές προετοιμάζονται τουλάχιστον για την μάχη της κεντρικής Λιβύης και ειδικά για την περιοχή της Σύρτης και την αεροπορική βάση της Αλ Τζούφρα , που ακόμα τελούν υπό τον έλεγχο του πολέμαρχου Χάφταρ ,που υπέστη συντριπτικές ήττες προ δύο-τριών μηνών στην δυτική Λιβύη από την κυβέρνηση Σάρατζ/GNA και τους Τούρκους υποστηριχτές της.Τις τελευταίες εβδομάδες παρατηρείται πολύπλευρη ενίσχυση των δυνάμεων της Τριπολιτάνα από την Άγκυρα, προώθηση της αεροπορικής και ναυτικής παρουσίας της Τουρκίας σε Μισράτα, Μίτιγκα, Ταρχούνα και Αλ Ουατίγια σε άνδρες και πολεμικό υλικό,ενώ η Μόσχα μέσω της μισθοφορικής εταιρείας WAGNER και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σε συνεργασία με την Αίγυπτο προωθούν στρατιωτική βοήθεια στον Χάφταρ και στον LNA σε Βεγγάζη-Τομπρούκ.
Ορισμένες παρατηρήσεις μου μέσα από ενδελέχή μελέτη είναι οι παρακάτω :
*Αναφορικά με το Καίρο ,θα λέγαμε ότι φοβάται την εμπλοκή του στη Λιβυκή “αμμοθύελα” γιατί η κατάσταση στο εσωτερικό της Αιγύπτου δεν είναι καθόλου καλή και το καθεστώς Αλ Σίσι αντιμετωπίζει τεράστια εσωτερικά και εξωτερικά ζητήματα.. Επιπλέον η Άιγυπτος θεωρεί την Τουρκία ως “σπόνσορα” της Μουσουλμανικής Αδελφότητας που απειλεί από το εσωτερικό με κατάρρευση το στρατιωτικοκεντρικό καθεστώς Αλ Σίσι.Η Άγκυρα μπορεί να προκαλέσει μέσω Ισλαμισμού εσωτερικό χάος στην χώρα του Νείλου.
*Αν η κυβέρνηση της Τρίπολης καταφέρει και προσελκύσει με το μέρος της τις νότιες φυλές των Τούμπου και Τουαρέγκ, τότε η αραιοκατοικημένη FESSAN θα είναι απόλυτα αρνητική απέναντι στον Χάφταρ και η Τουρκία μέσω νότιας Λιβύης θα ενισχύσει την επιρροή της στην υποσαχάριο Αφρική..Δεν ήταν τυχαία η πρόσφατη επίσκεψη του Τούρκου υπουργού εξωτερικών Τσαβούσογλου στη Νιαμέι του Νίγηρα και τα όσα συζήτησε με τους ηγέτες της φτωχής Γαλλόφωνης Αφρικανικής χώρας.(οικονομικά-στρατιωτικά)
*Η Αίγυπτος ήταν πάντα διστακτική για επεμβάσεις στο εξωτερικό. Ακόμα και το 2015 που το ISIS ήταν πολύ ισχυρό στην Μπρέγκα της Λιβύης και στα σύνορα με την Αίγυπτο, η τελευταία δεν ενεπλάκη σε χερσαίες επιχειρήσεις και απλά εκ του ασφαλούς προέβη σε περιορισμένες αεροπορικές προσβολές. Το Καίρο έχει περιορισμένη επιρροή στην ανατολική Λιβύη.Στις 13 Ιουλίου ο Χάφταρ από το Τομπρούκ ζήτησε να επέμβει η Αίγυπτος ,αν ο στρατός της GNA προχωρήσει σε ανακατάληψη της Σύρτης.Το ίδιο ζήτησε και το Κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, αλλά αυτό δεν εκλαμβάνεται σοβαρά από τους Δυτικούς γιατί από τα 200μέλη του ,μόνο 42 διαμένουν στην Βεγγάζη, ενώ στις εκλογές του 2014 ψήφισε μόνο το 19% του Λιβυκού λαού. Επιπλέον κανένας δεν είναι βέβαιος για το ποια ακριβώς θα είναι η θέση των ανατολικών φυλών.
*Για το Κάιρο η Σύρτη είναι πολύ μακριά ,σχεδόν 1000 και πλέον χιλιόμετρα,και δεν διαθέτει εκτεταμένες δυνάμεις και τρόπους υποστήριξης μιας τέτοιας αποστολής. Δεν πρόκειται να γίνει χρήση συμβατικών στρατών, αφου όποιος αναπτύξει μεγάλες δυνάμεις κινδυνεύει με καταστροφή.Και βάσει όλων των εκτιμήσεων δεν πρόκειται σε χερσαία βάση να συγκρουστούν οι στρατοί της Τουρκίας και της Αίγυπτου, ενώ κανένας δεν μπορεί εκ των υστέρων να προδικάσει την στάση πολλών φυλών της Κυρηναικής.
* Η Άγκυρα και η Τρίπολη επιδιώκουν να αποσυρθεί ο Χαφτάρ από την Σύρτη και να ανοίξει πολιτικός διάλογος για το μέλλον της χώρας..Στην αεροπορική βάση της Αλ Τζούφρα η παρουσία του Χάφταρ είναι πολύ περιορισμένη,ενώ πιο δυναμικό παρόν δίνουν εκεί οι Ρώσοι μισθοφόροι..Υπάρχουν κάποιες προτάσεις για μιας μορφής αποστρατιωτικοποίησης της περιοχής της Σύρτης ,και να ενεργοποιηθεί ο πετρελαικός μηχανισμός και η πώληση πετρελαίου στις ξένες αγορές.. Αν ο Χάφταρ αποσυρθεί από την Σύρτη τότε υπάρχουν υπολογίσιμες ελπίδες για κάποιους συμβιβασμούς
*Η Τουρκία προσπαθεί να “μετριάσει”την στάση της GNA να ανακαταλάβει όλη τη Λιβύη ,κάτι που είναι ανέφικτο.Μετριοπαθείς Τούρκοι αναλυτές και στρατιωτικοί υποστηρίζουν ότι “η Τρίπολη μετά την ανακατάληψη της Σύρτης θα πρέπει να επιδιώξει εδαφικές και άλλες ρυθμίσεις στην κεντρική Λιβύη και κυρίως στα μείζονα πετρελαικά ζητήματα.’
*Η Τουρκία παρακολουθεί τον διεθνή περίγυρο,ο οποίος στο δυτικό στρατόπεδο με εξαίρεση την Γαλλία διάκειται θετικά απέναντι στην Τρίπολη και θεωρεί τον Χάφταρ ως πραξικοπηματία (Γερμανία-Ολλανδία-Ιταλία-Ισπανία-Σκανδιναβικές χώρες-Ρουμανία-Πολωνία-Καναδάς-Αυστραλία -ΗΠΑ κα). Η Τουρκία -και μέσω ΝΑΤΟ- έχει αξιολογήσει τις Αιγυπτιακές δυνάμεις ,που τις εκλαμβάνει ως αδύναμες, μη-δοκιμασμένες ικανοποιητικά , ενώ το Κάιρο δεν έχει μέχρι σήμερα δείξει θετικά αποτελέσματα σε πολέμους χαμηλής έντασης(low intensity warfare)., ενώ έχει πολλές αποτυχίες στην χερσόνησο του Σινά από σκληροπυρηνικές Ισλαμικές ομάδες..
*H Αίγυπτος έχει τραυματικές εμπειρίες από την εμπλοκή της με χιλιάδες στρατό στην Υεμένη επί Νάσερ στην δεκαετία του 60,(το δικό της Βιετνάμ) και γενικώς ακόμα και σε διεθνείς ασκήσεις δεν εμφανίζεται συχνά. συμμετοχική (εξαιρώ την Ελλάδα στις ασκήσεις “Μέδουσα”). Ακόμα και στην ετήσια διεθνή άσκηση BRIGHT STAR που διεξάγεται στο εδαφός της έχει”χτυπητά κενά”.
*Απέναντι στην συμμαχία των Τούρκων με τη GNA η Αίγυπτος και τα ΗΑΕ μπορούν να πιέσουν μόνο αεροπορικά.Οι πόλεμοι στη έρημο απαιτούν εγγύς αεροπορική υποστήριξη και είναι μεγάλος γρίφος το πως θα καλυφθούν τέτοια “κενά”. Η αεροπορική επιδρομή της Αιγύπτου-HAE που έγινε τα χαράματα της 5ης Ιουλίου στην αεροπορική βάση της Αλ Ουατίγια , στην δυτική Λιβύη αποτελεί το πρελούδιο για αναζήτηση αεροπορικής κυριαρχίας.Στις αεροπορικές αποστολές θα κριθούν πολλά
*Στις αεροπορικές επιχειρήσεις στον κόλπο της Σύρτης η Τουρκία έχει ενισχύσει πολύ την αεράμυνα της Τρίπολης και της Μισράτα, ενώ έχει εξασφαλίσει πρόσβαση στο αεροδρόμιο της Βαλέτα στην Μάλτα (δηλαδή στην πρώην Βρετανική αεροπορική βάση Λούκας/όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο υπογράφων.Η Τουρκία λογικά θα επιδιώξει να διατηρήσει υπό έλεγχο τον αεροναυτικό διάδρομο από τα παράλια της μέχρι τις ακτές της Λιβύης(2300χλμ). Εκεί θα κοιτάξουν να την πλήξουν η Αύγυπτος και τα ΗΑΕ. Όμως ήδη η Τουρκία έχει μεταφέρει αριθμό αεροσκαφών της σε δύο κράτη της περιοχής, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του υπογράφοντα,που προέρχονται από πηγές σε ένα από αυτά.Παράλληλα για τα αεροσκάφη της έχει εξασφαλίσει πρόσβαση σε αεροδρόμια της Ιταλίας, Ισπανίας και Αλβανίας.(δεν είναι τυχαίες όλες οι πρόσφατες επισκέψεις πολιτικών των τριών κρατών στηνΆγκυρα)
*Τα ΗΑΕ διαθέτουν περίπου 160 αεροσκάφη F-16E και F-16F block 60 καθώς και Γαλλικά MIRAGE .Ορισμένα από αυτά ήδη σταθμεύουν στην Αιγυπτιακή (δυτικά)βάση Σίντι Μπαρανί καθώς και στην βάση Αλ Χαντίμ στην ανατολική Λιβύη.εκεί παράλληλα σταθμεύουν ελαφρά αεροσκάφη AT-802. και Κινεζικά DRONES WING LOONG..Τα αεροσκάφη που είναι στην βάση Αλ Χαντίμ προσφέρουν κάποια πλεονεκτήματα στα ΗΑΕ για επιχειρήσεις σε βάθος.
* Η Τουρκία εκτιμά ότι “το Κάιρο μπλοφάρει στην Λιβύη’, ενώ δεν μπόρεσε να ελέγξει παρά τα πρωτοφανή κατασταλτικά μέτρα την COVID-19.. Η Άγκυρα γνωρίζει ότι η τυχόν επέμβαση της Αιγύπτου στην Λιβύη δεν είναι θετικά αποδεκτή από τη Τυνησία,την Αλγερία και το Μαρόκο.. Οι Αμερικανοί με διαφόρους τρόπους μέσω της Διοίκησης AFRICOM στην Στουτγκάρδη ενισχύουν τους Τούρκους σε πληροφορίες κα.Οι Αμερικανοί με τις δυνατότητες που έχουν ,μπορούν να “μπλοκάρουν’ τον Σίσι, ειδικά αν έρθει ο Μπάιντεν στην προεδρία που δεν συμπαθεί τον Αιγύπτιο στρατηγό, και η σχέση τους στο μέλλον θα είναι προβληματική…
*Αν η Αίγυπτος αποτύχει στα σχέδιά της το καθεστώς Αλ Σίσι τελειώνει.Επίσης ο στρατός τηςΑιγύπτου δεν επιθυμεί στρατιωτικές εμπλοκές , ενώ στην ανατολική Λιβύη υπάρχουν φυλές που δεν συμπαθούν τον Χαφταρ, άρα μπορεί να ενεργήσουν αποσταθεροποιητικά στην μεθοριακή ζώνη με ενέργεεις σαμπτάζ κα.
*Προφανώς από ένα πόλεμο στην Λιβύη ,τα προβλήματα θα είναι τεράστια. Η Λιβύη λόγω πετρελαίου είναι σχετικά πλούσια χώρα, κάτι που δεν συμβαίνει με την Αίγυπτο,που θα χρειαστεί νέα και κολοσσιαία οικονομική βοήθεια από τα ΗΑΕ και τηνΣαουδική Αραβία.
*Το ΝΑΤΟ στο βάθος του επιθυμεί επικράτηση της Τρίπολης γιατί το βασικό μέλημα του είναι η μη-μόνιμη επανεμφάνιση της Ρωσίας στην Μεσόγειο, κάτι που το αποδεικνύει και η Διοίκηση Αφρικής που έχει αναπτύξει ειδικές μονάδες σε Νίγηρα και Τυνησία (αναφορές του επικεφαλής του κλάδου επιχειρήσεων ταξιάρχου Μπράντον Γκέρινγκ).
*Άλλη μία χώρα που εχθρεύεται την Αίγυπτο είναι το Ιράν που ενεργεί σε ορισμένα μέτωπα από κοινού με την Τουρκία,με ότι αυτό συνεπάγεται..Άγκυρα και Τεχεράνη σκοπεύουν να αποκτήσουν προσβάσεις σε πολύτιμους λίθους, σπάνια ορυκτά ,και ουράνιο,και ως εκ τούτου συνεργάζονται σε κάποιες περιοχές της Αφρικής.Και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει “διακλαδώσεις” προς την υποσαχάριο Αφρική……
*Η Ισραηλινή Μοσάντ προσπάθησε το 2017 και το 2019 να εκπαιδεύσει τον στρατό του Χάφταρ.Αλλά παρατήρησε ότι οι Σουδανοί και οι από το Τσαντ μισθοφόροι που τους πληρώνουν τα ΗΑΕ δεν έχουν μεγάλες δυνατότητες στα πεδία μάχης
Η κατάσταση λοιπόν είναι ομιχλώδης, συγκεχυμένη και αρκετά δύσκολη..Εδώ θα επικαλεστώ ένα Γερμανό στρατηγό του Β Παγκοσμίου πολέμου ,και ο οποίος ήταν διοικητής της 21ης τεθωρακισμένης μεραρχίας του Ρόμμελ για κάποιο διάστημα.(συνελήφθη σε κάποια φάση αργότερα από τους Νεοζηλανδούς δυτικά του Τοπρούκ) Πρόκειται για τον Γιόχαν φον Ράβινσταιν που είχε πει ότι “η δυτική έρημος μπορεί να είναι ο παράδεισος για την τακτική και στο να μην προκαλείς απώλειες, σε αμάχους αλλά είναι η κόλαση για τις μεταφορές και γενικότερα για την διοικητική μέριμνα”
