Θολό τοπίο στα Ελληνοτουρκικά παρά την αποκλιμάκωση στο ΝΑ Αιγαίο. Γρίφος η στάση του ξένου παράγοντα

Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος

Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής

Παρά την στρατιωτική αποκλιμάκωση σε τακτικό επίπεδο  στην ευρύτερη περιοχή του ΝΑ  Αιγαίου/σύμπλεγμα Μεγίστης-Καστελλόριζου και από τις δύο πλευρές, δεν υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα για το που βαίνουν οι διμερείς σχέσεις Αθήνας-Άγκυρας,αφού σε διπλωματικό επίπεδο έχουμε εκατέρωθεν δηλώσεις περί επαφών (μέσα στον Αύγουστο),αλλά την ίδια χρονική στιγμή ,έχουμε εμπρηστικές δηλώσεις από τον ίδιο τον Ερντογάν τον αντιπρόεδρο Φουατ Οκτάι (για αποστρατιωτικοποίηση νήσων, για το Τουρκό-Λιβυκό μνημόνιο θαλσσσίων ζωνών  για μουφτήδες στην Θράκη , ως και για προκλητικές παρεμβάσεις σεανατολικομεσογειακά ενεργειακά ζητήματα). Την ίδια επίσης στιγμή κινούμενος μεταξύ Άγκυρας-κατεχομένων της Κύπρου και Αδριανούπολης ο υπουργός άμυνας Χουλουσί Ακάρ σταθερά εμμένοντας  στην γραμμή “ζεστό-κρύο” ,λέγοντας στην  μεν κατεχόμενη Κύπρο ναι “μην τολμήσουν να περιθωριοποιήσουν την Τουρκία από τις ενεργεικές εξελίξεις στην ανατολική Μεσόγειο γιατί θα λάβουν το μάθημά τους “,ενώ από την Αδριανούπολη προανήγγειλε την επιστροφή των δύο κρατών  (στρατιωτικές αντιπροσωπείες) για τον 4ο γύρο των συνομιλών περί Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) στην Άγκυρα μέσα στον Αύγουστο.

Και ενώ τα τερτίπια από Τουρκικής ηγεσίας συνεχίζονται με αμείωτη ένταση  , στην ανατολική Μεσόγειο, η Κύπρος βρίσκεται μέσα σε κλοιό παράνομων NAVTEX που εκδίδει ο υδρογραφικός σταθμός της Αττάλειας για γεωτρήσεις στο οικόπεδο 6 από το πλωτό γεωτρύπανο “Γιαβούζ”  ως και  σχετικά με ερευνητικό-σεισμογραφικές εργασίες του σκάφους “Μπαρμπαρός Χαιρεντίν Πασά” ανοικτά του κόλπου της Αμμοχώστου , και προφανώς μέσα στα θαλασσοτεμάχια 2 και 3 της Κυπριακής ΑΟΖ.Παρά τις πομπώδεις  και ως επί το πλείστο επιδερμικές λεκτικές επικρίσεις των ΗΠΑ-ΕΕ  και Ρωσίας για την πειρατική και ετσιθελική συμπεριφορά της Άγκυρας, η τελευταία δεν επηρεάζεται καθόλου, ενώ παράλληλα (όπως και η Ρωσία) ενισχύει την στρατιωτική παρουσία της στην Τριπολιτάνα.(αφού τομέτωπο της Σύρτης διατηρείται σε πολύ έντονη φάση)

Πρώτο.Η Γερμανική προεδρία της ΕΕ  και το Βερολίνο έχουν προχωρήσει σε σειρά διερευνητικών επαφών με Αθήνα και Άγκυρα, για να αποφευχθεί τυχόν θερμή εμπλοκή που ανά πάσα στιγμή μπορεί να υπάρξει ειδικά στο θαλάσσιο χώρο ανατολικής Κρήτης-Καστελλόριζου-δυτικής Κύπρου(επαρχία Πάφου).Αν και λεπτομέρειες της “αόρατης” πρωτοβουλίας των  αρμοδίων διευθύνσεων πολιτικών υποθέσεων της Καγκελαρίας ως και των μονίμων αντιπροσωπείων της χώρας σε ΕΕ  και ΝΑΤΟ(ο υπογράφων έχει τα σχετικά εμπλεκόμενα ονόματα)   διαφαίνεται ότι το Βερολίνο επισπεύδει τις όποιες επαφές ανησυχώντας πολύ για ενδεχόμενες “παρενέργειες’ προς τα τέλη Αυγούστου των αδειών που θα λάβει η κρατική εταιρεία TRAO από το υπουργείο ενέργειας   για κινήσεις ερευνητικές μέσα στον χώρο του Τουρκο-Λιβυκού μνημονίου. Την ίδια στιγμή το Βερολίνο ανησυχεί για μια εκ νέου στρατιωτική αντιπαράθεση στην κεντρική Λιβύη , ενώ δοκιμάζονται οι σχέσεις με τις ΗΠΑ  λόγω της προβληματικής , αποσταθεροποιητικής ως και απαράδεκτης απόφασης του Τραμπ,να αποσύρει  μονομερώς 10.900 Αμερικανούς στρατιωτικούς από Ραμστάιν, Στουτγκάρδη-Γκάρμις-Χαιδελβέργη  και Βισμπάντεν. Η Γερμανία αναμένεται να ενισχύσει-μέσω των πολυεθνικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ περαιτέρω την παρουσία της στην Πολωνία και στις Βαλτικές δημοκρατίες ενώ στην Μεσόγειο-λόγω προδρίας της ΕΕ-θα δείχνει υπολογίσιμο ενδιαφέρον
Δεύτερο Στην περίπτωση της ανατολικής Μεσογείου  οι ΗΠΑ  με εξαίρεση την σχετική εμπλοκή της Δοίκηαης Αφρικής(AFRICOM)   ειδικά στην Λιβύη από το στρατηγείο της Στουργκάρδης -και εξαιρώντας τον δραστήριο πρέσβη των ΗΠΑ  στην χώρα μας-δεν επιδεικνύουν το απαραίτητο ενδιαφέρον  για τα Ελληνο-Τουρκικά ,αλλά και τα ενδο-Βαλκανικά (εξαιρείται ο κυοφορούμενος νέος γύρος επαφών για το Κόσοβο).Βασικά το στρατιωτικό-διπλωματικό κατεστημένο στις ΗΠΑ προσπαθεί να ενισχύσει την παρουσία του σε Ειρηνικό-Ινδικό ωκεανό, και ανησυχεί πολύ για την Ρωσική και Κινεζική διείσδυση στην Ευρώπη (μέσω ασύμμετρων-υβριδικών-παραπληροφορικών  και μη-γραμμικών απειλών), αλλά και σε διακεκαυμένες περιοχές, όπως είναι η Μεσοποταμία, η βορειοαφρικανική ακτή και το Κέρας της Αφρικής.Αμερικανοί παράγοντες μου έλεγαν ότι “αναμένουν τις εκλογές, μήπως η επικράτηση του Τζο Μπάιντεν και της ομάδας του επαναφέρει την Αμερικανική θέση  διεθνιστικά σε ορισμένες γωνιές ενός πολύ ανήσυχου πλανήτη, αποτρέποντας Ρωσικές κινήσεις “.Το ΝΑΤΟ  προς το παρόν ασχολείται με άλλα ζητήματα (Ρωσική-Κινεζική παραπληροφόρηση, ασφάλεια σε Αρκτική-Βαλτική, προώθηση επαφών και κοινών δράσεων σε άλλες ηπείρους, εκπαίδευση Ιρακινού στρατού στην Αλ Ρουσταμίγια, την τρέχουσα κατάσταση στο Αφγανιστάν καθώς και αντιμετώπιση της COVID-19.(για την οπόια ήδη έχουν εκδοθεί 7 πολυσέλιδες μελέτες) . Η παρουσία του πυρηνοκίνητου αεροπλανοφόρου “Αιζενχάουερ”(κλάσης Νίμιτς) στην Μεσόγειο δεν είχε να κάνει με τις εξελίξεις στην περιοχή ενώ δεν φάνηκε καθόλου τους τελευταίους δύο σχεδόν μήνες να παρεμβαίνει-έστω λεκτικά -οΓΓ/ΝΑΤΟ.

Τρίτο Η Γαλλία έχει χάσει την επιρροή της σε πολλά γεωπολιτικά σημεία του πλανήτη. Αν και διατηρεί στρατιωτική βάση στο Άμπου Ντάμπι ,η παρουσία της στον Κόλπο των πετρελαίων ,στην περιοχή της θάλασσας του Άντεν, καθώς και στους κόλπους της Ατλαντικής Συμμαχίας είναι πολύ περιορισμένη.Δεν έχει επιρροή σε διεθνείς αποστολές όπου κυριαρχούν οι Αμερικανοί (ειδικά σε Αφγανιστάν-Ιράκ),οι Ιταλοί και Γερμανοί (σε Κόσοβο-Βοσνία), ενώ στην Λιβύη αν και ήταν η χώρα που άρχισε το 2011 τους βομβαρδισμούς της Βεγγάζης και του Τομπρούκ κατά του Κανταφικού καθεστώτος ,οι πρόεδροι Σαρκοζί, Ολάντ και Μακρόν έχουν αποτύχει στην προώθηση των Γαλλικών συμφερόντων και στερούνται οράματος .Στο Λιβυκό μωσαικό δεν έχουν ξεκάθαρη θέση, έχουν κατά καίρους ενισχύσει τον πολέμαρχο Χάφταρ, ενώ δεν έχουν εκείνες τις “σφιχτές ” σχέσεις που είχαν κάποτε με τη Τυνησία το Μαρόκο και την Αλγερία(οι Αμερικανοί μέσω AFRICOM έχουν μεγαλύτερη επιρροή και παρουσία σε βάσεις-ασκήσεις κλπ).

Το Παρίσι και η αδύναμη προεδρία Μακρόν αναζητεί κάποιες επιλογές και επί του παρόντος προσπαθεί να μειώσει την επιρροή των Ιταλών και των Τούρκων στη Μεσόγειο.Σε αυτή την κατευθυνση επιδιώκει να εμφανιστεί ως υποστηρίζοντας έντιονα τις θέσεις των Αθηνών και της Λευκωσίας.Οι διάφορες κατά καιρούς “ιδέες” που πλασάρονται για “συμμαχία με Ελλάδα-Κύπρο-Αίγυπτο και ΗΑΕ” είναι ανούσιες, αποσπασματικές  και εκ του πονηρού. Πρόκειται όπως τονίζουν Νατοικοί παράγοντες για “προσπάθειες υποκατάστασης του ΝΑΤΟ  στην Μεσόγειο και στερούνται ουσίας και σοβαρότητας”. Οι Γάλλοι προσπαθούν να διατηρήσουν “ανοικτούς διαύλους” μέσω κεντρικής Λιβύης για την παράνομη μεταφορά πολυτίμων λίθων και ουρανίου από το Αούζου του Τσαντ και το Μάλι,ενώ στο τελευταίο οι διάφορες διαχρονικές  επιχειρήσεις SERVAL  και ευρύτερα η  BARHANE  δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα  για την Γαλλία στο Σαχέλ.(ούτε και η πενταμερής με Τσαντ-Νίγηρα-Μάλι-Μαυριτανία και Μπούρκινα Φάσο)
Τέταρτο Η Τουρκία είναι στην τελική φάση  ενεργειών αναθεώρησης ή επικαιροποίησης της  Συνθήκης της Λωζάνης, ενώ παρουσιάζεται με στρατιωτικές δυνάμεις σε 13 χώρες τηςΜέσης Ανατολής,της Βόρειας Αφρικής, καθώς και σε Σομαλία-Αζερμπαιτζάν(σε εξέλιξη στρατιωτικές ασκήσεις), στο Κόσοβο,στην Βοσνία και στην Αλβανία. Ο Ερντογάν με επιθετικά βήματα ουσιαστικοποιεί  τις θέσεις της Μουσουλμανικής Αδελφότητας , ενώ στη Λιβύη η παρουσία των Τούρκων μονιμοποιείται με ανοίγματα σε υποσαχάριο Αφρική.Επικαλείται  περίτεχνα τον Ρωσικό κίνδυνο και έχει καταφέρει-πλην Γαλλίας και Ελλάδος- το ΝΑΤΟ με τον ένα ή αλλο τρόπο να υποστηρίζει τις θέσεις του στο Λιβυκό

Η στάση της Άγκυρας ίναι ριψοκίνδυνη και λόγω των  ειδικών σχέσεων με την Μόσχα στην Συρία (ανατλικά και δυτικά του Ευφράτη  καθώς και στην Αρμενικο-Αζερική διένεξη στο βόρειο Καύκασο .Εφαρμόζει το διπλό δόγμα της “προωθημένης παρουσίας” και της “Γαλάζιας Πατρίδας”.Συνεχίζοντας πάνω σε αυτά προσπαθεί να περιορίσει την Ελλάδα, να συνδιαχειριστεί ζητήματα με την Ιταλία και την Ισπανία στην Μεσόγειο, ως και να συνδράμει στην ανατροπή του καθεστώτος Αλ Σίσι στην Αίγυπτο μέσω ενίσχυσης ριζοσπαστικών στοιχείων που υπάρχουν στην κοινωνία της Αίγυπτου και στις ένοπλες δυνάμεις.Συνεπώς απέναντί μας ή θα προσπαθήσει να μας “αποκοιμήσει” με διάφορες επιλογές πχ χαλάρωσης της έντασης  ή θα μας αιφνιδιάσει σε κάποια περιοχή με ενέργεια που δεν θα είναι συμβατικού επιπέδου, αλλά  ενισχυμένης υβριδικής υφής που θα όμως έχει  κάθετες και οριζόντιες επιπτώσεις στην ασφάλεια μας.
Πέμπτο Μέσα σε όλα τα ανωτέρω η Ελλάδα βρίσκεται σε συμπληγάδες ατάκτων,σπασμωδικών  και συνδυασμένων συμφερόντων πολλών κρατών αλλά και διεθνών οργανισμών.Η χώρα μας δεν έχει επί χρόνια στρατηγικό οραματισμό και διευρυμένο φάσμα εξωτερικής πολιτικής καθώς και οικονομική, στρατιωτική και διαμεσογειακή διπλωματία.Δεν έχει καταλάβει από την ένταξη της το 1952  στο ΝΑΤΟ , αλλά πιο πολύ μετά την επιστροφή μας στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ (συμφωνίες Ντάβου-Χέιγκ και  Γκράτσιου-Ρότζερς) τον πραγματικό ρόλο μας  διαχρονικά στους κόλπους της Συμμαχίας.Δεν είχε ποτέ πολιτική ενισχυμένων σχέσεων με τα κράτη της Βόρειας Αφρικής. Η χώρα μας πλέον δεν αντιμετωπίζει την εξ ανατολών απειλή (όπως την είχαμε γνωρίσει), αλλά βρίσκεται μπροστά σε μία μείξη απειλών και κινήσεων της Άγκυρας που ειναι συμβατικές, πολλαπλά ασύμμετρες, με χρήση υβριδικών μεθόδων και ειδικών “υλικών” , ενώ οπλοποιεί τα Μέσα  Κοινωνικής Δικτύωσης σε βάρος μας,έχοντας πάρει διδάγματα από την Μόσχα και το Πεκίνο. Η Τουρκία με υποχθόνιους τρόπους αλλάζει” την στάση της , χρησιμοποιώντας και ενεργοποιώντας την γραμμή “εμμένουμε στον αντικειμενικό σκοπό αλλά κάνουμε απαραίτητες επιλογές με  καλοστημένους ελιγμούς”.Για αυτό και απαιτείται  από την πλευρά μας τεράστια προσοχή , συνεχή ετοιμότητα και καλά δίκτυα πληροφοριών (που δυστχώς επί δεκατίες  υστερούμε)

Leave a Reply

  • (not be published)