Κινούμενη άμμος οι διεθνείς σχέσεις στην Μεσόγειο.Διαρκής η προκλητικότητα της Άγκυρας ,Και αβεβαιότητα για φίλους, γείτονες και διεθνείς οργανισμούς
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος. Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Σε πάρα πολύ κρίσιμο δίμηνο έχουν εισέλθει οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις με όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά, ενώ η Τουρκική προκλητικότητα σε Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο έχει αγγίξει πρωτοφανείς και ανεξέλεκτες διαστάσεις. Πέραν του συστηματικού και στοχευμένου ψυχολογικού πολέμου που διεξάγει η Άγκυρα σε βάρος της χώρας μας, από πλευράς της διεθνούς κοινότητας-μέχρι σήμερα-δεν έχουμε γίνει μάρτυρες κάποιων υπολογίσιμων και σοβαρών παρεμβάσεων ,που θα μπορούσαν έστω μερικώς να αποκλιμακώσουν την πολυδιάστατη και πολυμετωπική ένταση.Όλοι οι διεθνείς παράγοντες συστήνουν αυτοσυγκράτηση διασυμμαχική αλληλεγγύη αποφυγή ακραίων ενεργειών , σεβασμό στο διεθνές δίκαιο ως και διάλογο και διαπραγμάτευση. Μόνο που και αυτές οι συστάσεις είναι πολλές φορές χλιαρές, χλωμές ή δεν έχουν αποτελέσματα στο να αποτρέψουν ή οριακά μετριάσουν την απύθμενη θρασύτηυητα των ανατολικών μας γειτόνων. Για να δούμε πως έχουν κινηθεί μέχρι σήμερα τα διάφορα κράτη καθώς και οι υπερεθνικοί οργανισμοί.
Πρώτο. Τα Ηνωμένα Έθνη δεν έχουν προβεί σε καμία σύσταση προς την Άγκυρα , η οποία από την ανατολική Κρήτη και τα Δωδεκάνησα μέχρι τον κόλπο της Αμμοχώστου , προκαλεί με παράνομες ενέργειες μέσα σε θαλάσσιες ζώνες άλλων κρατών , χρησιμοποιώντας πλώτα γεωτρύπανα καθώς ερευνητικά-σεισμογραφικά σκάφη συνοδευόμενα από πολεμικά πλοία.Ενώ σε πολλά άλλα “καυτά” σημεία του πλανήτη η ευαισθησία του ΟΗΕ είναι πασιφανής(και καλώς είναι) στα Ελληνοτουρκικά δεν έχει αναληφθεί ούτε μία πρωτοβουλία να χαμηλώσει τους τόνους η Άγκυρα.(εξαιρώ το Κυπριακό που και αυτό μετά το Κραν Μοντανά το 2017 λιμνάζει). Και θα έπρεπε να προχωρήσει ο ΟΗΕ σε κάποιες συστάσεις με σβαρότητα γιατί τα πλείστα ζητήματα σχετίζονται με το δίκαιο της Θάλασσας , για την συνθήκη μάλιστα του 1982 στην Τζαμάικα ο διεθνής οργανισμός πρωταγωνίστησε. Μήπως η Αθήνα θα έπρεπε επικαλούμενη άρθρα του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ να προσφύγει κατά της Άγκυρας στο ΣΑ/ΟΗΕ ; Αν και δεν θα δικαιωθούμε τουλάχιστον θα διεθνοποίησουμε τις συνεχείς παραβιάσεις των Τούρκων.
Δεύτερο . Η Βορειοατλαντική Συμμαχία /ΝΑΤΟ παρά την εμπλοκή της σε πάρα πολλά διεθνή ζητήματα ,διατηρεί πάντοτε ποντιοπιλατική θέση όταν υπάρχει ενδοσυμμαχική κρίση .Από την μια πλευρά είναι κατανοητό,αλλά από την άλλη αν τα δύο κράτη περάσουν σε ενεργά μέτρα, τότε κινδυνεύει η συνοχή και η σταθερότητα της Συμμαχίας σε μία χρονική στιγμή που ο πλανήτης είναι σε φάση πολυποίκιλης ρευστότητας.Ιστορικά σε ενδοσυμμαχικές κρίσεις όπως μεταξύ Ισλανδίας -Μ. Βρετανίας(πόλεμος του βακαλάου στις βόρειες θάλασσες το 1973 ), Ισπανίας-Μ. Βρετανίας(για τον βράχο του Γιβραλτάρ), καθώς και για τις Τουρκικές προκλήσεις απέναντί μας με οποιονδήποτε ΓΓ το ΝΑΤΟ συστηματικά αποφεύγει να τοποθετηθεί.Από τον Λουνς στον Λόρδο Κάρινγκτον στον Σολάνα, στον Λόρδο Ρόμπερτσον στον Ολλανδό Σέφερ, στον Δανό Ράσμουσεν και τώρα στο Νορβηγό Στόλντεμπεργκη η Συμμαχία παραπέμπει στην Ατλαντική αλληλεγγύη την οποία δεν σέβεται καθόλου η Άγκυρα με τις απαράδεκτες ενέργειες της. Και υπάρχει ήδη σε διαφόρους κύκλους το ερώτημα αν η Τουρκία επιθυμεί, ή όχι ή αν πρέπει να παραμείνει στος κόλπους του ΝΑΤΟ.Γιατί δεν ενεργεί έστω ημι-συμμαχικά αλλά κινείται εμφανέστατα αντισυμμαχικά.Σε μία στιγμή μάλιστα που ο Τραμπ με την αλλοπρόσαλη συμπεριφορά του έχει “τραυματίσει ” το ΝΑΤΟ, , η Γαλλία παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες , η Γερμανία προσπαθεί να παραμείνει επικυρίαρχος της Ευρώπης και η Ρωσία με ασύμμετρους, μη-γραμμικούς και υβριδικούς τρόπους απειλεί με παραπληροφόρηση , προπαγάνδα και διαιρετικές κινήσεις την Ευρωατλαντική συνοχή.Η Τουρκία δυναμιτίζει την Διατλαντική αλληλεγγύη και ενεργεί σε βάρος κρίσιμων συμμαχικών συμφερόντων.
Τρίτο Η ΕΕ αντιμετωπίζει υπαρξιακά προβλήματα.Έχει μεταπέσει η γραφειοκρατία της σε μία ένωση ισχυρών κρατών και βολεμένων “προσωπικοτήτων” που κατά βάση ασχολούνται με οικονομικό-νομισματικά θέματα και αδιαφορούν για την πολιτική διάσταση τηςυρώπης.Από ομιχλώδης μέχρι χλωμή ή και ανύπαρκτη η παρουσία της στα μείζονα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, ασφάλειας και άμυνας. Εδώ και εβδομάδες η Ελλάδα που είναι μέλος της ΕΕ δέχεται προκλήσεις από τον σουλτάνο της Άγκυρας ,και η ΕΕ αδυνατεί να ανταπεξέλθει ,αποδεικνύοντας στην πράξη ,πόσο ελάχιστη είναι σε αυτά τα θέματα η ύπαρξή της.Επιπλέον αντί να λαμβάνουν χώρα συγκλισιακές τάσεις δυστυχώς οι διάφοροι Ευρωπαίοι (παράγοντες) εθνικοποιούν τις Ευρωπαικές θέσεις.Αυτό είναι εμφανέστατο στην πολιτική του Βερολίνου, αλλά και του Ισπανού επιτρόπου για την εξωτερική πολιτική και άμυνα Ζοσέπ Μπορέλ που με διαφόρους τρόπους και τερτίπια ευνοούν την Άγκυρα ( αφού άλλωστε το Βερολινο και η Μαδρίτη “βλέπουν”πιο έντονα και διαχρονικά προς την αντιπέρα μεριά του Αιγαίου).Όταν είναι να επιβληθούν κυρώσεις στην Ρωσία, στην Βενεζουέλα, στην Βόρειο Κορέα, στην Κίνα, στη Μιανμάρ , στο Ιράν ή στην Λευκορωσία επιβάλλονται άμεσα και καλώς επιβάλλονται.Αν είναι όμως για την Τουρκία οι Ευρωπαίοι”ποιούν την νήσσαν”
Τέταρτο Η Ρωσία επιδιώκει για πολλούς και διαφόρους λόγους να διατηρήσει την λυκοφιλία με την Τουρκία, γιατί έχει στόχο στην Συμμαχία μέσω του αλαζόνα Ερντογάν να προκαλέσει ρήγματα Ανέχεται ή αποδέχεται υπολογίσιμη Τουρκική παρουσία σε Καύκασο, Λιβύη, Συρία , ενώ το φλερτ του Πούτιν με τον εμπρηστικό Τούρκο πρόεδρο καλά κρατεί.Η Μόσχα είτε αποφεύγει να πάρει θέση (εννοώ ισχυρή) στα θέματα της Μεσογείου ή είναι πολύ χλιαρή και ανούσια ενώ όταν την συμφέρει,όπως με τον Σίσι στην ανατολική Λιβύη εμφανίζεται λαλίστατη και πρακτικά στο πλευρό του. Την περίπτωση της Ρωσίας πρέπει να την παρακολουθούμε στενά γιατί εγκυμονεί κινδύνους που ακόμα δεν έχουμε δει και διαπιστώσει…
Πέμπτο. Το Ισραήλ αν και άργησε να τοποθετηθεί επί των θαλασσίων ζωνών της Ελλάδος με την Αίγυπτο ,τελικά εξέφρασε την υποστήριξή του προς την Αθήνα,αλλα δεν κλείνει τις “σήραγγες επικοινωνίας’ και με την Τουρκία,παρά την σφοδρή κατά καιρούς λεκτική αντιπαράθεση που φθάνει μέχρι το τέμενος του Αλ Ακτσά Το Τελ Αβίβ ασφαλώς αντιμετωπίζει πολλά εξωτερικά προβλήματα,όπως την Χεζμπολάχ στο Λίβανο, την Ιρανική διείσδυση σε Λίβανο και Συρία, καθώς και το πολύ προκλητικό Ιρανικό πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα.Αλλά και στο εσωτερικό του η προβληματική οικονομία ο υψηλός δείκτης ανεργίας και η CΟVID-19 πλήττουν πλύ άσχημα το Εβραικό κράτος. Όμως δεν έχει κλείσει τους διαδρόμους προς την Τουρκία,ενώ γνωστά μέλη της κυβέρνησης Νετανιέχου-Γκαντζ έχουν στο παρελθόν εργαστεί σκληρά για τις Τουρκο-Ισραηλινές σχέσεις Πάντως όσο είναι οι Ερντογάν και Νετανιέχου στο προσκήνιο δύσκολα γεφυρώνονται οι διαφορές,αλλά όταν αυτοί οι δύο περιθωριοποιηθούν τότε ολα είναι ανοικτά….Προς το παρόν το Τελ Αβίβ βλέπει ως “πνεύμονες” πολιτικο-στρατιωτικού οξυγόνου την Ελλαδα και την Κύπρο.
Έκτο Η περίπτωση της Αιγύπτου απαιτεί μεγάλη προσοχή .Το καθεστώς Αλ Σίσι είναι δικτατορικό και βρίσκεται αντιμέτωπο με τα παρακλάδια του Ισλαμικού κράτους στην χερσόνησο του Σινά.Η αντιπολιτευόμενη Μουσουλμανική Αδελφότητα απειλεί την ίδια την υπόσταση του καθεστώτος,ενώ διεθνείς παράγοντες σφοδρότατα επικρίνουν τα κατασταλτικά και αντιδημοκρατικά του μέτρα.ΗΤουρκική παρουσία και διείσδυση στην Λιβύη ΄έχει ανησυχήσει πολύ το Κάιρο, αν και από τα Αιγυπτολιβυκά σύνορα μέχρι την Σύρτη η απόσταση είναι μεγάλη . Τα προβλήματα από τα νότια σύνορά του είναι πολλά λόγω των φραγμάτων GERD της Αιθιοπίας που ελέγχει τα νερά του Γαλάζιου Νείλου.Επιπρόσθετα η Αίγυπτος επιβιώνει χάρη στην τεράστια οικονομική υποστήριξη από την Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Αν σε αυτά τα δύο μοναρχικά καθεστώτα έχουμε αποσταθεροπητικές εξελίξεις και γεγονότα τότε η Αίγυπτος πολύ δύσκολα θα αντέξει.. Επίσης μια πολύ πιθανή νίκη του Δημοκρατικού δίδυμου Τζο Μπάιντεν-Καμάλα Χάρις στις προσεχείς προεδρικές εκλογές,είναι σίγουριο ότι το Κάιρο θα “περάσει στην μαύρη λίστα του Λευκού Οίκου “.
Έβδομο Αρκετές χώρες της Μεσογείου-εξαιρώντας την Γαλλία-διατηρούν προνομικές σχέσεις με την Τουρκία.Ειδικά η Αλγερία,η Ιταλία, το Μαρόκο, η Μάλτα και η Ισπανία υποστηρίζουν την κυβέρνηση Σάρατζ στην Τριπολιτάνα/Λιβύη ,ενώ υπάρχουν μυστικές συμφωνίες για αεροναυτική υποστήριξη της Τουρκίας στην περίπτωση πολεμικής εμπλοκής σε Σύρτη και αλ Τζούφρα.Όλες αυτές οι χώρες στα θέματα της δικαιοδοσίας περί θαλασσίων ζωνών δεν έχουν εκφραστεί υπέρ μας. Μην περιμένει κανένας σε μια Ελληνοτουρκική αντιπαράθεση ότι αυτές οι χώρες θα έρθουν να συνδράμουν σε εμάς.Έχουν τα δικά τους συμφέροντα στην Μεσόγειο.
Όγδοο Απέναντι σε όλα αυτά η κατάσταση είναι δυσχερής και συνεπώς Ελλάδα και Κύπρος πρέπει να έχουν συγκεντρωμένες τις εθνικές δυνάμεις τους,γιατί η Τουρκική επιθετικότητα θα ενταθεί φανερά και υβριδικά. Το βέβαιο είναι ότι έχουμε μαραθώνιο εντάσεων μπροστά μας και το ευρύτερο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό σκηνικό θυμίζει κινούμενη άμμο ενώ οι εξελίξεις μπροστά μας είναι απρόβλεπτες με την ύπαρξη ορατών και αοράτων εχθρών.
