.Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος*
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η άσκηση SEA BREEZE 2021 που είναι σε εξέλιξη στην Μαύρη Θάλασσα και στις νότιες Ουκρανικές ακτές , λίγες μόνο ημέρες μετά τη Σύνοδο Κορυφής της Ατλαντικής Συμμαχίας στις Βρυξέλλες , έχει αποκτήσει ιδιαίτερη και εκθετικά αναβαθμισμένη σημασία στον Ατλαντικό σχεδιασμό, στην υποστήριξη της Γεωργίας και ειδικά της Ουκρανίας(δύο χώρες που είναι στο στόχαστρο της επιθετικότητας της Μόσχας) , στη λεγόμενη νέα στρατηγική επιλογή των 3 Θαλασσών (Αδριατική -Βαλτική- Μαύρη Θάλασσα), αλλά και στην παγκοσμιοποιημένη πλέον διάσταση του ΝΑΤΟ που ενσαρκώνεται και από την διευρυμένη μορφή προσεχών ασκήσεων της Συμμαχίας σε διάφορες “θερμές’ ζώνες και γεωγραφικά μακριά από τον αποκλειστικά Ευρωατλαντικό Χάρτη της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού του Απριλίου του 1949.Πρώτο : Η υπολογίσιμη συμμετοχή κρατών εκτός ΝΑΤΟ στην συγκεκριμένη άσκηση ειδικά αυτή τη χρονική περίοδο αποδεικνύει στην πράξη(γιατί έπονται και άλλα προσεχώς) ότι το ΝΑΤΟ πλέον ουσιαστικοποιεί συνεργασίες,συμμαχίες και επαφές με δυνάμεις σε όλες τις ηπείρους. Το έχει επισημάνει πολλές φορές ο ΓΓ/ΝΑΤΟ Γενς Στόλντεμπεργκ ,καθώς και πολλοί ανώτατοι Αμερικανοί και Νατοϊκοί επίσημοι.Στην φετινή SEA BREEZE συμμετέχουν ναυτικές δυνάμεις από έξι ηπείρους , όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία,η Αυστραλία, η Βραζιλία,η Τυνησία, το Ισραήλ,το Μαρόκο,η Αίγυπτος,το Πακιστάν ,η Σενεγάλη,τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα η Σουηδία, η Μολδαβία , η Γεωργία και η Ουκρανία,μαζί με 19 κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Τουρκία.Είναι επίσης σημαντική και “στέλνει μήνυμα” η παρουσία των τριών μικρών δυνάμεων από τη Βαλτική (που επίσης αντιμετωπίζουν έντονη Ρωσική αεροναυτική και υβριδική πίεση “), δηλαδή της Λετονίας-Εσθονίας και Λιθουανίας καθώς και η τριπλή παρουσία του Κίεβου , της Τιφλίδας και του Κίσεναου/Μολδαβία, δηλαδή άλλων τριών κρατών που επιδιώκουν ένταξη στο ΝΑΤΟ που όμως δύσκολα υλοποιείται λόγω των αφόρητων πολιτικο-στρατιωτικών ενεργειών και πιέσεων της Ρωσίας του Πούτιν.Ενώ σε προηγούμενης μεγάλης κλίμακας διακλαδικές πολυεθνικές ασκήσεις του ΝΑΤΟ (πχ STEADFAST JAGUAR) υπήρχε μόνο παρουσία της Σουηδίας και της Φινλανδίας , στην εν εξελίξει άσκηση , η βεντάλια “άνοιξε ‘ προς κράτη-κλειδιά σε όλες τις ηπείρους του πλανήτη. Αυτές είναι μοναδικές και εντυπωσιακές εμπειρίες διαλειτουργικότητας, αναβαθμισμένων ναυτικών επαφών, εξελιγμένης ναυτικής διπλωματίας και πλέον “εξοικείωσης” πληρωμάτων στρατιωτικών συμβούλων ,μέσων ως και πολυπαραμετρικών γεωπολιτικών συγκλίσεων.Αντίστοιχες ασκήσεις γίνονται με πρωτοβουλία των Αμερικανών στον Ινδικό και Ειρηνικό,με ΄κύριες’ εκπροσώπους την άσκηση MALABAR των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας, της Ινδίας και της Αυστραλίας , με κατά καιρούς ναυτικές προσκλήσεις της Γαλλίας,της Μ. Βρετανίας και της Ολλανδίας, ενώ επικυρίαρχη άσκηση είναι η διεξαγόμενη ανά δύο χρόνια RIMPAC/RIM OF PACIFIC που λαμβάνει χώρα στον κεντρικό και νότιο Ειρηνικό, με συμμετοχή 40 και πλέον αεροναυτικών δυνάμεων από την Ευρώπη, τη νότια Αμερική,την Ασία, και την Ωκεανία. Ο κύρος γεωγραφικός τομέας των ασκήσεων είναι η πολιτεία Καλιφόρνια , και ειδικά περιοχές βάσεων Πεζοναυτών για την εκτέλεση αποβατικών/αμφίβιων ασκήσεων. Στη RIMPAC συμμετέχουν οι Αμερικανικές διοικήσεις Ινδικού-Ειρηνικού /INDOPAC(με έδρα την [πολιτεία Χαβάη) η Νότια Διοίκηση SOUTHCOM (με έδρα το Μαϊάμι), καθώς και όλοι οι στόλοι των Αμερικανών σε Ασία-Ειρηνικό(3ος και 7ος). Σε τέτοιας μορφής πολυεθνική άσκηση συμμετέχουν κράτη από τη Κολομβία, τον Παναμά το Περού και τη Χιλή , μέχρι τη Νέα Ζηλανδία,τις Φιλιππίνες, τη Μαλαισία, το Βιετνάμ, τα νησιά Φίτζι ως και τα μικρονήσια του νοτίου Ειρηνικού.Συνεπώς μέσω της τρέχουσας άσκησης SEA BREΕZE 2021 στη Μαύρη Θάλασσα η Ατλαντική Συμμαχία θα κινείται πλέον ,όπως κινούνται οι ανά τον κόσμο Στρατηγικού πλαισίου Αμερικανικές Διοικήσεις.Δηλαδή εκτεταμένες γεωγραφικά ασκήσεις ,με έντονα πολυσυμμετοχικό χρώμα και σε παγκοσμιοποιημένο ΝΑΤΟ. Παρόμοιες τέτοιες ασκήσεις θα λάβουν χώρα(όπως είμαι σε θέση να γνωρίζω) σε συνεργασία ΗΠΑ-ΝΑΤΟ μέσα στην προσεχή διετία στον Αρκτικό κύκλο, στο νότιο Ατλαντικό, στον βόρειο Ειρηνικό, στη Μεσόγειο, στην Αραβική Θάλασσα και περιμετρικά της Αφρικής . Αυτή την εξέλιξη σαν Ελλάδα θα πρέπει να την φωτίσουμε και αναλύσουμε λαμβάνοντας υπόψη και τις προσεχείς προμήθειες σκαφών του Πολεμικού μας Ναυτικού.Για να είμαστε έτοιμοι, αφού οι Τούρκοι θα ‘πλασάρουν” ειδικό πλοίο αμφιβίων αποστολών/μίνι ελικοπτεροφόρο (ANADOLU) και ασφαλώς αντιλήψεις -προεκτάσεις του δόγματος της Γαλάζιας Πατρίδας.Δεύτερο : Μπορεί χρονικά και αναπτυξιακά να φθάσαμε στο τέλος των Νατοϊκών-πολυεθνικών επιχειρήσεων/αποστολών ISAF-RESOLUTE SUPPORT του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν , αλλά οι κινήσεις του Πεκίνου και της Μόσχας απαιτούν πολλή μεγάλη προσοχή.Ο Κινεζικός στόλος έχει προσεγγίσει λιμάνια/βάσεις δυτικά της Ινδονησίας όπως στο Πακιστάν στο Μπαγκλαντές , στο νότιο Ιράν ως και στο Τζιμπουτί/πρώην Γαλλική Σομαλία στο Κέρας της Αφρικής , ενώ οι Ρώσοι παρά τα προβλήματά τους ως ένα βαθμό προσπαθούν να επιστρέψουν στη Μεσόγειο , στην Ερυθρά Θάλασσα και στον κόλπο του Άντεν. Με εξαίρεση τη ‘Μεσογειακή πλευρά της Συρίας ‘δεν έχουν επιτύχει πολλά,όμως επιδιώκουν να δώσουν εκ νέου το παρόν σε ανατολική Αφρική κλπ., ενώ χρησιμοποιούν μισθοφορικές δυνάμεις για να καλύψουν το συμβατικό έδαφος.
Κινέζοι και Ρώσοι παρατηρούν την υιοθετηθείσα από την κυβέρνηση Μπάιντεν προωθημένη στρατηγική σε Ειρηνικό και Ατλαντικό,ενώ ενισχυτικά η κυβέρνηση των ΗΠΑ πέρασε το “μήνυμα’ στο ΝΑΤΟ να προχωρήσει σε παγκόσμια βάση και ρόλους, κάτι που φαίνεται ήδη και προσεχώς θα καταστεί πιο ορατό μέσα από τις πολυεθνικές ασκήσεις της Συμμαχίας σε αεροναυτικό επίπεδο.Η κατά βάση χερσαία επιχείρηση του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν ήταν ένα πρώτο σχέδιο της επικαιροποίησης πολλών προτέρων ιδεών του ΝΑΤΟ για αναπτυξιακή πολυεθνικότητα. Ας σκεφθεί κάποιος ότι στο Αφγανιστάν μέσα στην 20ετία αναπτύχθηκαν στρατιωτικές δυνάμεις από Μαλαισία, Μογγολία,Καζακστάν , Γεωργία, Μολδαβία, Βόρεια Μακεδονία , Ιορδανία,Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κα, που προκάλεσαν το ενδιαφέρον για τις τωρινές και τις συνεργασίες που έρχονται.
Η Τουρκία περίτεχνα ‘εκμεταλλεύτηκε” την παρουσία της σε Κόσοβο-Βοσνία-Ερζεγοβίνη-Αφγανιστάν-Σομαλία και Ιράκ για να ενισχύσει τα ερείσματά της , και δεν είναι τυχαίο σήμερα που εμφανίζεται να έχει στρατιωτική παρουσία σε 13κράτη εκτός συνόρων της .Προ χρόνων δεν ενισχύσαμε την παρουσία μας στο Κόσοβο,ενώ στο Αφγανιστάν είχαμε πολύ αδύναμη παρουσία και χωρίς αύριο (παντού στέλναμε μονάδες διοικητικής μέριμνας και όχι μάχιμες) .Στο εξής οι διεθνείς σχέσις θα παίζονται με ακόμα πιο διαφορετικά μοντέλα και διπλωματικό-στρατιωτικά στοιχεία. Και δεν θα πρέπει να κινούμαστε νωχελικά και φοβικά.Ακόμα και στον Διεθνή συνασπισμό των πλέον 83 κρατών κατά του ISIS /DAESH που πρόσφατα συνεδρίασε στη Ρώμη υπό Αμερικανοϊταλικής συμπροεδρίας δεν έχουμε παρουσιάσει επί χρόνια κάποιο ουσιαστικό έργο.Μπορεί το Ισλαμικό κράτος να έχασε τα εδάφη στην Μεσοποταμία(από τη Μοσούλη μέχρι την Ράκα και την Αλ Μπάμπ δυτικά του Ευφράτη ), από τους ενεργούντες στη συμμαχική επιχείρηση INHERENT RESOLVΕ με έδρα στο Κατάρ της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ ,αλά το εξτρεμιστικό΄ μόρφωμα παραμένει ενεργό σε κρησφύγετα σε Αραβικά κράτη , στον βόρειο Καύκασο,στην ανατολική Λιβύη, στην ανατολική -υποσαχάριο Αφρική( βόρεια Μοζαμβίκη-Κένυα-Μάλι-Νίγηρας κα) στη νοτιοανατολική Ασία,αλλά και με ‘μοναχικούς λύκους “μέσα στις δυτικές μεγαλουπόλεις και προφανώς στις λεωφόρους του διαδικτύου..Συνεπώς η απειλή του Ισλαμικού εξτρεμισμού είναι πολυποίκιλη , υβριδική προπαγανδιστική και υπαρκτή.
Τρίτο : Η περίπτωση της Ουκρανίας είναι από τα πιο κρίσιμα κεφάλαια ,που θα μας απασχολήσουν ακόμα περισσότερο τα προσεχή χρόνια. Το Κίεβο πιέζει και επιδιώκει να καταστεί κράτος-μέλος του Ευρωατλαντισμού. Όμως από τα τραγικά γεγονότα της περιόδου 2014-2015 έχει χάσει εδάφη από τους Ρώσους. Η Μόσχα έχει στρατιωτικοποίησει πολύ την Κριμαία με αυξημένη παρουσία ναυτικών δυνάμεων , ανάπτυξη πολεμικών αεροσκαφών σε Συμφερούπολη, Φεοντοσίγια, Γιεβπατρίγια και Σεβαστούπολη. Έχει επίσης εγκαταστήσει -όπως και στο Καλίνιν γκραντ στη Βαλτική-πυραυλικά συστήματα “Ισκαντέρ’ , ενώ διαρκώς προκαλεί με το κλείσιμο των Στενών του Κερτς στην Αζοφική οδηγώντας τα Ουκρανικά λιμάνια του Μπερντιάνσκ και της Μαριούπολης σε ασφυξία.Οι πρόσφατες Ρωσικές ασκήσεις ZAPΑD(περιφερειακά της Ουκρανίας) απέδειξαν την περαιτέρω προωθημένη στρατιωτική αντίληψη του Ρωσικού Γενικού Επιτελείου.Είναι πολλοί οι λόγοι που υποστηρίζουν την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αλλά και πολλοί οι αποτρεπτικοί παράγοντες αφού οι κίνδυνοι είναι επίσης πολλοί , και μπορούν να προκαλέσουν μέχρι πυρηνική εμπλοκή.Η Συμμαχία επί του παρόντος θα πρέπει να συνεχίσει τα προγράμματα υποστήριξης και αναβάθμισης των Ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων που σαφέστατα σήμερα είναι σε καλύτερο επίπεδο από την περίοδο 2014-2015. Όμως η ανάκτηση των εδαφών σε Ντόνετσκ και Λουκάνσκ είναι πάρα πολύ δύσκολη και το Κίεβο δεν μπορεί να προχωρήσει απέναντι στην Ρωσική αρκούδα. Το ίδιο και στην περίπτωση της Γεωργίας με τις απολεσθείσες περιοχές της Αμπχαζίας και νότιας Οσσετίας το καλοκαίρι του 2008.
Πάντως η Μαύρη Θάλασσα είναι ενεργό μέτωπο που μας επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις και μεγαλύτερη αποσταθεροποίηση. Δεν είναι τυχαίο ,που Αμερικανοί και λοιποί δυτικοί ανέχονται τα πολλά τερτίπια της Άγκυρας,που έχει δεδομένη στρατηγική αξία και βάθος στην περιοχή.
Απέναντι σε όλα αυτά με καθαρό μυαλό και στρατηγική σκέψη η Αθήνα πρέπει να πορευτεί ευέλικτα, δυναμικά, ψύχραιμα , διασυμμαχικά και με ενίσχυση των θέσεών της μέσα στη Μαύρη Θάλασσα , ενώ παράλληλα να διατηρήσει ισχυρούς τους πολιτικό-πολιτιστικούς-ανθρώπινους δεσμούς με τις διαχρονικές Ελληνικές κοινότητες στην ευρύτερη περιοχή.Σε στρατιωτικό επίπεδο να εδραιώσει ισχυρές,πολυδύναμες διασυνδέσεις με την Γεωργία, τη Ρουμανία,τη Μολδαβία και την Ουκρανία, αν και έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος που τα τελευταία 5-7 χρόνια έχουν εκμεταλλευτεί οι Τούρκοι.
*Ο υπογράφων είναι ένας από τους τρεις συγγραφείς της διαβαθμισμένης και εκτενούς Νατοϊκής μελέτης “Συνεργασία του ΝΑΤΟ με τις στρατηγικές Αμερικανικές Διοικήσεις σε όλες τις ηπείρους”/2019.
