Είναι απίστευτο πόσο γρήγορες και εναλλασσόμενες είναι οι καταστάσεις στην παγκόσμια γεωπολιτική πραγματικότητα και το πόση ετοιμότητα και πρόβλεψη πρέπει να υπάρχει από τους κρατικούς δρώντες για την αντιμετώπιση τους. Ειδικά στην Ελλάδα που βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων είναι κάτι παραπάνω από αναγκαιότητα ο χειρισμός των θεμάτων διπλωματίας, τόσο σε πολιτικό όσο και στρατιωτικό επίπεδο, να πραγματοποιείται από κατάλληλα πρόσωπα και επιτελεία, με γνώση, ευστροφία, ρεαλισμό και προσαρμοστικότητα και μακριά από ψηφοθηρικούς λαϊκισμούς, διχαστικό λόγο και παραπλάνηση.
Όλα όσα όμως συνέβησαν στην πρόσφατη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Μαδρίτη δυστυχώς δεν μας βρίσκουν αισιόδοξους για τον βαθμό επάρκειας όσων ασχολούνται με τα κρίσιμα αυτά θέματα.
Έτσι ενώ πριν από τη σύνοδο η ελληνική κυβέρνηση και τα μέσα ενημέρωσης της καλλιεργούσαν την εικόνα μιας Τουρκίας που έχει κατακεραυνωθεί από την ελληνική διπλωματία και είναι στριμωγμένη όσο ποτέ, στην πράξη φάνηκε ακριβώς το αντίθετο.
Η τουρκική πλευρά προέβαλε ισχυρές αντιστάσεις για τη διεύρυνση της Ατλαντικής Συμμαχίας με Σουηδία και Φινλανδία, διαπραγματεύτηκε με τις ΗΠΑ στο παρασκήνιο και πήρε όσα ήθελε, ενδεχομένως και περισσότερα.
Η αποθέωση του ναυαγίου των εκτιμήσεων της ελληνικής διπλωματίας πριν από τη σύνοδο ήρθε με τη συνάντηση Μπάιντεν και Ερντογάν. Ο Αμερικανός πρόεδρος θεώρησε αναγκαίο να ευχαριστήσει τον Τούρκο ομόλογό του για την άρση του βέτο αναφορικά με την ένταξη στη Συμμαχία της Σουηδίας και της Φινλανδίας, αλλά και για το γεγονός ότι η Τουρκία αναλαμβάνει τον ρόλο του συντονιστή για την εξαγωγή των σιτηρών της Ουκρανίας προς τον υπόλοιπο κόσμο.
Για το θέμα ο καθηγητής και πρώην υπουργός εξωτερικών Γιάννης Βαληνάκης σε συνέντευξή του ανέφερε «Δεν μπορούμε ρεαλιστικά να αναμένουμε ότι ξαφνικά η Τουρκία θα παραιτηθεί των διεκδικήσεών της σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο», ενώ τονίζει, «Δεν μπορώ να φανταστώ ότι ο Ερντογάν δεν ζήτησε αντάλλαγμα για το “ήσυχο καλοκαίρι” και μάλιστα σοβαρό».
Ο κ. Βαληνάκης θεωρεί προϊόν συναλλαγής των Ηνωμένων Πολιτειών με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την άρση του τουρκικού βέτο για ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ με την παράλληλη στήριξη από την πλευρά του προέδρου Τζο Μπάιντεν του τουρκικού αιτήματος για αγορά και εκσυγχρονισμό μαχητικών αεροσκαφών F-16.
Εκτιμά επίσης ότι θα ασκηθούν ασφυκτικές πιέσεις στο Κογκρέσο, προκειμένου να προχωρήσει η πώληση, με το πρόσθετο επιχείρημα ότι αν δεν δοθούν τα όπλα αυτά θα καταρρεύσει η συμφωνία διεύρυνσης του ΝΑΤΟ, προειδοποιεί μάλιστα πως μια τέτοια εξέλιξη, παρά τα χειροκροτήματα στον πρωθυπουργό στο Κογκρέσο, μαζί μάλιστα με την άρση και των υπόλοιπων δυτικών εμπάργκο, θα είναι πολύ αρνητική για την εθνική ασφάλεια της Ελλάδας.
Χαρακτηρίζει «άσφαιρη προειδοποίηση» τα περί «βαθειάς ανησυχίας» που εξέφρασε η Ευρωπαϊκή Ένωση προς την Τουρκία κατά την τελευταία Σύνοδο Κορυφής και ασκεί κριτική, υπενθυμίζοντας ότι ο ίδιος είχε υποστηρίξει να στοχεύσουμε σε δημιουργική αξιοποίηση παλαιότερων κεκτημένων. «Μπορούσαμε πχ αντί του αόριστου ευχολογίου που μινιμαλιστικά εξασφαλίσαμε να επιδιώξουμε, πιο φιλόδοξα, την υλοποίηση της Έκθεσης Μπορέλ, δηλαδή κυρώσεις κατά της Τουρκίας». Σχολιάζει δε ότι από τη «διπλή προσέγγιση» της ΕΕ που υιοθετήθηκε πέρυσι προχώρησε τελικά η «θετική ατζέντα» και αγνοήθηκε το σκέλος των κυρώσεων παρά τις τουρκικές κατά καιρούς προκλήσεις.
Θεωρούμε ότι σε κάθε περίπτωση η αναθεωρητική πολιτική της κυβέρνησης Ερντογάν παραμένει αλώβητη και καμία άμεση επίπτωση δεν φαίνεται να υπάρχει για το ότι η γειτονική χώρα δεν εφαρμόζει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, αλλά αντίθετα επιβραβεύεται για το ότι διεκδικεί και παίζει τον ρόλο του μεσολαβητή μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας.
Αντικειμενικά στη σύνοδο του ΝΑΤΟ ο απομονωμένος, και μη αξιόπιστος «σύμμαχος» Ερντογάν αφενός δεν υπαναχώρησε από την αναθεωρητική πολιτική του, αφετέρου κανείς δεν τον κατηγόρησε για την συμπεριφορά του προς την Συμμαχίας ενώ παράλληλα εισέπραξε και το «ευχαριστώ» των ΗΠΑ.
Αντίθετα ο καλός σύμμαχος, που άνοιξε διάπλατα την πόρτα του στην Συμμαχία και στις επιλογές της έμεινε να ψάχνει επιχειρήματα για να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα.
Όχι πως ήταν έκπληξη για όσους γνωρίζουν ή ελαφρώς μπορούν να δουν τα πράγματα αντικειμενικά, αλλά είναι ανησυχητική όλη αυτή η απέραντη φιλολογία του επιτυχημένου και νικητή απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις.
Συνεπώς είναι φυσιολογικό να ανησυχούμε όταν ασκείται μια διπλωματία που δεν αντιλαμβάνεται ούτε πώς γίνεται η εξωτερική πολιτική ούτε πώς προωθούνται τα εθνικά συμφέροντα και ταυτόχρονα παραπλανά τον Έλληνα πολίτη.
Χρήστος Καλογερόπουλος – Βαλκάνιος
Στρατηγικός Αναλυτής
Εξειδικευμένος σε Θέματα Διεθνούς Ασφάλειας
στη ΝΑ Μεσόγειο
