Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Το ΝΑΤΟ προετοιμάζεται για ένα απρόβλεπτο 2025. Ο Ολλανδός ΓΓ του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε επιλέχθηκε εν μέρει λόγω μιας σχεδόν μυθικής πεποίθησης στις Βρυξέλλες ότι είναι κάτι σαν «ψιθυριστής Τραμπ» που ανέπτυξε καλή σχέση με τον ιδιόρρυθμο Αμερικανό κατά την πρώτη του διακυβέρνηση(2016-2024). Όταν μιλώ σε αξιωματούχους του ΝΑΤΟ για την επερχόμενη κυβέρνηση των ΗΠΑ, γενικά ακούω κάποια παραλλαγή στο «Θα το κάνουμε να δουλέψει», ακολουθούμενη αμέσως από ένα καθησυχαστικό, «Μην ανησυχείς, δεν είμαστε σε κατάσταση πανικού». Θα το κάνουν όμως; Και στην πραγματικότητα είναι δυνατό ;
Στην πρώτη του θητεία ο Τραμπ λέγεται ότι έπαιζε με μια πιθανή αποχώρηση των ΗΠΑ από τη στρατιωτική συμμαχία για τον επιμερισμό των βαρών (ιδίως σε μια σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες το 2018). Στη συνέχεια, στην προεκλογική εκστρατεία νωρίτερα φέτος, είπε ότι θα ενθαρρύνει τη Ρωσία να κάνει “ό,τι διάολο θέλει” με τα μέλη του ΝΑΤΟ που δεν ξόδεψαν αρκετά στον αμυντικό τους προϋπολογισμό ουσιαστικά δημιουργώντας αμφιβολίες για το Άρθρο 5, τη ρήτρα συλλογικής άμυνας της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού του 1949 που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του οργανισμού.
Ο υποψήφιος του Τραμπ για υπουργός άμυνας, και επιεικώς απαράδεκτος ως και άσχετος Πιτ Χέγκσεθ, έχει επίσης αμφισβητήσει γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να είναι ο Ευρωπαϊκός «αριθμός επικοινωνίας έκτακτης ανάγκης» και έχει περιγράψει τους συμμάχους του ΝΑΤΟ της ηπείρου ως «ξεπερασμένους, και ανίσχυρους»(!). Πολλοί διπλωμάτες του ΝΑΤΟ με τους οποίους έχω συνομιλήσει προσωπικά, διαδικτυακά προσπάθησαν να καταλάβουν τη σωρεία επιλογών του υπουργικού συμβουλίου από τον Τραμπ.. Στην πρώτη κυβέρνηση, είχαμε αυτό που μια πηγή μου αποκαλούσε “προστατευτικά κιγκλιδώματα του ΝΑΤΟ” με τη μορφή έμπειρων στρατηγών εα των ΗΠΑ(και φίλων μου) όπως ο πεζοναύτης Τζιμ Μάτις και ο στρατηγός-μυαλό Χ. Ρ. ΜακΜάστερ — άνθρωποι που διαμορφώθηκαν πολύ από τον Ψυχρό Πόλεμο και τον ρόλο του ΝΑΤΟ ως θεμελιώδους δομικού στοιχείου της Δύσης
.Μου επισημάνθηκε ότι ο Χέγκσεθ έχει επηρεαστεί από τον πόλεμο του Ιράκ, και το πιο σημαντικό από το Αφγανιστάν. Ψιθυρίστε το αν βρίσκεστε στους διαδρόμους της συμμαχίας στις Βρυξέλλες, αλλά το Αφγανιστάν θεωρείται ευρέως ως μια μεγάλη αποτυχία στην οποία το ΝΑΤΟ αποχώρησε μετά από 20 χρόνια και άφησε τους Ταλιμπάν να ανακαταλάβουν τον τόπο. Επιπλέον, κανείς δεν το λέει πολύ δυνατά, αλλά μέσα στο ΝΑΤΟ θεωρείται μια σύγκρουση στην οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες έκαναν τη βαριά δουλειά ενώ πολλοί Ευρωπαίοι ήταν παρόντες στην πολυεθνική δύναμη ISAF αλλά απέφευγαν μεγάλο μέρος της δράσης. Η επιλογή του πρώην γενικού εισαγγελέα Μάθιου Γουίτακερ από την ομάδα Τραμπ ως πρεσβευτή στο ΝΑΤΟ προκάλεσε επίσης ανησυχία, καθώς δεν φαίνεται να έχει μεγάλη εμπειρία στην εξωτερική πολιτική.
Το δελτίο τύπου που ανακοίνωσε την υποψηφιότητα έστειλε ανάμεικτα μηνύματα, λέγοντας ότι ο Γουίτακερ θα «ενδυναμώσει τις σχέσεις με τους Συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ» και «θα βάλει την ΑΜΕΡΙΚΗ ΠΡΩΤΑ». Πρέπει να σημειώσω ότι ο πρεσβευτής του Τραμπ στο ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, η Τεξανή Κέι Μπέιλι Χάτσισον, είχε επίσης μικρή εμπειρία στην εξωτερική πολιτική, αλλά κατέληξε να έχει καλή εκτίμηση εντός της συμμαχίας. Διπλωμάτες μου είπαν ότι είναι καλό σημάδι ότι η νέα επιλογή για πρεσβευτή του ΝΑΤΟ ανακοινώθηκε τόσο νωρίς. Ο Τραμπ όρισε την Χάτσινσον μόνο τον Ιούνιο του 2017, περισσότερο από έξι μήνες από την προεδρία του.
Πολλοί φάνηκαν επίσης καθησυχασμένοι από τον νέο σύμβουλο εθνικής ασφάλειας, συνταγματάρχη εα Mάικ Βάλτς , και από το πρόσωπο που επιλέχθηκε για υπουργός εξωτερικών, το γερουσιαστή Mάρκο Ρούμπιο (από τη Φλόριντα) , ο οποίος είναι γνωστός σε πολλούς στην Ευρώπη ενώ συνέγραψε νομοθεσία των ΗΠΑ το 2023 που απαγορεύει σε οποιονδήποτε πρόεδρο να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ χωρίς Έγκριση της Γερουσίας ή του Κογκρέσου. Διατηρώντας τη Συμμαχία συμπαγή
Αυτό που πολλοί λένε ότι έμαθαν από την πρώτη θητεία του Τραμπ είναι ότι πρέπει να προσέχει κανείς τις ενέργειες παρά τον «θόρυβο» που ακούγεται στα μέσα ενημέρωσης. Σημείωσαν, για παράδειγμα, ότι ο Τραμπ αύξησε τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην ανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, αναγνωρίζουν κάποια νευρικότητα σχετικά με την αντιληπτή «απρόβλεπτη» του επερχόμενου προέδρου και της ομάδας του. Όλοι οι οργανισμοί θέλουν κάποιο είδος σταθερότητας, αλλά ακόμη περισσότερο μια στρατιωτική και ειδικά το ΝΑΤΟ, όπου ακόμη και οι ετήσιες σύνοδοι κορυφής είναι προσεκτικά χορογραφημένες: Οι σημαντικές αποφάσεις γενικά λαμβάνονται εβδομάδες, αν όχι μήνες, νωρίτερα και η ανακοίνωση της τελικής συνάντησης σπάνια παραβιάζεται κατά τη διάρκεια της πραγματικής συνόδου κορυφής (σε αντίθεση, για παράδειγμα, με τις συνεδριάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις οποίες οι ηγέτες μπορούν να μάχονται για μέρες για κάθε τελεία και κόμμα).
Το κλειδί είναι ουσιαστικά να παραμείνει το ΝΑΤΟ σε εγρήγορση Και αυτό μπορεί να συμβεί μόνο εάν η στρατιωτική συμμαχία μπορεί να υπερασπιστεί κάθε εκατοστό της επικράτειάς της. Με απλά λόγια: αποτροπή. Και αυτό σημαίνει 1) άφθονο ισχυρό στρατιωτικό εξοπλισμό, που διαθέτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. και 2) την πολιτική βούληση να τηρηθεί το Άρθρο 5. Είναι το δεύτερο από αυτά τα δύο πράγματα για τα οποία ανησυχούν οι άνθρωποι του ΝΑΤΟ.
Η τακτική των δύο άκρων .Η τακτική του ΝΑΤΟ να κρατήσει την Ουάσιγκτον σε συνδυασμό με τη συμμαχία είναι διττή και μπορεί να εντοπιστεί σχεδόν σε όλα όσα είπε ο έμπειρος ΓΓτου ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε από τότε που ανέλαβε την καυτή έδρα τον Οκτώβριο. Το πρώτο είναι οι υψηλότερες αμυντικές δαπάνες μεταξύ των Ευρωπαϊκών μελών του ΝΑΤΟ. το δεύτερο είναι μεγαλύτερη εστίαση στην Κίνα. Στην πραγματικότητα, ήταν ο Τραμπ που πέτυχε αυτά τα δύο πράγματα στην πρώτη του θητεία, και αυτό δεν πέρασε απαρατήρητο μέσα στη συμμαχία. Όταν ο Τραμπ ήταν ο τελευταίος πρόεδρος, λίγες μόνο χώρες ξόδευαν το απαιτούμενο 2%του ΑΕΠ για την άμυνα.
Άλλος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ με τον οποίο μίλησα ήταν πιο ωμός: “Οι Αμερικανοί έχουν καλύτερα αεροπλανοφόρα, καλύτερα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, καλύτερη αεράμυνα ( απλώς καλύτερες δυνατότητες γενικά). Επιπλέον, το μέγεθος του στρατού τους είναι γιγαντιαίο απέναντι σε κάθε Ευρωπαϊκό”. Μην αποκλείετε το ενδεχόμενο οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι να αγοράσουν Αμερικανικά σε μια προσπάθεια να ευχαριστήσουν τη νέα κυβέρνηση, αντί να περάσουν από τη μακροπρόθεσμη και πιο επίπονη δοκιμασία να αυξήσουν τη δική τους εγχώρια παραγωγή.
Όσον αφορά την Κίνα, το ΝΑΤΟ έχει ήδη κινηθεί προς μια πολύ πιο σκληρή στάση έναντι του Πεκίνου. Οι ηγέτες των τεσσάρων εταίρων της συμμαχίας Ασίας-Ειρηνικού (Αυστραλία, Ιαπωνία, Νέα Ζηλανδία και Νότια Κορέα) έχουν ήδη παραστεί στις τρεις τελευταίες συνόδους κορυφής του ΝΑΤΟ και θα γίνουν ακόμα πιο δεκτοί στο μέλλον. Η τετράδα θα έχει επίσης θέση στο τραπέζι στις συναντήσεις άμυνας και εξωτερικών υποθέσεων στο μέλλον. Οι διπλωμάτες του ΝΑΤΟ συνεχίζουν να υποστηρίζουν ότι η συμμαχία είναι καλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς τα 32 μέλη της αντιπροσωπεύουν το ήμισυ της παγκόσμιας στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος, ενώ η Κίνα δεν έχει 31 φίλους ή συμμάχους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέβαλε πρόσφατα δασμούς στα ηλεκτρικά οχήματα που παράγονται στην Κίνα και οι σινο-ευρωπαϊκές σχέσεις ενδέχεται να επιδεινωθούν περαιτέρω μετά από δύο πρόσφατα γεγονότα. Η πρώτη ήταν η είδηση ότι η Ευρωπαϊκή υπηρεσία πληροφοριών πιστεύει ότι στρατιωτικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη Κινεζικής κατασκευής έχουν σταλεί στη Ρωσία. Το δεύτερο ήταν η αποκοπή την περασμένη εβδομάδα δύο καλωδίων Διαδικτύου κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα, με ένα Κινεζικό σκάφος φέρεται να εντοπίστηκε κοντά και στις δύο τοποθεσίες. Δεδομένου ότι ένα άλλο Κινεζικό πλοίο κατέστρεψε τον αγωγό φυσικού αερίου Balticconnector που εκτείνεται μεταξύ Εσθονίας και Φινλανδίας το 2023 και ότι το Πεκίνο αρνήθηκε να συνεργαστεί σε οποιαδήποτε διεθνή έρευνα (αν και αναγνώρισε το σφάλμα), πολλές Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ενδέχεται να ακολουθήσουν την Ουάσιγκτον για να γίνουν πιο επιθετικές με την Κίνα.
The Trump-Whisperer και το πρόβλημα της ΕΕ
Μετά, φυσικά, υπάρχει και ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Ρούτε. Άνθρωποι κοντά στον Ρούτε πιστεύουν ότι είναι ένας από τους λίγους Ευρωπαίους ηγέτες τους οποίους σέβεται πραγματικά ο Τραμπ και δεν πτοείται να πιστώσει στον Τραμπ τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες της Ευρώπης. Δεν είναι τυχαίο που ήταν στην κατοικία του Τραμπ στο Μαρ-α-Λάγκο το περασμένο Σαββατοκύριακο. Πάντα ο πραγματιστής, Ρούτε σημείωσε ότι πριν πάρει τη νέα του σκυτάλη στο ΝΑΤΟ ότι η Ευρώπη πρέπει να σταματήσει να ανησυχεί για το ποιος είναι στον Λευκό Οίκο και «να χορεύει με όποιον είναι στην πίστα».
Πολλοί σκέφτονται τι μπορεί να πάει στραβά.Ο προβληματικός Μασκ
Ένα σενάριο περιλαμβάνει τους Αμερικανούς να συγχέουν το ΝΑΤΟ με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενώ η πεποίθηση εντός της στρατιωτικής συμμαχίας είναι ότι ο Τραμπ είναι εντάξει με το ΝΑΤΟ εφόσον οι Ευρωπαίοι πληρώνουν περισσότερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για έναν εμπορικό πόλεμο. Ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας και άπληστος υποστηρικτής του Τραμπ, Έλον Μασκ, είναι ένα βασικό άτομο σε αυτό το πλαίσιο. Ο Μασκ έχει τσακωθεί δημόσια με Ευρωπαίους πολιτικούς στο X, την πλατφόρμα που ήταν παλαιότερα γνωστή ως Twitter που αγόρασε πριν από δύο χρόνια. Ο φόβος είναι ότι τα συμφέροντα του Μασκ θα είναι πολύ συνυφασμένα με αυτά της κυβέρνησης των ΗΠΑ. Το X βρίσκεται στο ρυθμιστικό στόχαστρο της ΕΕ, ιδίως σε σχέση με τον πρόσφατα θεσπισμένο νόμο για τις ψηφιακές υπηρεσίες (DSA) που διέπει την εποπτεία διαδικτυακού περιεχομένου στην ΕΕ. Οι περισσότεροι γίγαντες του Διαδικτύου προσπαθούν να συμμορφωθούν με αυτό. αλλά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή άνοιξε πρόσφατα επίσημες διαδικασίες της DSA εναντίον του X που θα μπορούσαν να επιφέρουν πρόστιμα έως και 1 δισεκατομμύριο ευρώ (1,04 δισεκατομμύρια δολάρια).Ο φόβος είναι ότι αυτό θα μπορούσε να ξεσπάσει σε ένα πανίσχυρο διατλαντικό ρήγμα, με το ΝΑΤΟ να υφίσταται παράπλευρες ζημιές.
Η καθοριστικός ρόλος της Πολωνίας
Υπάρχει ίσως μια Ευρωπαϊκή χώρα που πρέπει να προσέξουμε και συγκεκριμένα: την Πολωνία. Ανεξάρτητα από την κυβέρνηση της Βαρσοβίας, οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον είναι θερμές. Αυτό είναι για καλό λόγο. Η Πολωνία ξοδεύει περισσότερα από οποιοδήποτε άλλο μέλος του ΝΑΤΟ για την άμυνα (προβλεπόμενο 4,7%του ΑΕΠ το 2025). Έχει επίσης επενδύσει μαζικά σε όπλα των ΗΠΑ: Μια νέα Αμερικανική βάση βαλλιστικής άμυνας (στο Ρετζίκοβο) άνοιξε εκεί τον Νοέμβριο, μια Αμερικανική εταιρεία κατασκευάζει πυρηνικούς αντιδραστήρες στη χώρα και 10.000 στρατιώτες των ΗΠΑ σταθμεύουν στην Πολωνία. Θα είναι η Βαρσοβία η κομητεία που θα κρατήσει τις ΗΠΑ αγκυροβολημένες στην Ευρώπη; Πολλοί αξιωματούχοι με τους οποίους μιλάω το ελπίζουν.
Κάτι άλλο που πρέπει να παρακολουθείται είναι τι μπορεί να συμβεί με τα 90.000 περίπου στρατεύματα των ΗΠΑ που έχουν αναπτυχθεί αλλού στο Ευρωπαϊκό έδαφος και εάν αναδιατάσσονται εκτός Ευρώπης ή μετακινούνται κυρίως από τη Δυτική Ευρώπη στην ανατολική πλευρά. Η Πολωνία θα μπορούσε να αποδειχθεί κρίσιμη, με τη Γαλλία του Εμανουέλ Μακρόν να παρακωλύεται από μια κυβέρνηση που εξαρτάται από την υποστήριξη της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης. Από την πλευρά της, η Γερμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με ομοσπονδιακές εκλογές τον Φεβρουάριο, τις οποίες είναι πιθανό να ακολουθήσουν παρατεταμένες συνομιλίες συνασπισμού. Αλλά είναι επίσης το γεγονός ότι το πρόσωπο που μέχρι στιγμής φαίνεται να αναδειχθεί ως Γερμανός καγκελάριος, ο κεντροδεξιός υποψήφιος Φρίντριχ Μερτς, θα μπορούσε να δημιουργήσει μια καλή σχέση με τον Τραμπ, εν μέρει χάρη στις ρίζες του στον επιχειρηματικό τομέα .
Στρατιωτικές προεκτάσεις με Ρωσία.Το ΝΑΤΟ εξετάζει τη στρατηγική του πρώτου χτυπήματος σε περίπτωση Ρωσικής επίθεσης,
Ο ‘σοφός ‘ ως και κορυφαίος στρατιωτικός αξιωματούχος του ΝΑΤΟ Ολλανδός ναύαρχος Ρομπ Μπάουερ κάλεσε σε κλειστή σύσκεψη τις βιομηχανίες να προσαρμόσουν τις γραμμές παραγωγής ώστε να λειτουργούν υπό συνθήκες πολέμου. Ο πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ Ρομπ Μπάουερ λέει ότι η Δύση έχει χρόνο να προετοιμαστεί για πιθανές στρατιωτικές αντιπαραθέσεις με τη Ρωσία, Τον Νοέμβριο του 2024, οΠούτιν κλιμάκωσε τις απειλές κατά της Δύσης, στοχεύοντας ιδιαίτερα τις χώρες που υποστηρίζουν τα μακροπρόθεσμα πλήγματα της Ουκρανίας στη Ρωσία. Μετά από ένα χτύπημα βαλλιστικού πυραύλου μέσου βεληνεκούς στην Ουκρανία, ο Πούτιν προειδοποίησε ότι η Ρωσία μπορεί να αντιδράσει εναντίον των δυτικών κρατών που διευκολύνουν αυτές τις ουκρανικές επιχειρήσεις.
Στο μεταξύ, ο ναύαρχος λέει ότι ο Ρωσικός στρατός έχει αυξηθεί σημαντικά σε μέγεθος σε σύγκριση με τα προπολεμικά επίπεδα, αλλά η ποιότητά του έχει μειωθεί από τότε. «Αυτή τη στιγμή, οι Ρώσοι δεν αποτελούν την ίδια απειλή όπως τον Φεβρουάριο του 2022, επομένως έχουμε λίγο χρόνο για να προετοιμαστούμε», είπε, προσθέτοντας ότι η Δύση πρέπει να αυξήσει τις επενδύσεις στην αμυντική βιομηχανία.
