Για την αντιμετώπιση του φαινομένου των κυβερνοαπειλών και του βίαιου εξτρεμισμού, είναι όσο ποτέ άλλοτε απαραίτητο να ξεκαθαρίσουν (αν και είναι σχετικά δύσκολο) οι ορισμοί των διαφόρων εννοιών του κυβερνοχώρου. Θα πρέπει σε εθνικό και διεθνές επίπεδο να ληφθούν μέτρα και να δημιουργηθούν οι κατάλληλες εκείνες δομές και να ενισχυθούν οι ήδη υπάρχουσες με σκοπό την συνολική και ουσιαστική επίλυση του προβλήματος.
ΜΕΤΡΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΑΠΟ NATO-ΟΗΕ-ΕΕ
Συγκεκριμένα προτείνονται τα παρακάτω:
Το ΝΑΤΟ να υπογράψει ειδικά MEMORANDUM OF UNDERSTANDING με διάφορες χώρες, μέλη και μη, για θέματα κυβερνοασφάλειας. Να προχωρήσει πολύ γρήγορα και στοχευόμενα τις διαδικασίες συνεργασίας στον κυβερνοχώρο που υπέγραψε πρόσφατα με την ΕΕ. Το ΝΑΤΟ και η ΕΕ να πραγματοποιούν συχνά κυβερνοασκήσεις για πρακτική εφαρμογή καθώς και για τον εντοπισμό αδυναμιών στα συστήματα τους.
Να υπάρχει μία σχετική συνδεσμολογία των εθνικών κυβερνοστρατηγικών των κρατών με τα αντίστοιχα κείμενα του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Να προωθηθεί η συνεργασία του ΝΑΤΟ στην κυβερνοασφάλεια, ευρύτερα και με άλλους διεθνείς οργανισμούς όπως τον ΟΟΣΑ, την Διάσκεψη Ασίας – Ειρηνικού, του Συμβούλιου του Κόλπου κα. Το ΝΑΤΟ να υιοθετήσει ένα ευρύτερο φάσμα θέσεων και μέτρων που να αφορούν την διαχείριση του διαδικτύου ειδικά στα ζητήματα άμυνας και ασφάλειας.
Θα αποτελούσε χρήσιμο εργαλείο για το ΝΑΤΟ μία Συμμαχική Κυβερνοστρατηγική καθώς και ένα λεξικό που να εξηγεί λεπτομερώς τα έχοντα σχέση με τον κυβερνοχώρο αλλά και ένα αντίστοιχο για το Ισλάμ, γιατί σε πολλά θέματα υπάρχει άγνοια και παρανόηση. Επίσης στο «Συνεργατικό Κέντρο Αριστείας για την Κυβερνοάμυνα» (Cooperative Cyber Defence Center of Excellence) στο Ταλλίν της Εσθονίας, που είναι το κορυφαίο σε τέτοια ζητήματα, να τοποθετηθούν αντιπρόσωποι από όλες τις χώρες της Συμμαχίας καθώς και όσες ενεργά συνεργάζονται με αυτή.
Τα Κοινοβούλια της ΕΕ, το Ευρωκοινοβούλια αλλά και οι Κοινοβουλευτικές Σύνοδοι του ΝΑΤΟ και του ΟΑΣΕ να εξετάσουν πολλά επιμέρους ζητήματα που αφορούν τον κυβερνοχώρο. Όλες οι χώρες του ΟΗΕ να συζητήσουν εκ νέου σε μία παγκόσμια διάσκεψη την ασφάλεια στο διαδίκτυο και την προστασία του κυβερνοχώρου. Επίσης να ξεκαθαριστεί αν οι κυβερνοεπιθέσεις αφορούν το άρθρο 4 ή το άρθρο 5 του Καταστατικού Χάρτη της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας. Να εξεταστεί η περίπτωση εκσυγχρονισμού του Άρθρου 5 της Συμμαχίας στο φως των νέων μη-στρατιωτικού χαρακτήρα απειλών. Τέλος καταλυτικός θα πρέπει να είναι ο ρόλος INTERPOL και EUROPOL, όπου θα πρέπει περεταίρω να αναβαθμιστεί ο ρόλος τους στον τομέα της κυβερνοασφάλειας και κυβερνοαπειλών.
ΜΕΤΡΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΠΕΔΟ
Είναι όσο ποτέ άλλοτε απαραίτητη μια Στρατηγική Επικοινωνίας σε μεσαίο επίπεδο για να αντιληφθεί ο μέσος πολίτης της κάθε χώρας την φύση και το μέγεθος των κυβερνοαπειλών. Κάθε χώρα θα πρέπει να έχει μια κρυστάλλινη Εθνική Στρατηγική για τον Κυβερνοχώρο με δεδομένη ανεξάρτητη Αρχή, υπεύθυνη για τα θέματα της ασφάλειας στο διαδίκτυο και η οποία θα έχει ευρύτερη συνεργασία με τις Μυστικές υπηρεσίες και τις υπεύθυνες αρχές για την ασφάλεια στο διαδίκτυο.
Επιπλέον απαιτείται να αναγνωριστεί επίσημα και υπεύθυνα από όλα τα κράτη ότι οι κυβερνοαπειλές αποτελούν ξεκάθαρη μορφή απειλών για την εθνική, συμμαχική, περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια.
Είναι απαραίτητο οι διάφορες Κοινωνίες της Πληροφορίας και άλλοι μη-κυβερνητικοί οργανισμοί να υποστηρίξουν πρωτοβουλίες που έχουνε ως στόχο την σωστή λειτουργία του διαδικτύου. Στο ίδιο πλαίσιο, θα πρέπει να ασκηθούν πιέσεις σε διάφορες κορυφαίες ιδιωτικές εταιρείες που εξυπηρετούν πχ το TWITTER να διακόψουν την συνεργασία παροχής υπηρεσιών σε συμφέροντα που εξυπηρετούν τζιχαντιστικές και άλλες ριζοσπαστικές οργανώσεις.
Χώρες που έχουν εντρυφήσει σε θέματα κυβερνοσυνεργασίας θα μπορούσαν να κινηθούν πάνω στις ιδιαίτερα εξειδικευμένες και επιτυχείς γραμμές συνεργασίας που έχουνε οι ΗΠΑ με τα κράτη του Συμβουλίου του Κόλπου (Σ. Αραβία – Ομάν – Κατάρ – Μπαχρέιν – ΗΑΕ – Κουβέιτ) καθώς και με τα κράτη – μέλη της ASEAN
Συνεργασία των αρμόδιων κρατικών φορέων σε ζητήματα ασφαλείας στο Διαδίκτυο με Πανεπιστημιακά ιδρύματα και δεξαμενές ομάδων σκέψης «think– tank». Στον κυβερνοχώρο θα πρέπει να υπάρχουν ορισμένες νομικές αρχές και κανόνες που να διέπουν τις εσωτερικές λειτουργίες γιατί οι κάθε μορφής πειρατές του διαδικτύου, εγκληματίες και τρομοκράτες μπορούν ανάλογα να συνεχίσουν ανενόχλητοι να παραποιούν, παραπλανούν και προπαγανδίζουν ασύστολα.
Η εισαγωγή στις κατάλληλες σχολές των διαφόρων Πανεπιστημίων (Νομική) του μαθήματος του «Δικαίου της Κυβερνοασφάλειας» θα μπορούσε να θεσπίσει ένα αυστηρό πλαίσιο με κανόνες που θα διαφυλάττουν τον Κυβερνοχώρο από οποιεσδήποτε απειλές (χωρίς όμως να παραβλέπονται τα κεκτημένα στην προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, της ελευθερίας και των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κυβερνοχώρο).
Να ενισχυθούν οι επαφές και οι συνεργατικού τύπου δεσμοί μεταξύ ιδιωτικών τομέων και κρατικών φορέων σε ότι σχετίζεται με την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, με παράλληλη ενεργός παρακολούθηση των εξτρεμιστικού και προπαγανδιστικού περιεχομένου ιστοσελίδων και ειδικά του Ισλαμικού Κράτους και της AL QAEDA.
Να υπάρξουν ειδικά στάνταρτ αναφορικά με τους SERVICES PROVIDERS του Διαδικτύου (έλεγχοι κλπ) και να συζητηθούν Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης και Ασφάλειας στον Κυβερνοχώρο. Να διευρυνθεί η χρήση ειδικών αντι-τζιχαντικών προγραμμάτων στο Διαδίκτυο.[Σε αυτόν τον τομέα, ως πολύ σημαντική θεωρείται η πρόσφατη συνεργασία σε πολλά επίπεδα μεταξύ του FBI και της εταιρίας MICROSOFT.
Πλέον των παραπάνω, στην χώρα μας χρειάζεται να υπάρξει μεγαλύτερη ανάλυση και παρακολούθηση των ΜΚΔ, καθώς και χάραξη μιας υπεύθυνης και σύγχρονης Εθνικής Στρατηγικής για την χρήση του Διαδικτύου και των λειτουργιών στον κυβερνοχώρο. Μαθήματα σχετικά με το ριζοσπαστικό Ισλάμ να διδάσκονται σε Πανεπιστημιακές σχολές, Στρατιωτικές Σχολές Επιτελών και Πολέμου των Ενόπλων Δυνάμεων και Σωμάτων Ασφαλείας. Να παρακολουθούνται ιδιαίτερα οι εξελίξεις στον χώρο των τζιχαντιστών στα Βαλκάνια καθώς και να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στις προσφυγικές ροές. Επιπροσθέτως είναι αναγκαία η ευρύτερη συνεργασία της χώρας μας στα πλαίσια του ΝΑΤΟ και της ΕΕ για την αντιμετώπιση της κυβερνοτρομοκρατίας.
Τέλος κρίνεται απολύτως απαραίτητη η οικοδόμηση συμμαχιών στο διαδίκτυο μεταξύ χωρών και η ανταλλαγή απόψεων και εργασιών (working group) με στόχο την καταπολέμηση και αποτροπή των κυβερνοαπειλών.
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε.Δρούγος
