Από…αποκλιμάκωση σε διάλογο….; Παγίδες, Τουρκικές αξιώσεις ….Τι θέλουν οι Τούρκοι . Τι εμείς
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
H προς το παρόν τάση για αποκλιμάκωση στην ανατολική Μεσόγειο ,μετά την απόσυρση του Τουρκικού ερευνητικού σκάφους ORUC REIS στο λιμάνι της Αττάλειας ( η Άγκυρα δια στόματος Τσαβούσογλου ένανε λόγο για συντήρησή του ) επανέφερε στο προσκήνιο την εκ νέουπιθανή στροφή των δύο πλευρών προς διάλογο και διαπραγματεύσεις αν και οι διαφορές ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα είναι πολύ μεγάλες και τα περιθώρια συγκλίσεων υπερβολικά μικρά ( ο όποιος διάλογος δύνανται εύκολα να κτραπεί και καταρρεύσει).
Από την πλευρά της Αθήνας μεταξύ άλλων ο στόχος είναι να κερδιθεί χρόνος -αφού αρκετές χρονο-χωρικές παράμετροι και εξελίξεις δεν την ευνοούν συνολικά -ενώ η Άγκυρα επιδιώκει με ανατολίτικους ελιγμούς ,ομιχλώδεις μεσοβέζικες καταστάσεις, διπλωματικό αρριβισμό ύπουλες Ερντογανικές μεθοδεύσεις ως και κατά καιρούς τυχοδιωκτικούς-στρατικοποίημένους εκβιασμούς στο και να “εκτρέψει” τις διαφαινόμενες οικονομικές κυρώσεις της ΕΕ (αν και είναι αρκετά δύσκολο να επιβληθούν για πολλούς και διαφόρους λόγους).Την ίδια στιγή υπάρχει ουσιώδης διαφορά επί των θεμάτων ,που θα μπορούσαν να συζητηθούν , σε ένα τραπέζι διμερών επαφών και διαπραγματεύσεων αφού δεν υπάρει εκ των προτέρων συμπεφωνημένη αντζέντα.
Η Αθήνα επί χρόνια υποστηρίζει ότι σε μία συζήτηση-διαπραγμάτευση με την Άγκυρα , θα μπορούσε να συζητήσει δύο παρεμφερή ζητήματα και μόνο. Άρα θέτει όρους για ένα διάλογο με την Άγκυρα.Αυτοί είναι η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών , δηλαδή της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης και μόνο, βάσει των αρχών και των διατάξεων ,που διέπουν το διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως έχει καταγραφεί στην συνθήκη UNCLOS III του Μοντέγκο Μπει τηςΤζαμάικα το 1982 , και την οποία έχει υπογράψει και επικυρώσει η συντριπτική πλειοψηφία των κρατών-μελών του ΟΗΕ,πλην ορισμένων κρατών (για δικούς τους λόγους), όπως η Τουρκια, το Ισραήλ η Βολιβαριανή δημοκρατία της Βενεζουέλα και οι ΗΠΑ (αν και οι Αμερικανοί με πρωτεύοντα το πολεμικό τους ναυτικό σέβονται τις διατάξεις της,ενώ υπάρχουν “καυτά” ζητήματα με τους Κινέζους ειδικά στον Ειρηνικό ωκανό)).
Η Άγκυρα πάντοτε επεδίωκε και επιδιώκει την διαπραγμάτευση με την Αθήνα χωρίς όρους και με ανοικτή την θεματολογία,προσθέτοντας διαχρονικά ζητήματα που απλούστατα έιναι μονομερείς διεκδικήσεις της Τουρκίας σε βάρος εθνικού εναερίου ,χερσαίου και θαλάσσιου χώρου.Είναι μείζονα ζητήματα εθνικής κυριαρχίας και επιβίωσης της Ελλάδος και ειδικά της νησιωτικής .Καμία λογική και εθνικά σκεπτόμενη πολιτική κυβέρνηση , δεν θα μπορούσε να συζητήσει θέματα ,βάσει των οποίων η ΄Αγκυρα στοχεύει στην αναθεώρηση διεθνών συνθηκών , αλλαγή ισχυόντων περιφερειακών καθεστώτων ασφάλειας κλπ.
Πέραν των γνωστών που αναφέρω παρακάτω η Τουρκική πλευρά προσθέτει κατά καιρούς ζητήματα -που δεν καλύπτονται διεθνο-νομικά- όπως από τα τέλη Νοεμβρίου του 2019 το περιβόητο Τουρκό-Λιβυκό σύμφωνο των Ερντογάν-Σάρατζ για τις θαλάσσιες ζώνες που φέρνει -και σε υποστήριξη στο πολυδιαφημιζόμενο δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας των γνωστών απόστρατων εθνικιστών-μαξιμαλιστών ναυάρχων -να εφάπτονται η Τουρκική και η Λιβυκή υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ για κάποιες δεκάδες νμ (νοτιοανατολικά της Κρήτης).
Οι Τούρκοι μέσα από την διαδικασία ενός κάποιου διαλόγου με την Αθήνα με απύθμενο θράσος και ρεβιζιονιστική διάθεση θέτουν τις παρακάτω αξιώσεις.
*Την διατήρηση του εύρους των εθνικών μας χωρικών υδάτων στα 6νμ, επικαλούμενοι τάχα επικρατούσες ειδικές γεωγραφικές συνθήκες στο Αιγαίο ,και συνεπώς την εκ μέρους της Ελλάδος μη-επέκταση στα 12νμ, τονίζοντας ότι από το 1995 ισχύει η απόφαση της μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης που ΄εχει αποφασίσει ότι μία τέτοια ενέργεια (νόμιμη της χώρας μας βάσει του Δικαίου της Θάλασσας) θα ισοδυναμεί με αιτία πολέμου/CASUS BELLI .
*Το εύρος του εναερίου χώρου του Αιγαίου που από το 1931 έχει καθοριστεί στα 10νμ , και ταυτίζεται με την ζώνη ευθύνης του FIR Αθηνών. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να έχει εθνικό εναέριο χώρο στα 6νμ (όσο τα ισχύοντα χωρικά μας ύδατα).Μη-σεβόμενη την θέση μας , από το 1974 και σε καθημερινή βάση προβαίνει σε συνεχείς παραβιάσεις του εθνικού εναερίου χώρου(μεταξύ 6 και 10νμ), σε υπερπτήσεις πάνω από κατοικημένα νησιά ως και σε αμφισβήτηση της περιοχής πληροφόρησης πτήσεων της Αθήνας
Η αποχώρηση της χώρας μας το 1974 ως και για έξι χρόνια βρισκόμενη εκτός του στρατιωτικού σκέλους του ΝΑΤΟ,περιέπλεξε ακόμα περισσότερο τα πράγματα ,ενώ οι μετέπειτα συμφωνίες των στρατηγών Ντάβου-Χαίηγκ ως και το σχέδιο του τότε ανώτατου διοικητή των συμμαχικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη Αμερικανού στρατηγού Μπέρναρντ Ρότζερς το 1980 δεν “ξεκαθάρισαν” πολλά επιμέρους ζητήματα, βάσει των οποίων η χώρα μας επέστρεψε στην Στρατιωτική Επιτροπή της συμμαχίας, τα οποία με δόλιο τρόπο αμφισβητεί η Άγκυρα. Στον διεθνή οργανισμό του ΙCAO που καθορίζει τους κανόνες πολιτικής αεροπορίας οι διαφορές μας είναι αγεφύρωτες.Επίσης επί χρόνια η Άγκυρα αμφισβητεί την τερματική περιοχή του αεροδρομίου της Λήμνου , ενώ έχει μπλοκάρει διασυμμαχικές αεροναυτικές ασκήσεις κατά καιρούς.
*Μετά τα τραγικά γεγονότα στα Ύμια το 1996 η Άγκυρα πρωτοστατεί στην αμφισβήτηση-μέσω των λεγόμενων γκρίζων ζωνών- του καθεστώτος κατοικημένων νήσων ,μικρονησίδων και βραχονησίδων.Απορρίπτει ότι τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. (που έχουν νόμιμα βάσει του Δικαίου της Θάλασσας). Η Άγκυρα “γκριζάρει” νησιωτικές περιοχές από το Θρακικό πέλαγος μέχρι το συγκρότημα Μεγίστης/Καστελόριζου στην ανατολική Μεσόγειο.
*Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι στην Θράκη παραβιάζονται τα ανθρώπινα και θρησκευτικά δικαιώματα της Μουσουλμανικής μειονότητας (ως Τουρκική την αποκαλεί), ενώ είναι γνωστό ότι τυγχάνουν σεβασμού ως Έλληνες πολίτες Μουσουλμανικού θρησκεύματος,ενώ την ίδια στιγμή και επί χρόνια έχει ασκήσει εξοντωτική και διαχωριστική πολιτική απέναντι στους Έλληνες της Πόλης ως και τους εναπομείναντες χριστιανούς των νήσων Ίμβρου και Τενέδου.
*Αποστρατικοποίηση των νησιών μας του ανατολικού Αιγαίου και Δωδεκανησιακού συμπλέγματος.Είναι η έμμονη και προσφιλής ιδέα του υπουργού άμυνας της Τουρκίας στρατηγού εα Χουλουσί Ακάρ(που ήταν η μία από τις δύο διατριβές του στην Σχολή Πολέμου προ δεκατιών).Η Άγκυρα θεωρεί ότι τα νησιά δεν θα πρέπει να έχουν στο έδαφος τους συμβατικές στρατιωτικές δυνάμεις από την Λέσβο μέχρι το Καστελόριζο. Αξίζει να σημειωθεί ότι για τα Δωδεκάνησα που επεστράφησαν στην χώρα μας από την Ιταλία με την Ειρηνευτική σύνοδο των Παρισίων του 1947,η Τουρκία δεν συμμετείχε σε αυτή και δεν ήταν στον κατάλογοτων 20 κρατών.Άρα δεν δικαιούται να έχει λόγοπάνωσε αυτή .
Η Ελλάδα μετά το 1974 προχώρησε στην στρατιωτική ανάπτυξη και ενίσχυση των νήσων σε επίπεδο ταξιαρχίας σε Κω-Σάμο-Χίο(80 ΑΔΤΕ-79 ΑΔΤΕ -96ΑΔΤΕ ), ως και σε επίπεδο μεραρχίας σε Λέσβο (98 ΑΔΤΕ) και Ρόδο (95ΑΔΤΕ) επικαλούμενη την ορατή απειλή εξ ανατολών ( η λεγόμενη Στρατιά του Αιγαίου) και το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ περί νόμιμου δικαιώματος αυτοάμυνας.
*Πέραν των ανωτέρω θέτει κατά καιρούς αμφισβητήσεις στα μείζονα ζητήματα Έρευνας και Διάσωσης /SΑR, ενώ δεν συμπεριλαμβάνω το Κυπριακό που είναι διεθνές ζήτημα εισβολής και κατοχής και εμπίπτει στα Ηνωμένα ΄Εθνη.
Καθίσταται λοιπόν φανερό ότι αν προχωρήσουμε σε διάλογο η Άγκυρα θα θέσει-χωρίς δεύτερη συζήτηση-τις ανωτέρω παράλογες και έκνομες αξιώσεις ,,τις οποίες προφανώς δεν μπορεί να συζητήσει η Άθηνα.οπότε μία επιλογή θα είναι η αποχώρηση της χώρας μας από το τραπέζι του διαλόγου , την οποία θα εκμεταλλευτεί η Τουρκία κάνοντας λόγο για απορριπτική και αδιάλλακτη Ελληνική στάση και εκ μέρους μας τορπιλισμό των επαφών.
Στο ΝΑΤΟ αύριο δεν συζητούνται τέτοια ζητήματα.Εκεί θα πραγματοποιηθεί μία επαφή “τεχνικού χαρακτήρα” επί των ιδεών του Νορβηγού ΓΓ της Ατλαντικής συμμαχίας Γενς Στόλντμπεργκ,με την συμμετοχή των ανώτατων εκπροσώπων των δύο χωρών στην Στρατιωτική Επιτροπή αντιναυάρχου Γιάννη Παυλόπουλου και αντιπτεράρχου Ισμαήλ Ουνέρ καθώς και Νατοικών παραγόντων για “χειρισμό αποφυγής κρίσεων /αεροναυτικών επεισοδιών -εντάσεων/deconfliction. Οι συζητήσεις στο ΝΑΤΟ δν έχουν σχέση με οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.
Πάντως αν προωθηθεί ένας διάλογος μεταξύ των δύο κρατών σε πρεσβευτικό ή πολιτικό επίπδο υποκρύπτει πολλές “παγίδες’ (εννοώ η κυοφορούμενη Γερμανική πρωτοβουλία),ενώ και η παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο στο Σχειβενίνγκεν της Χάγης λόγω της πολυπλοκότητας των θεμάτων δεν προεξοφλεί την επιτυχή ΄εκβαση για την χώρα μας.Συνεπώς απαιτείται να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί και πάντοτε σε ετοιμότητα, με όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά.
