Στη διάσκεψη του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή, ο κ. Μητσοτάκης, επανέλαβε πως στόχος της Ελλάδας είναι να πρωτοπορήσει στην υπεράκτια αιολική ενέργεια, δημιουργώντας έως το 2030 ένα χαρτοφυλάκιο συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 2 GW. Ένας φιλόδοξος στόχος που στέλνει «σήμα» σε εγχώριους και διεθνείς επενδυτές, ότι η Ελλάδα θέτει υψηλούς στόχους.
Για τη χωροθέτηση των υπεράκτιων αιολικών, η πολιτεία θα καθορίζει ευρύτερες θαλάσσιες ζώνες (τρόπον τινά «οικόπεδα»), εντός των οποίων θα μπορούν να εγκατασταθούν τέτοια έργα. Βασικό κριτήριο θα είναι η ανάπτυξη των πάρκων να μην έρχεται σε σύγκρουση με υφιστάμενες οικονομικές δραστηριότητες (π.χ. αλιεία, ναυσιπλοΐα, τουρισμός).
Δυνητικά, όπως ανέφερε στο τελευταίο υπουργικό συμβούλιο, ο Κώστας Σκρέκας, εντός των χωρικών υδάτων της Ελλάδας μπορούν να αναπτυχθούν θαλάσσια αιολικά με σταθερή βάση («καρφωμένα» στο βυθό) συνολικής ισχύος 8 – 9 GW σε έναν άξονα που ξεκινά από τη Βόρεια Εύβοια και φτάνει (μέσω Σκύρου και Λήμνου) ανοικτά της Αλεξανδρούπολης.
Δυνητικά, επίσης, τα χωρικά ύδατα της Ελλάδας μπορούν να φιλοξενήσουν και πλωτά αιολικά σε βάθη 60 – 250 μέτρα συνολικής ισχύος 35 – 40 GW. Οι ιδανικές περιοχές για τα πλωτά αιολικά εντοπίζονται στις Κυκλάδες, στο Βόρειο Αιγαίο (μεταξύ Λήμνου και Αγ. Ευστρατίου), στα Δωδεκάνησα (στον άξονα Ικαρίας – Πάτμου – Λέρου) καθώς και μεταξύ Κρήτης και Καρπάθου.
Χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία, Ολλανδία, Νορβηγία, έχουν έτσι αναπτύξει τεράστια θαλάσσια αιολικά πάρκα. Η Ευρώπη καλύπτει το 15% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανεμογεννήτριες με το 3% από αυτά να προέρχεται από υπεράκτια αιολικά πάρκα.
ΠΛΩΤΟ ΑΙΟΛΙΚΟ ΠΑΡΚΟ
Υπάρχουν δυο τύποι θαλάσσιων αιολικών πάρκων: Σταθερής βάσης και Πλωτά. Τα σταθερής βάσης είναι για βάθος μέχρι 50 μέτρα περίπου και είναι πακτωμένα στον βυθό της θάλασσας. Τα πλωτά επιπλέουν σε ειδικές εξέδρες και μπορούν να εγκατασταθούν σε περιοχές που το βάθος θάλασσας φτάνει μέχρι και 200-300 μέτρα.
Το μεγαλύτερο ποσοστό των Ελληνικών θαλασσών είναι σε μεγάλα βάθη και αυτό κάνει αναγκαία την χρήση πλωτών αιολικών πάρκων.
Οι ταχύτητες του ανέμου στη θάλασσα είναι υψηλότερες και ποιο σταθερές από ότι στην ξηρά. Αυτό σημαίνει ότι τα υπεράκτια ( offshore) πάρκα έχουν καλύτερη αποδοτικότητα.
Το Αιγαίο έχει ένα από τα καλύτερα αιολικά δυναμικά παγκοσμίως. Λόγω των πολλών νησιών η χώρα μας έχει μια πολύ μεγάλη θαλάσσια περιοχή στην επικράτειά της. Συγχρόνως έχει ξεκινήσει η διασύνδεση των νησιών με υποθαλάσσια καλώδια.
Οι πλωτές ανεμογεννήτριες έχουν το πλεονέκτημα ότι δεν χρειάζεται να κατασκευαστεί κάποια τσιμεντένια βάση αλλά μια εξέδρα και ένα αγκυροβόλιο. Συναρμολογούνται σε κάποιο λιμάνι και μεταφέρονται στο σημείο τοποθέτησης με κάποιο ρυμουλκό. Στο τέλος της χρήσιμης λειτουργίας τους θα μεταφέρονται με τον ίδιο τρόπο σε κάποιο τόπο που θα πραγματοποιείται η αποσυναρμολόγηση, αποφεύγοντας έτσι την περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Η εφοδιαστική αλυσίδα για τις πλωτές ανεμογεννήτριες είναι πολύ μεγάλη. Χρειάζονται λιμάνια με μεγάλο βάθος, ναυπηγεία, υποθαλάσσια καλώδια, ειδικά πλοία για την μεταφορά τους και συντήρηση τους, ειδικά ηλεκτρονικά συστήματα για την παρακολούθηση τους και την πιο αποτελεσματική απόδοση τους.
Η ενέργεια από πλωτές ανεμογεννήτριες θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και για τις αφαλατώσεις στα Ελληνικά νησιά, αλλά και για τη παραγωγή υδρογόνου, που θα είναι η μελλοντική πηγή ενέργειας.
Εκτός από τις Ελληνικές εταιρείες, ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ και ΤΕΡΝΑ, τουλάχιστον 5-6 ισχυροί ευρωπαϊκοί και αμερικανικοί όμιλοι βολιδοσκοπούν την ελληνική αγορά.
Σύμφωνα με έρευνα στο πλαίσιο της διπλωματικής εργασίας η κ. Χριστίνα Κατσέλη καταλήγει στο συμπέρασμα, ότι με βάση το αιολικό δυναμικό, αναδεικνύονται ως καταλληλότερες οι περιοχές που βρίσκονται στο ευρύτερο τόξο που σχηματίζουν τα νησιά Σαμοθράκη, Λήμνος, Ψαρά, Ικαρία, Κάρπαθος και Ρόδος.
Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας η δυνατότητα εγκατάστασης ανεμογεννητριών θεμελιωμένων στο πυθμένα σε διεθνή ύδατα ισχύει μόνο στην περίπτωση που μια χώρα έχει κηρυγμένη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ).
Αντιθέτως οι πλωτές ανεμογεννήτριες επιτρέπεται να εγκατασταθούν σε διεθνή ύδατα, χωρίς αυτό να προϋποθέτει την κήρυξη ΑΟΖ, καθώς σύμφωνα με το άρθρο 87 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, στα διεθνή ύδατα μεταξύ άλλων ελευθεριών περιλαμβάνεται η κατασκευή τεχνητών νήσων και λοιπών εγκαταστάσεων, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και τα πλωτά αιολικά πάρκα.
Συνεπώς η Ελλάδα, δεδομένης της μη κήρυξης ΑΟΖ, δύναται να εξετάσει την περίπτωση των πλωτών αιολικών πάρκων σε διεθνή ύδατα.
Φυσικά, το ίδιο δικαίωμα εγκατάστασης πλωτών αιολικών πάρκων σε διεθνή ύδατα διαθέτει και οποιοδήποτε άλλο παράκτιο κράτος, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (π.χ. Τουρκία , που όμως δεν έχει υπογράψει τη συμφωνία ).
Ο καθηγητής και νυν υφυπουργός κ. Άγγελος Συρίγος, σε παλαιότερο άρθρο του (2019) είχε επισημάνει ότι ο καθορισμός των θαλασσίων ζωνών, που περιλαμβάνει και τη θέσπιση ΑΟΖ, δεν γίνεται γενικώς και αορίστως για να αυξήσει ένα κράτος την κυριαρχία του. Η θάλασσα παράγει πλούτο !
Η ΑΟΖ περιλαμβάνει την άσκηση δικαιωμάτων στο βυθό και στη θάλασσα πάνω από τον βυθό. Μόνον έτσι μπορεί να δημιουργηθούν θαλάσσια πάρκα με ανεμογεννήτριες.
Όσο δεν θεσπίζουμε ΑΟΖ, η Τουρκία έχει τη νομική δυνατότητα να εμφανισθεί σε περιοχές του Αιγαίου πέραν των 6 μιλίων που σήμερα είναι τμήμα της ανοιχτής θάλασσας και να χτίσει εκεί ένα πάρκο πλωτών ανεμογεννητριών. Η αδράνεια καταλήγει μερικές φορές και σε απώλεια δικαιωμάτων.
Μελέτη του ΕΛΙΑΜΕΠ, παρουσιάζει σχηματικά, στο παρακάτω πίνακα, τα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη.
Συμπεράσματα
Κατόπιν των προαναφερθέντων, η όλη διαδικασία και υλοποίηση των σχεδιασμών δημιουργεί οφέλη , όπως :
Επενδύσεις από σημαντικές χώρες, όπως η Μ. Βρετανία (συζητήθηκε στη πρόσφατη επίσκεψη του πρωθυπουργού), αλλά και η Νορβηγία.
Η ύπαρξη ξένων συμφερόντων ισοδυναμεί με προστασία του Αιγαίου. Μεταστρέφεται το υποτονικό, λόγω Τουρκίας, ενδιαφέρον της ΕΕ.
Επιτυγχάνεται αυτονομία και ενεργειακή επάρκεια στα νησιά μας, αλλά και φτηνότερη διαδικασία αφαλάτωσης.
Δημιουργούνται εμπόδια στο πλου του τουρκικού στόλου και πιο ελεγχόμενη κίνηση. Άλλωστε η φύλαξη τέτοιων εγκαταστάσεων θα εμπλέξει περισσότερες συμμαχικές δυνάμεις. Υπόψη σχετικές διακρατικές ασκήσεις και αύξηση δυνατοτήτων και μέσων ΛΣ-ΕΛΑΚΤ.
Δημιουργούνται προοπτικές και προϋποθέσεις, με οικονομικούς όρους και συμφέροντα για την ανακήρυξη ΑΟΖ και επέκταση χωρικών υδάτων, πέραν της επιχειρηματολογίας του Διεθνούς δικαίου της Θαλάσσης, που είναι θεωρητική.
Ανατρέπονται τα προσχήματα των Τούρκων για συνεκμετάλλευση υδρογονανθράκων στο Αιγαίο, το οποίο μετατρέπεται σε θάλασσα ευημερίας και ανάπτυξης, διατηρώντας το χαρακτήρα του τουριστικού παραδείσου.
Επέρχεται σημαντική αύξηση του κύκλου εργασιών στους τομείς εφοδιαστικής, ναυπηγείων, μεταφοράς και αποθήκευσης ενέργειας.
Απόστολος Τσιμογιάννης
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA και εξειδικεύεται σε θέματα Ευρασίας – Ινδοειρηνικού. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
