H αμυντική συνεργασία στην ΕΕ, είναι ένα σοβαρό θέμα που απασχολεί και θα συνεχίσει να απασχολεί τα μέλη της, σε μια εποχή που κρίνεται ως περίοδος λήψης ορθών αποφάσεων με σκοπό να καταστεί η Ευρώπη ισχυρότερη όσον αφορά τα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας.
Για τη διευκόλυνση της συνεργασίας αυτής το 2004, ιδρύθηκε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (ΕΟΑ). Ο Οργανισμός αυτός έχει γίνει το «κομβικό σημείο» για την Ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία, διαθέτει την εμπειρία και τις κατάλληλες υπηρεσίες για να εκπληρώσει με επιτυχία την αποστολή του.
Η σοβαρότητα του θέματος για την υλοποίηση της αμυντικής συνεργασίας στην ΕΕ, έγινε αντιληπτή από τις προθέσεις και τις μελλοντικές επιδιώξεις της.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την 30 Νοε 2016 πρότεινε την δημιουργία Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας, καθώς επίσης και άλλες δράσεις ώστε να υποστηρίξει τις αποδοτικότερες δαπάνες των κρατών μελών σε κοινές ικανότητες άμυνας, να ενισχύσει την ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών και να διαμορφώσει μια ανταγωνιστική και καινοτόμο βιομηχανική βάση.
Απόδειξη του έμπρακτου ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης στον τομέα της άμυνας είναι η παρακάτω εξαγγελία:
‘’Η Επιτροπή έχει ήδη προτείνει 25 εκατ. ευρώ για την αμυντική έρευνα ως μέρος του προϋπολογισμού της ΕΕ για το 2017 και υπολογίζει ότι αυτό το κονδύλι του προϋπολογισμού θα μπορούσε να αυξηθεί σε συνολικά 90 εκατ. ευρώ έως το 2020. Στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για την περίοδο μετά το 2020, η Επιτροπή σκοπεύει να προτείνει ένα ειδικό πρόγραμμα για την έρευνα στον τομέα της άμυνας με ποσό που εκτιμάται σε 500 εκατ. ευρώ τον χρόνο’’ !!!
Η ΕΕ δεν έχει καμία αξιόπιστη εναλλακτική λύση, παρά να ενώσει τις δυνάμεις των κρατών–μελών και να θέσει την ασφάλεια και την άμυνα της ως Ευρωπαϊκή υπόθεση, πέρα από την προστασία των εθνικών συνόρων. Οι αυξανόμενες απειλές στην ευρύτερη περιοχή, το μέλλον των διατλαντικών σχέσεων και η τεχνολογική επανάσταση που λαμβάνει χώρα σε παγκόσμια κλίμακα θα πρέπει να πείσει ακόμα και τους πιο δύσπιστους ότι, αυτή τη στιγμή, η Ευρώπη οφείλει να ενδιαφερθεί άμεσα για την ασφάλεια της.
Σε πολιτικό επίπεδο, μια ισχυρότερη και πιο συνεργάσιμη Ευρωπαϊκή προσέγγιση στον τομέα της άμυνας φαίνεται αναπόφευκτη. Η μεταβαλλόμενη παγκόσμια τάξη θα υποχρεώσει τα Ευρωπαϊκά έθνη αργά ή γρήγορα, να ενώσουν τις προσπάθειές τους και να δράσουν συλλογικά, αν θέλουν να παραμείνουν ικανά να προστατεύσουν τα συμφέροντα και τους πολίτες τους.
Αλλά η πίεση από εξωτερικούς παράγοντες, απειλές, δεν θα έπρεπε να είναι ο μόνος οδηγός. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν και άλλοι πρακτικοί λόγοι που ενισχύουν την Ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία.
Σήμερα, η άμυνα της ΕΕ παραμένει σοβαρά κατακερματισμένη. Οι προϋπολογισμοί των κρατών-μελών σε θέματα άμυνας είναι ευθύνη των αντίστοιχων υπουργείων άμυνας, χωρίς να υφίσταται συντονισμός . Αυτό είναι δαπανηρό και συχνά οδηγεί σε αλληλοκάλυψη των προσπαθειών και των δαπανών, καθώς κάθε κράτος-μέλος προσπαθεί να καλύψει όλο το φάσμα των αμυντικών δυνατοτήτων.
Ο σωστός προγραμματισμός η κοινή προμήθεια, η συνεκμετάλλευση και ο επιμερισμός των αμυντικών δυνατοτήτων μπορεί να βελτιώσει την απόδοση των στρατιωτικών δαπανών και την εξοικονόμηση μεγάλων ποσών, των χρημάτων των φορολογουμένων πολιτών.
Η Έκθεση Ασφαλείας του Μονάχου το 2017, προτείνει και το θεωρεί εφικτό οι Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να μπορούν να αποταμιεύσουν το 1/3 των ποσών που δαπανούν για στρατιωτικό εξοπλισμό, σε περίπτωση που αποφασίσουν να συντονίσουν τις επενδύσεις. Τεράστια ποσά θα μπορούσαν να σωθούν ή να χρησιμοποιηθούν για μακροπρόθεσμες αμυντικές δαπάνες.
Αλλά το κόστος-αποδοτικότητα δεν είναι το μόνο όφελος. Η διαλειτουργικότητα και η αυξημένη αποτελεσματικότητα είναι σημαντικά στοιχεία της σωστής συνεργασίας, ώστε να επιτευχθεί η ενδεδειγμένη προσέγγιση στις αμυντικές δαπάνες.
Ο καλύτερος σχεδιασμός, θα οδηγήσει στον περιορισμό της προμήθειας διαφόρων μέσων στρατιωτικού εξοπλισμού ώστε να επαυξήσει τις δυνατότητες της χρήσης τους, το κόστος συντήρησης και την βελτίωση της διαλειτουργικότητας των υπαρχόντων μέσων.
O καταμερισμός των εξόδων και η από κοινού συνεργασία, είναι το κλειδί για να διασφαλιστεί ότι οι ευρωπαϊκές ένοπλες δυνάμεις θα γίνουν πιο αποτελεσματικές και διαλειτουργικές, οι δε φορολογούμενοι Ευρωπαίοι πολίτες θα αποδίδουν ισομερώς τα οικονομικά βάρη.
Σήμερα, σε μια εποχή όπου οι θεσμικές γραμμές της ΕΕ μεταξύ εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας είναι ασαφείς, αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι τα κράτη-μέλη έχουν τον ΕΟΑ που είναι το βασικό εργαλείο και ο βασικός πυλώνας για την προώθηση της αμυντικής συνεργασίας, αρκεί οι εθνικές κυβερνήσεις, να αποφασίσουν ποιες είναι οι προτεραιότητες τους, να αξιολογήσουν τις δυνατότητες τους και να αποφασίσουν πώς θα τις διαχειριστούν.
Συμπεράσματα
α. Η Αμυντική συνεργασία απαιτείται να υλοποιηθεί το ταχύτερο δυνατό. Η ΕΕ δεν έχει την πολυτέλεια να επιτρέψει αυτό το σημαντικό θέμα να οδηγείται σε πολιτικές ή θεσμικές συζητήσεις που δεν εστιάζουν στον κοινό στόχο, ο οποίος πρέπει να παραπέμπει σε μια κοινή Ευρωπαϊκή άμυνα άκρως ισχυρή και αποτελεσματική.
β. Η Ευρώπη πρέπει να αξιοποιήσει και να ενεργοποιήσει τα μέσα που διαθέτει, με προεξέχοντα τον Ευρωπαϊκό Οργανισμός Άμυνας (ΕΟΑ).
γ. Η ΕΕ θα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με την Ευρωπαϊκή άμυνα και να το θέσει ως ζήτημα πραγματικού Ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
δ. Απαιτείται συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών και μεγαλύτερη συγκέντρωση και ορθή κατανομή των εθνικών πόρων.
ε. Η εμπειρία δείχνει σαφώς ότι, εάν τα κράτη-μέλη έχουν την πολιτική βούληση να ασχοληθούν σοβαρά για την αμυντική συνεργασία εντός της ΕΕ, τότε ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (ΕΟΑ) είναι σε θέση να ανταποκριθεί και να φέρει σε πέρας την αποστολή του.
στ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Οι σωστές αποφάσεις και φιλόδοξες ενέργειες απαιτούνται για να καταστεί υλοποιήσιμο το Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης στον τομέα της άμυνας.
Υπτγος ε.α Δεληγιάννης Κων/νος
Πρώην Επιτελής ΝΑΤΟ στο CC-LAND
Μαδρίτη και Αντιπρόσωπος στην
CEPC( Civil Emergency Planning Committee )
Και ερευνητικών προγραμμάτων (ΙDIRA-Ιinteroperability of Data and Procedures in Large Scale Multinational Disaster Response Actions ) στην ΕΕ.
