Όπως αναφέρει σε πρόσφατη εκτενή ανάλυσή της, η Anne-Marie Brady, στο «The Diplomat», υπεγράφη νέα συμφωνία μεταξύ Κίνας και νήσων Κούκ, για Ολοκληρωμένη Στρατηγική Συνεργασία 2025-2030 .
Η συμφωνία θα ανοίξει το δρόμο για εγκαταστάσεις υποδομής διπλής χρήσης (εμπορικές, στρατιωτικές) στα Νησιά, η οποία θα έχει επιπτώσεις στην ασφάλεια του Ειρηνικού, ιδιαίτερα για τη Νέα Ζηλανδία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Αυστραλία. Ανάλυση επι του ζητήματος είχαμε δημοσιεύσει στο παρελθόν.
Τα νησιά Κουκ κατέχουν στρατηγική θέση, άφθονα στρατηγικά ορυκτά και μια τεράστια θαλάσσια περιοχή 2,2 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων. Είναι επίσης ιδιαίτερα αραιοκατοικημένο και πασίγνωστα, ως «Μέκκα» για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, καθώς και για νηολόγηση πλοίων στον σκιώδη στόλο της Ρωσίας, δραστηριότητα που αναλύσαμε σε προηγούμενο άρθρο και η οποία διευκολύνει τις ιρανικές αποστολές όπλων και τα δίκτυα λαθρεμπορίου της Βόρειας Κορέας.
Τα νησιά Κουκ, μαζί με το Νιούε και το Τοκελάου, που έχουν ήδη από το 2014 και 2018 υπογράψει ανάλογη συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας, διαθέτουν αυτονομία, αν και αποτελούν μέρος του Βασιλείου της Νέας Ζηλανδίας.
Σύμφωνα με την Κοινή Εκατονταετή Διακήρυξη του 2001, οι Νήσοι Κουκ συμφώνησαν να «συνεργαστούν και να διαβουλεύονται» με τη Νέα Ζηλανδία για θέματα άμυνας και εθνικής ασφάλειας αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Ωστόσο, η κυβέρνηση των Νήσων Κουκ αρνήθηκε να διαβουλευθεί με τη Νέα Ζηλανδία σχετικά με τη νέα συμφωνία.
Η Νέα Ζηλανδία παρέχει υποστήριξη για την άμυνα και τις εξωτερικές υποθέσεις των Νήσων Κουκ, αλλά μόνο κατόπιν ειδικού αιτήματος της κυβέρνησης τους. Οι κάτοικοι των νησιών Κουκ χρησιμοποιούν διαβατήρια της Νέας Ζηλανδίας και το νόμισμά τους είναι το δολάριο Νέας Ζηλανδίας. Οι αυτόχθονες κάτοικοι, περίπου 140.000, διαμένουν στη πλειοψηφία τους, στη Νέα Ζηλανδία και στην Αυστραλία, ενώ μόνο 17.000 κατοικούν στα Νησιά Κουκ.
Τα νησιά Κουκ έχουν μια από τις πιο άφθονες πηγές ορυκτών βυθού στον κόσμο, ιδιαίτερα κοβαλτίου, νικελίου, χαλκού και μαγγανίου. Η Αρχή Ορυκτών του Θαλάσσιου Βυθού των Νήσων Κουκ (CISMA) δήλωσε ότι είχε συνομιλίες με την κυβέρνηση της ΛΔΚίνας για την εξερεύνηση ορυκτών. Επίσης αναφέρεται η συνεργασία για καταστροφές, που θα επέτρεπαν στην Κίνα να φέρει στρατιωτικές δυνάμεις.
Η Κίνα έχει διαπραγματευτεί έργα για παρόμοιες εγκαταστάσεις διπλής χρήσης στο Βανουάτου, στα νησιά του Σολομώντα, στο Κιριμπάτι και στο Ναουρού. Το 2022, η Κίνα πρότεινε μια συμφωνία ασφάλειας με επίκεντρο την Κίνα για τον Ειρηνικό, εξαιρουμένης της Νέας Ζηλανδίας και της Αυστραλίας. Αν και αυτό το σύμφωνο σε όλη την περιοχή δεν έχει υπογραφεί επίσημα, πολλοί από τους όρους του έχουν πλέον εκπληρωθεί.
Τα νησιά Κουκ ήταν μια βάση υλικοτεχνικής υποστήριξης για τις συμμαχικές δυνάμεις στον Ειρηνικό στον Β’ ΠΠ. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατασκεύασαν αεροδιάδρομους και η Νέα Ζηλανδία δημιούργησε 14 σταθμούς παρατήρησης ακτών στα νησιά Κουκ, για να παρακολουθεί τις αεροπορικές και θαλάσσιες κινήσεις των δυνάμεων του Άξονα στον Ειρηνικό.
Τα νησιά, γενικά, μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικοί κόμβοι ανεξάρτητα από το πού βρίσκονται στον κόσμο (υπόψη αβύθιστα αεροπλανοφόρα Αιγαίου πελάγους), αλλά στον Ειρηνικό είναι ιδιαίτερα σημαντικά λόγω των μεγάλων αποστάσεων και της ικανότητας προβολής ισχύος τους.
Μια εγκατάσταση αποθήκευσης χύδην 300 εκατομμυρίων λίτρων καυσίμων αεριωθουμένων, κατασκευάζεται στο λιμάνι του Ντάργουιν, για την υποστήριξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ στον Ινδο-Ειρηνικό.
Στο τέλος Φεβρουαρίου, την ίδια ώρα που ο Νεοζηλανδός αντιπρόεδρος επισκεπτόταν τη Κίνα και εξέφραζε τη δυσαρέσκειά του για την υπόψη συμφωνία, ενώ ο πρωθυπουργός των νήσων Κούκ αντιμετώπιζε με επιτυχία μια πρόταση μομφής, διεξάγονταν ναυτικές ασκήσεις της Κίνας με πραγματικά πυρά στα ύδατα μεταξύ Αυστραλίας και Νέας Ζηλανδίας (Θάλασσα της Τασμανίας), που προκάλεσαν σημαντικές ανησυχίες για την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή.
Σε αυτές τις ασκήσεις, ένας στολίσκος που περιλαμβάνει ένα πετρελαιοφόρο, μια φρεγάτα και το πιο ικανό καταδρομικό του Ναυτικού εκτόξευσε πυραύλους λίγο έξω από την ΑΟΖ της Αυστραλίας. Οι ειδικοί λένε ότι αυτές οι ασκήσεις αποτέλεσαν μια άνευ προηγουμένου επίδειξη δύναμης. «Τα όπλα που έχουν είναι εξαιρετικά ικανά. Το ένα έχει 112 κάθετες κυψέλες εκτόξευσης και έχει αναφερθεί βεληνεκές βαλλιστικών πυραύλων κατά πλοίων 540 ναυτικών μιλίων», είπε η υπουργός άμυνας της Νέας Ζηλανδίας.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, δίνεται τυπικά ειδοποίηση 12 έως 24 ωρών για τέτοιες ασκήσεις, αλλά το Πεκίνο φέρεται να έδωσε στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία μόνο μια-δυο ώρες.
Η Κίνα έχει αυξήσει την παρουσία της στην περιοχή, γεγονός που θα μπορούσε να υπονομεύσει την περιφερειακή ικανότητα παροχής ασφάλειας των ΗΠΑ και να απειλήσει τις θαλάσσιες γραμμές που είναι κρίσιμες για την ασφάλεια της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας.
Δυτικοί αναλυτές φοβούνται ότι οι υπόψη συμφωνίες με τη Κίνα υπονομεύουν την ασφάλεια της Ταϊβάν, δημιουργώντας ισχυρό αντιπερισπασμό στο Νότιο Ειρηνικό μέσω της άμεσης απειλής των συμμάχων των ΗΠΑ, Αυστραλίας και Νέας Ζηλανδίας. Επίσης επιτρέπουν κινεζικές επιχειρήσεις σε περιοχές πολύ πιο κοντά στη Χαβάη και σε άλλες ευαίσθητες στρατιωτικές τοποθεσίες των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τον Αυστραλό στρατιωτικό αναλυτή Peter Connolloy, με ξεκάθαρο όραμα η Κίνα διόρισε για πρώτη φορά το 2020 ακολούθους άμυνας σε όλες τις διπλωματικές της αποστολές στον Νότιο Ειρηνικό για συνεχή εμπλοκή με δυνάμεις ασφαλείας, αξιωματούχους και πολιτικούς της χώρας υποδοχής. Ο στόχος ήταν να διασφαλιστεί η γεωστρατηγική πρόσβαση και οι εγκαταστάσεις διπλής χρήσης, επιτρέποντας την προβολή δύναμης και την επιρροή από την PLA της Κίνας.
Η Κίνα εργάζεται για τη δημιουργία μιας νέας τάξης στον Ειρηνικό, δημιουργώντας νέους θεσμούς και υπονομεύοντας τους υπάρχοντες. Προσπαθεί να απωθήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες από την Ανατολική Ασία για να σπάσουν τις στρατηγικές πολιτικές άρνησης που είχαν τεθεί σε εφαρμογή στην αρχή του Ψυχρού Πολέμου.
Συνεπώς, όπως αντιλαμβάνεστε η νέα κυβέρνηση των ΗΠΑ, έχει πολλές «τρύπες να βουλώσει» και ως εκ τούτου δεν πρόκειται να συνεχίσει να διαθέτει πόρους στη Ευρώπη ή σε άλλα σημεία δευτερευούσης γι’ αυτήν σημασίας.
Του Απόστολου Τσιμογιάννη
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
